Türkiye-İsrail ilişkilerinde yeni dönem: Ekonomik ve ticari bağlar koptu

İsrail merkezli Maariv gazetesi, Türkiye'nin İsrail ile tüm ekonomik ve ticari ilişkileri kesme ve İsrail uçaklarına hava sahasını kapatma kararının Tel Aviv'de büyük yankı uyandırdığını duyurdu. Gazete, bu gelişmeyi 'İsrail ve Türkiye tehlikeli bir tırmanışa doğru ilerliyor' başlığıyla aktardı.

SAVAŞ ZAMANINDA BİLE NADİR GÖRÜLEN BİR ADIM

Maariv gazetesi, Türkiye'nin attığı bu adımı, 'savaş dönemlerinde dahi nadiren görülen' planlı ve stratejik bir kopuş olarak nitelendirdi. Gazeteye göre Ankara, iki ülke arasındaki ilişkileri bilinçli bir şekilde sıfırlayarak, bölgedeki dengeleri değiştirecek yeni ve sert bir dönemin kapısını açtı. Tel Aviv Üniversitesi Moshe Dayan Merkezi araştırmacılarından Türkiye uzmanı Dr. Hay Eytan Cohen Yanarocak, kararın kendisini şaşırtmadığını belirterek, uzun zamandır bu adımların gelmesini beklediğini söyledi. Yanarocak, sürecin Gazze'deki işgal saldırılarının genişletilmesine paralel olarak ilerlediğini vurgulayarak, 'İsrail’in Gazze’de operasyonlarını genişleteceğini açıkladığı gün, yaptırımlar devreye girdi. Bu adım, sonraki daha büyük kopuşların habercisiydi' dedi.

EKONOMİDEN ÖTE STRATEJİK BİR HAMLE

İsrail basınındaki değerlendirmelere göre, Türk hava sahasının İsrail uçaklarına kapatılması, özellikle Rusya, Gürcistan ve Azerbaycan'a yapılan uçuşlarda ciddi zaman kaybı ve maliyet artışı yaratacak. Türk hava sahası da İsrail üzerinden kullanılamayacak. Ancak uzmanlar, bu gelişmenin asıl etkisinin ekonomi değil, strateji alanında olacağını vurguluyor. Dr. Yanarocak, 'İki ülke arasındaki karşılıklı bağımlılık ortadan kalkınca, tarafların geri adım atmasını zorlaştıran fren mekanizması da kayboluyor. Artık kaybedecek bir şey kalmadığında, tansiyonun kontrolsüz şekilde yükselmesi kolaylaşır' diye konuştu. Maariv, Ankara'nın bu kararı bir tesadüf ya da ani bir öfke tepkisiyle değil, kontrollü ve planlı biçimde aldığını yazdı. Dr. Yanarocak'a göre Ankara, İsrail'e karşı böyle sert bir hamle için uygun bir olay bekliyordu. Uzman, 'Aslında bunun olacağı belliydi. Türkiye kritik bir olayın gerçekleşmesini bekliyordu, sonra da bu kartı kullanarak hava sahasını tamamen kapattı' ifadelerini kullandı.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN'IN JEOSTRATEJİK HEDEFİ

Haberde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın jeopolitik hedeflerine de dikkat çekildi. Maariv, Erdoğan'ın uzun süredir Türkiye'yi Müslüman dünyada yeniden güçlü, lider bir ülke konumuna getirmek istediğini, özellikle Gazze gibi ciddi insani kriz yaşayan bölgelerde insani sorumluluk üstlendiğini yazdı. Yanarocak, 'Gazze’deki sorun büyüdükçe, Türkiye’nin daha güçlü ve ilkeli adımlar atması Erdoğan’ın vizyonuyla uyumlu' dedi. Erdoğan'ın hamlelerini aniden değil, kademeli olarak gerçekleştirdiğini vurgulayan Maariv, 'Cumhurbaşkanı hızlı değil, dikkatli bir şekilde ilerliyor. Adımlar planlı, vizyonuyla uyumlu ve her biri bir sonrakini hazırlıyor' ifadelerine yer verdi. İsrail basını, mevcut şartlar altında ilişkilerin yeniden eski haline dönme olasılığını düşük görüyor. Yanarocak, 'Savaş sona ermeden bu kararların geri alınmasını beklemiyorum. Teoride mümkün olsa da bunun siyasi bedeli ağır olur' dedi. Türkiye’nin Gazze savaşı üzerinden önemli bir siyasi kazanım elde ettiğini vurgulayan uzman, 'Bu süreçten geri dönüş çok zor' ifadelerini kullandı. Maariv, bu adımların artık sadece geçici bir protesto değil, yapısal bir değişim anlamına geldiğini, Türkiye-İsrail ilişkilerinin uzun yıllar boyunca farklı bir rotada ilerleyeceğinin sinyalini verdiğini yazdı. İsrail'deki değerlendirmelere göre, Ankara'nın aldığı bu karar, bölgedeki stratejik dengeleri derinden etkileyecek ve mevcut çatışmanın ötesinde kalıcı sonuçlar doğuracak. TBMM’de Cuma günü gerçekleştirilen “Gazze” oturumunda Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 'İsrail’le ticaretimizi tamamen kestik. Türk gemilerinin İsrail limanlarına gitmesine izin vermiyoruz. İsrail uçaklarının ise hava sahamıza girmesine izin vermiyoruz” diye konuşmuştu. Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş ise 'Bugün, artık somut adımların acilen atılmasını ve İsrail soykırım politikalarından dönene kadar, vazgeçene kadar BM (Birleşmiş Milletler) dahil tüm uluslararası kuruluşlardaki üyeliklerinin askıya alınmasını teklif ediyorum, uluslararası camiaya ilan ediyorum” demişti.