Türkiye ile Katar karşılıklı savunma anlaşması imzaladı

Türkiye ile Katar, taraflardan birine yönelik dış silahlı saldırılara karşı ortak tutum geliştirilmesini öngören Karşılıklı Savunma Anlaşması’nı imzaladı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Katar Emiri Şeyh Tamim bin Hamad Al Thani’nin başkanlığında İstanbul’da yapılan Yüksek Stratejik Komite’nin 12. Toplantısının ardından yayımlanan 13 Kasım 2026 tarihli bildiride, iki ülkenin savunma iş birliğini genişletme kararı da yer aldı. Toplantıya Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Mohammed bin Abdulrahman Al Thani katıldı.

Ticaret hacmi hedefi 5 milyar dolar

Ortak bildiride Türkiye ve Katar, ikili ticaret hacmini yakın gelecekte 5 milyar ABD dolarına çıkarma hedefini yineledi. Katar’ın Türkiye’deki yatırımları ile Türk müteahhitlik şirketlerinin Katar’da toplam değeri 20,8 milyar ABD doları olan 206 proje üstlenmesi de kayda geçirildi. 2018’de imzalanan Ticaret ve Ekonomik Ortaklık Anlaşması’nın (TEPA), 1 Ağustos 2025’te yürürlüğe girmesi memnuniyetle karşılandı. İkinci Türkiye-Katar Ortak Ekonomik ve Ticaret Komitesi (JETCO) toplantısının Doha’da yapılması, 11 Mart 1985’te kurulan Ekonomik ve Teknik İş Birliği Karma Komisyonu’nun 7. toplantısının da uygun olan en erken tarihte Doha’da düzenlenmesi kararlaştırıldı. Bildiride, 19-20 Şubat 2025’te İstanbul’da yapılan Ortak Ekonomik ve Mali Komite toplantısında Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile Katar Maliye Bakanı Ali bin Ahmed Al Kuvari’nin bir araya geldiği hatırlatıldı. Katar Dış Ticaretten Sorumlu Devlet Bakanı Dr. Ahmed bin Muhammed Al Sayed’in 24-25 Ağustos 2026’da Ankara’ya yaptığı ziyarette Ticaret Bakanı Ömer Bolat ve Mehmet Şimşek’le gerçekleştirdiği görüşmeler de anıldı. Taraflar, özellikle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticareti ve enerji arz güvenliği alanlarında iş birliğini geliştirme iradesini bildirdi.

Eğitimden savunma sanayisine iş birliği

İki ülke, eğitim alanında kurumların kurulması ve işletilmesi, Türkçe ve Arapça öğretimi, öğretmenlerin mesleki gelişimi ve öğrenci hareketliliği konularında çalışacak. Eğitim Alanında İş Birliği Anlaşması’nın imzalanması ve ortak burs programı olasılığı bildiride yer aldı. Yurt Dışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB) ile Katar Kalkınma Fonu’nun (QFFD) katkı sunabileceği programın, İslam dünyasındaki çatışmalardan etkilenen ve dezavantajlı ülkelerden gelen öğrencilere Türkiye ve Katar’da eğitim olanağı sağlaması değerlendirildi; katılımın kurumların onayına ve ayrı bir yazılı anlaşmaya bağlı olduğu belirtildi. Bilgi ve iletişim teknolojileri alanında 4 Aralık 2023’te imzalanan mutabakat zaptı kapsamında dijital dönüşüm, yapay zekâ, kuantum teknolojileri ve siber güvenlik çalışmaları yürütülecek. Sağlık alanında ortak çalışma grubu kurulması, gençlik ve spor için 2025-2026 dönemini kapsayan uygulama programının hayata geçirilmesi kararlaştırıldı. Çalışma ve istihdam başlığında, 1 Nisan 1986 tarihli İşgücü İstihdamı Anlaşması uyarınca kurulan Ortak Çalışma Komitesinin 4. toplantısıyla 4 Kasım 2023 tarihli mutabakat zaptının oluşturduğu Ortak Komitenin 1. toplantısının birlikte yapılması öngörüldü. Taraflar, Türksat ile Es’hailSat arasında 19 Mayıs 2026’da imzalanan stratejik ortaklık anlaşmasını ve Es’hail-3/Türksat-Biruni uydu projesini uzay ve uydu teknolojilerindeki iş birliğinin örnekleri arasında gösterdi. Türkiye’nin COP31’i 9-20 Kasım 2026’da düzenlemesi nedeniyle Katar’ın tebriki bildiride yer aldı. Ayrıca, Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya’nın imzaladığı Bedir Mutabakatı ile savunma sanayisinde ortak üretim, teknoloji geliştirme ve bilgi paylaşımı hedefleri kaydedildi.

