Türkiye'de idam cezası geri gelebilir mi?

Afyonkarahisar'da iki öğretmenin de aralarında bulunduğu 8 kişinin öldürülmesi, idam cezasını yeniden tartışmaya açtı. Sosyal medyada yükselen tepkilerin ardından Türkiye'de ölüm cezasının neden kaldırıldığı ve yeniden uygulanıp uygulanamayacağı merak konusu oldu.

Afyonkarahisar'da 5 Kasım'da yaşanan ve 8 kişinin hayatını kaybettiği silahlı saldırı büyük tepki topladı. Hayatını kaybedenler arasında öğretmenler Ayşe Sena Demir ve Hilal Mete'nin de bulunması kamuoyundaki üzüntüyü artırdı.

Saldırının ardından yakalanarak tutuklanan Arif Sefa Özdemir için sosyal medyada "Hapis yetmez, idam edilsin" şeklinde yorumlar yapıldı. Bu tepkiler, Türkiye'de yıllar önce kaldırılan idam cezasının yeniden uygulanıp uygulanamayacağı sorusunu gündeme getirdi.

Türkiye'de idam neden kaldırıldı?

Türkiye'de son idam cezası 1984 yılında infaz edildi. Ölüm cezası, Avrupa Birliği'ne uyum süreci ve insan hakları reformları kapsamında aşamalı olarak kaldırıldı.

2004 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle idam cezası tamamen yasaklandı. Anayasa'nın 38. maddesine "Ölüm cezası ve genel müsadere cezası verilemez" hükmü eklendi.

İdam cezası yeniden geri gelebilir mi?

İdam cezasının yeniden getirilmesi için öncelikle anayasa değişikliği yapılması gerekiyor.

Türkiye Büyük Millet Meclisinde anayasa değişikliğinin kabulü için en az 360 milletvekilinin oyu gerekiyor. Değişiklik 360 ile 399 oy arasında kabul edilirse referanduma sunulması gerekiyor. 400 veya daha fazla oyla kabul edilen düzenlemeler ise koşullara göre referanduma götürülebiliyor ya da yürürlüğe girebiliyor.

Ancak Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası insan hakları sözleşmeleri de idam cezasının önünde önemli hukuki engeller oluşturuyor.

Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ölüm cezasını her koşulda yasaklayan 13 No'lu Protokolü'ne taraf. Dolayısıyla idam cezasının geri getirilmesi yalnızca iç hukukta yapılacak bir değişiklikle çözülebilecek bir konu değil.