Türkiye'nin heyelan haritası
Bülent Ecevit Üniversitesi'nin geliştirdiği yeni sistemle Türkiye'nin heyelan risk haritası anlık olarak takip ediliyor. Vatandaşlar, web üzerinden yağış durumuna göre güncellenen harita ile yaşadıkları bölgelerdeki riski görebilecek.
Zonguldak'ta Bülent Ecevit Üniversitesi'nde (BEÜ) yürütülen yenilikçi bir çalışma ile Türkiye'nin heyelan risk haritası dinamik bir yapıya kavuşturuldu. Bu sayede, vatandaşlar ve ilgili kurumlar, heyelan riskini anlık olarak takip edebilecek. Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu'nun liderliğindeki ekip, yağış durumuna bağlı olarak gelişen heyelan riskini hesaplayabilen ve web üzerinden erişime sunabilen bir sistem geliştirdi.
DİNAMİK RİSK TAKİBİ İÇİN SAYISAL MODELLEME
BEÜ Mühendislik Fakültesi bünyesinde hayata geçirilen bu öncü proje, Türkiye genelinde heyelan riskinin anlık olarak izlenmesine olanak tanıyor. Geliştirilen sayısal modelleme sistemi, 3 günlük hava tahmin verilerini kullanarak haritayı sürekli güncelliyor. Toplamda 10 farklı parametrenin titizlikle incelenmesiyle oluşturulan harita, vatandaşların yaşadıkları bölgelerdeki heyelan riskini kolayca öğrenmelerini sağlıyor. Prof. Dr. Kutoğlu, heyelanların Türkiye'de depremlerin ardından en fazla can ve mal kaybına yol açan afetlerden biri olduğunu vurgulayarak, erken uyarı sistemlerinin önemine dikkat çekti.
VATANDAŞLAR İÇİN ERİŞİLEBİLİR RİSK BİLGİSİ
Bu yenilikçi haritanın en önemli özelliklerinden biri, internet üzerinden tüm halkın erişimine açık olacak olması. Vatandaşlar, harita üzerinde kendi bölgelerini seçerek 30 metre çözünürlükte heyelan risk seviyelerini görebilecekler. Kırmızı renkler yüksek riski, mavi tonları ise düşük riski temsil edecek. Sistemin dinamik yapısı sayesinde, Avrupa Meteoroloji Merkezi'nden alınan üç günlük hava tahmin verileri otomatik olarak işlenerek, yağış durumuna göre güncel risk haritaları oluşturulabiliyor. Prof. Dr. Kutoğlu, bu sistemin sadece vatandaşlar için değil, aynı zamanda kamu kurumları ve afet yönetimiyle ilgili kuruluşlar için de kritik bir veri kaynağı olacağını belirtti. Özellikle Zonguldak gibi sık sık heyelan yaşanan bölgelerde, yerleşim planlaması ve karar alma süreçlerinde önemli bir rehber niteliği taşıyacağı öngörülüyor.
YAĞIŞ DURUMUNA BAĞLI RİSK DEĞİŞİMLERİ GÖRÜNTÜLENİYOR
Proje ekibinin sunduğu örnekler, sistemin ne kadar hassas ve güncel bilgi sağladığını gözler önüne seriyor. Örneğin, 26 Nisan'daki bir hesaplamada, 3 günlük yağış riskini dikkate almadan önce Doğu Karadeniz Bölgesi'nde daha yüksek görünen riskin, Marmara ve Batı Karadeniz bölgelerindeki artan yağışlarla birlikte bu bölgelere kaydığı gözlemlenmiş. Bu durum, dinamik olarak yağış durumuna bağlı heyelan riskini hesaplama ve halkın kullanımına sunma yeteneğinin ne kadar değerli olduğunu kanıtlıyor. Bu sayede, potansiyel tehlikeler önceden tespit edilerek gerekli önlemlerin alınması için zaman kazanılmış oluyor.