Türkiye’de kimse kimseye güvenmiyor! Son çalışmada ortaya çıktı

Türkiye, insanların birbirine en az güvendiği ülkeler arasında yer alıyor.

Pew Research Center’ın 2025’te 25 ülkede yürüttüğü çalışmada Türkiye yüzde 14 ile listenin en güvensiz ülkesi oldu.

Türkiye Genel Sosyal Saha Araştırması’nın (TGSS) 2024 verileri de aynı tabloyu destekledi.

HER ÜÇ KİŞİDEN BİRİ SIFIR PUAN VERİYOR

Katılımcılardan insanlara güveni 0 ile 10 arasında puanlaması istendi. Yüzde 36,4’ü sıfır puan verdi. Yüzde 62,7’si 0-4 aralığında kaldı; yalnızca yüzde 17,8’i 6-10 bandında puanladı.

İnsanların çoğunun fırsat bulunca kandırmaya mı yoksa dürüst davranmaya mı çalıştığı sorusunda da benzer sonuç çıktı. Güvensizlik yüzde 53,6, yüksek güven ise yüzde 22,5 düzeyinde ölçüldü.

EĞİTİM VE GELİR BELİRLEYİCİ

En net ayrım eğitimde görüldü. Eğitim düzeyi yükseldikçe insanlara duyulan güven artıyor; fark ilkokuldan lisansüstüne kademeli büyüyor.

Araştırmacılar bunu, eğitimin farklı çevrelerle tanışmayı artırmasına ve toplumsal kurallara güveni güçlendirmesine bağlıyor.

TGSS verilerine göre gelir düzeyi yüksek olanlar da daha fazla güveniyor.

KADIN-ERKEK FARKI

İnsanlara güven puanı kadınlarda ortalama 2,7/10, erkeklerde 3,3/10. Kadınlar, karanlıkta tek başına dışarıda kendini güvende hissetme sorusunda da erkeklerden belirgin biçimde düşük puan verdi.

Yaş ve yaşanılan yer ise tanımadık insanlara güven açısından fark yaratmadı.

MAHALLEYE GÜVEN BİRAZ DAHA YÜKSEK

Mahalle veya köydeki insanlara güven sorusunda tablo daha ılımlı.

Katılımcıların yüzde 27,9’u mahallesindeki insanlara güvendiğini, yüzde 24,7’si güvenmediğini söyledi. Neredeyse her iki kişiden biri kararsız kaldı.

Bu soruda en belirgin fark yaşta çıktı. Gençler komşularına en az güvenen kesim olurken, 55 yaş üstünde mahalleye güven oranı gençlerin neredeyse iki katına çıktı.

Köy ve küçük yerleşimlerde yaşayanlar büyükşehirlere göre komşularına daha fazla güveniyor. İstanbul, 12 bölge arasında son sıralarda yer aldı.

Çocukluğundan beri aynı yerde oturanlar, sonradan taşınanlara göre mahallesine daha fazla güveniyor.

Komşularıyla haftada en az bir kez görüşenlerde güven oranı yüzde 36’ya çıkarken, yılda birkaç kez veya daha seyrek görüşenlerde yüzde 18’e geriledi.

Mahallesini güvensiz bulanlar ve çevresinde suçun sık yaşandığını düşünenler de komşularına daha az güveniyor.

DÜŞÜK GÜVENİN BEDELİ AĞIR

Uluslararası karşılaştırmalar da Türkiye’deki zayıf toplumsal güveni doğruluyor.

Güven, tanımadıklarla iş birliğini mümkün kılan; ekonomiden siyasete kadar toplumsal yaşamı belirleyen temel unsur olarak görülüyor.

Güvenin zayıf olduğu toplumlarda her anlaşma teminata, her iş ilişkisi tanışıklığa bağlanıyor.

İş birliği aile, hemşerilik ve tanıdık çevresi gibi kapalı ağlara çekilirken bu ağlar kayırmacılığı da normalleştiriyor.

Düşük sosyal güven, gündelik hayattan kamusal yaşama kadar her alanı daha pahalı ve daha yavaş işler hale getiriyor.