Gazze, Filistin ve bölgesel gelişmeler

Bildiride İsrail’e Gazze’deki ateşkes anlaşmasına ve uluslararası hukuktan doğan yükümlülüklerine uyma çağrısı yapıldı. Taraflar, sivillerin korunmasını, insani yardımların engelsiz ulaştırılmasını ve Gazze’nin erken toparlanması ile yeniden inşası için yardımların eşgüdümünü istedi. Kış mevsiminin ilk ani sellerinin Gazze’deki Filistinlilerin koşullarını ağırlaştırdığı belirtilerek acil önlem gereğine dikkat çekildi. Gözaltındaki tüm insani yardım çalışanları ile BM personelinin derhal ve koşulsuz serbest bırakılması talep edildi; 14 Kasım 2024’te Ankara’da imzalanan İnsani Yardım İş Birliği Anlaşması’nın uygulanması ve ortak komitenin toplanması kararlaştırıldı. Türkiye ve Katar, Doğu Kudüs dahil Batı Şeria’daki yerleşim faaliyetlerini, yerleşimci şiddetini, toprak müsaderesini ve zorla yerinden etmeyi kınadı. Mescid-i Aksa’nın 144 dönümlük alanının Müslümanlara ait ibadet yeri olduğu ve Kudüs Vakıfları ve Mescid-i Aksa İşleri Dairesi’nin yetkili makam sayıldığı bildirildi. El Halil’de 5 binden fazla kişinin evlerinden zorla çıkarılmasına yol açan uygulamalar da kınandı. Taraflar, 4 Haziran 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız Filistin Devleti kurulmasına yönelik taahhütlerini yineledi; UNRWA’nın görev ve sorumluluklarının sürdürülmesi için destek çağrısı yaptı. Bildiride ayrıca Suriye’nin egemenliği ve toprak bütünlüğü temelinde toparlanması, 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’na uyulması ve İsrail güçlerinin işgal altındaki Suriye topraklarından çekilmesi gerektiği belirtildi. ABD ile İran arasındaki ihtilafın diyalog ve diplomasiyle çözülmesi, Hürmüz Boğazı’ndan güvenli ve engelsiz geçişin yeniden başlatılması istendi. Lübnan konusunda BM Güvenlik Konseyi’nin 1701 (2006) sayılı kararının uygulanması; UNIFIL’in görev süresini 31 Aralık 2026’ya kadar uzatan ve 2027’de çekilmesini öngören 2790 (2025) sayılı kararın dikkate alınması gerektiği kaydedildi. Taraflar Irak’ın devlet otoritesini güçlendirme çabalarına destek verdi; Libya’da BM himayesinde yürütülen siyasi sürecin, Yemen’de BM öncülüğündeki çözüm arayışlarının ve Sudan’daki arabuluculuk girişimlerinin sürmesini istedi. Yemen’de Husilerin Suudi Arabistan’a, Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı’ndaki ticari gemilere yönelik saldırıları kınandı. Sudan ve Yemen’de sivillerin ve yardım çalışanlarının korunması çağrısı yapıldı. Afrika Boynuzu’nda Somali dahil tüm devletlerin egemenliği ve toprak bütünlüğüne saygı vurgulandı; Kıbrıs sorunu için adil ve kalıcı çözüm gerektiği belirtildi. PKK/PYD/YPG, DEAŞ ve FETÖ dahil terör örgütleriyle mücadele taahhüdü yinelendi. Bildiride, “taraflardan birini veya her ikisini hedef alan herhangi bir dış silahlı saldırıya karşı ortak bir duruşun teşvik edilmesi” amacıyla Karşılıklı Savunma Anlaşması imzalandığı ifade edildi. Taraflar güvenlik istişareleri, ortak askeri tatbikatlar, savunma sanayisi çalışmaları ve personel eğitimi konularında iş birliği yapacak. Türkiye-Katar Yüksek Stratejik Komitesi’nin 13. toplantısının 2027’de Katar’da düzenlenmesi kararlaştırıldı.