Türk’ün Dili Nerede Ne Kadar Aynı? En Yakın Ve En Uzak Lehçeler Belli Oldu

TRT’de yayınlanan programda sunucu Pelin Çift’in sorularını yanıtlayan Fevzi Ersoy, Türk lehçeleri arasındaki benzerlik ve farklılıkları değerlendirdi. Ersoy, coğrafi yakınlığın değil, anlaşılabilirliğin belirleyici olduğunu ifade etti.

“Yakınlık kilometreyle ölçülmez”

Prof. Dr. Ersoy, Türkçenin geniş bir coğrafyada konuşulduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Yaklaşık 10-12 milyon kilometrelik bir alanda Türkçe bugün 200-250 milyon kişi tarafından konuşuluyor. Bunların her biri Türkiye Türkçesine yakın değil. Burada bizim yakınlıktan, uzaklıktan kastettiğimiz şey kilometre olarak yakınlık değildir elbette. Anlaşılabilirlik açısından yakınlıktır.”

“En yakın lehçe Gagavuz Türkçesi”

Türkiye Türkçesine en yakın lehçenin hangisi olduğu sorusuna da açıklık getiren Ersoy, Gagavuz Türkçesini işaret etti:

“Bugün Türkiye Türkçesine en yakın Türk lehçesi, çağdaş lehçeler arasında Gagavuz Türkçesidir. Arkasından Azerbaycan Türkçesi gelir.”

“En uzak lehçe Çuvaş Türkçesi”

En uzak lehçenin ise Çuvaş Türkçesi olduğunu belirten Ersoy, bu lehçeyi konuşan topluluğun da Rusya’da yaşadığını hatırlattı:

“Bu açıdan bakıldığında en uzağı ise Çuvaş Türkçesidir. Çuvaşlar bugün Tataristan’a komşu olarak yaşayan, Rusya içindeki Türk cumhuriyetlerinden biridir.”

“Anlaşmak zaman alabilir”

Lehçeler arasındaki anlaşılabilirlik farkına da değinen Ersoy, yakın lehçelerin kolay anlaşılabildiğini, uzak olanlar için ise zamana ihtiyaç duyulduğunu söyledi:

“Tabii en yakınıyla hemen anlaşabilirsiniz. Çuvaşlarla anlaşmanız birkaç ayınızı alabilir.”

“Gagavuz Türkçesi İstanbul Türkçesine yakın”

Gagavuz Türkçesinin özelliklerine de değinen Ersoy, bu lehçenin Osmanlı ile tarihsel bağlarına dikkat çekti:

“Gagavuzlar Osmanlı toprağında da uzun süre kaldılar. İstanbul Türkçesi gibi; sadece biraz devrik cümleler var ve Slav dillerinden geçen kelimeler var.”

Programda yapılan değerlendirmeler, Türk dünyasındaki dil çeşitliliğini ve lehçeler arası anlaşılabilirlik farklarını bir kez daha gündeme taşıdı.