Türk Belediyeciliğinde Yeni Hizmet Sunma Perspektifi
Şu günlerde yerel seçim çalışmalarının hız kazandığı, bütün siyasi partilerin yerel yönetim anlayışını halkın beğenisine sunacağı bir süreci yaşıyoruz.

Türk belediyecilik tarihini incelediğimizde bu sayfalarda iz bırakan çok sayıda örnek bulabildiğimiz gibi hiç hatırlanmak istenmeyen örneklerde mevcuttur. Belediyecilikte diğer hizmet kurumları gibi çağın ve günümüzün şartlarına göre hizmet anlayışı, hizmet yöntemleri ve teknikleri açısından gelişimlerini sürdürmek zorundadır. Bu süreçleri çeşitli tarihsel periyotlara ayırmak gerekmektedir. Biz sadece son gelinen belediyecilik anlayışının daha verimli olabilmesi açısından yeni bir perspektif yakalamak adına ufuk açmak, yeni bir bakış açısı yakalamak düşüncesi ile bu satırları sizlerle paylaşmak istiyorum.
Türkiye de 2002’den sonra AK Parti hükümetleri döneminde yerel yönetim alanlarında bir dizi değişiklik yapıldığını görüyoruz. Büyük Şehir Yasası ile mevcut bulunan 3225 Belediye sayısı 1398’e düşmüştür. Bunlardan 30’u Büyükşehir, 51’i İl, 519’u Büyükşehir İlçe, 402’si İlçe, 396’sı Belde Belediyesidir.
Bu yeni yapılanmadaki temel mantık, geniş yönetim birimleri içinde ölçek ekonomisi yaratarak, yerel yönetimlerin güçlendirilmek istenmesiydi. Bu amaç, aynı zamanda bölge, ilçe ve belediye arasındaki iş bölümünün de yeniden yapılmasını zorunlu kılmaktaydı. Bununla beraber, bölgesel yeniden düzenlemelerin arkasından yapılması gereken fonksiyonel ayarlamalar kısmen gerçekleştirilebilmiştir. Ancak bunun hedeflenenden çok az oranda olduğunu söyleyebiliriz. Bu reformun bir diğer önemli sonucu da idare ve vatandaş arasındaki iletişim ve ulaşım mesafesinin açılmasıdır. Kendi yerel yöneticilerine hemen ulaşan bölge vatandaşı şimdi sorunun çözümünü tanımadığı daha uzaktaki yönetime anlatmaya çalışmak zorunda kalmaktadır. Aynı zamanda, pratik olarak, katılım ihtimali azalmıştır. Belediyeler bu konuda da tam olarak bunu giderecek performansı ortaya koymuş değillerdir.
Vatandaş memnuniyetinin sağlanabilmesi amacıyla, stratejik planlamanın yeterli olmadığı, bir o kadar da uygulamanın önem taşıdığı gerçeğinden hareketle uygulama konusunda özellikle batı dünyasında ortaya konulan tecrübelere de bir bakmak lazım. Başarı kazanan uygulamalar yerel şartları karşıladığı taktirde aynen uygulanabilir. Sınırlı kaynakların çok daha verimli kullanılmasıyla elde edilecek fayda şehrin hemşerilerinin daha çok hizmet alması anlamına da gelmektedir. Son yıllarda önemli bir işlev olan sosyal yardımların yerini bir an önce balık tutmayı öğrenme becerisine dönüştürülmesi gerekmektedir. Aksi takdirde yardıma muhtaç hemşeri sayısının artışıyla övünmek durumuna düşmek doğru olmayabilir. Bir de artık bu tür organizasyonları yardım kuruluşlarına verilerek sadece koordinasyonda yardımcı olmak daha mantıklı olabilir.
Hizmetlerin ulusal ve Uluslararası standartlarda olması da hem vatandaş memnuniyeti ve hem de kaynakların optimal kullanımı meselesini çözüm alanına sokacaktır. Az pahalı, kaliteli, gerekli yatırımlar kısıtlı olan kaynakların daha verimli kullanımını sağlayacaktır. Ayrıca bu hizmetin vatandaşa sunulma biçimi de başarı oranını yükseltecektir. Yerel yönetimler hem hizmetlerini ve hem de personel davranışlarını sosyal anketler yoluyla değerlendirmelidirler. Unutmayalım ki hizmet veren personelin davranışı vatandaşın hissiyatını olumlu veya olumsuz etkileyecektir. İletişim ve yakın iş birliği alanlarında belirli idari personelin hizmet içi eğitime tabi tutulması gerekmektedir. Kamu dairelerinde ve yakınında yakın iş birliği kalitesi ve onun çevresindeki etkinliği artırmak tipik stratejilerdir. Bu strateji, personeli yakın iş birliği şekilleri ve davranışları haricindeki kuralların düzenlenmesi konusunda eğitime tabi tutmayı da içermektedir.
Vatandaş derdini aktarıp hızlı, kaliteli ve hemen sonuç almak ister. Bu bağlamda, ofislerin ve bekleme salonlarının iyileştirilmesi, işaretlerin geliştirilmesi, insanların kamu binalarına girdiklerinde kendilerine yardımcı olacak yardımcıların varlığı konusunda ikna edilmesi ve bekleme süresini azaltmak için telefon sayılarının artırılması, yapılması gerekenlerden bazılarıdır.
Modern yönetim anlayışının ana ilkeleri olan; şeffaflık, sorumluluk, öngörülebilirlik ve duyarlılık gibi ilkelerin Türk yerel ve genel kamu yönetim sistemine yansıtılabilmesi için, şüphesiz kendi yönetim ve toplumsal tecrübelerimiz ve zenginliklerimizi de göz önünde bulundurarak, yeni yaklaşımlara gereksinim olduğu gerçeği kabul edilmektedir. Bu anlamda başarı kazanmış uygulama ve tecrübelerin diğer uygulayıcılarla paylaşılması birlikte başarının ortaya çıkmasını sağlayacaktır.
Yerel ve genel kamu sistemimizde, bütünlük ve dürüstlük gibi geleneksel amaçları ile birlikte etkinlik, kalite, denetim ve müşteri odaklı hizmet, gelişim ve esneklik gibi yeni yönetim anlayışı ilkeleri mezcedilip özümsenebilir. Bunu başardığımız oranda da yerel hizmetlerin memnuniyet oranı artmış olacaktır.
Bu da bizim yerelde başarımızı daha kalıcı hale getirecektir. Selam ve dua ile….
Osman Şimşek
