Türkiye'yi Bekleyen 20 Milyar Dolarlık Fırsat
Mücevher İhracatçıları Birliği Başkanı Ayhan Güner, pırlanta gibi değerli taşlardan alınan ÖTV'nin kalkmasıyla 20 milyar dolarlık pazarın bizi beklediğini söyledi.

Mücev her sektörü, hem Osmanlı'dan bu yana devam eden gelenek sel özellikleri hemde üretimden de ğil tüketimden vergi alınmasına yönelik yeni düzenlemelerle dünya pazarlarında önemli bir oyuncu olmaya doğru koşuyor. Özellikle elmas ve pırlanta cephesinde yoğun çabalar dikkati çekerken, sektördeki ihracat da Türkiye ortalamasının üzerinde büyüyor. Geçen yılki rakam, TÜİK verilerine göre 3.1 mil yar dolara ulaşırken, ayrıca Türkiye'ye gelen turistlere de 1.3 mil yar dolar lık satış yapıldı. Ve toplam ihracat miktarı 4.4 mil yar doları buldu. Türkiye Mücev her İhracatçıları Birliği (MİB) Başkanı Ayhan Güner' dünyada değişen paradigmaları ve Türkiye'ye nasıl yarayacağını anlattı.
KAPALIÇARŞI DEĞERLİ TAŞ MERKEZİYDİ
Mücevhera tın bu topraklardaki geçmişi 4 bin yıla uzanıyor. Osmanlı saraylarında ise daima önemli bir yeri oldu. Sonuçta Kapalıçarşı'nın ilk kurulduğu yıllara bakın, ondan öncesinde de İstanbul, değerli taş pazarıymış. Isfahan'dan, Tebriz'den, Afganistan'dan gelen bütün değerli taşlar, İstanbul'da toplanıp, Kapalıçarşı'da da kesiliyormuş. Çok özel ustalar varmış. Bu ustaların bü yük bir kısmı İsrail'e gidip orada elmas borsasını kurdular, bir kısmı da Fransa'ya gitti. Orada markalar oluşturdular.
PIRLANTA PAZARI KİMLERİN ELİNDE?
Dünyadaki ham elmas pazarının yüzde 80-90'ı İsrail vatandaşlarının elindeydi. Fakat, Hintliler 20-25 yıl önce bu alanda çok bü yük bir devrim yaptılar. Dünyada kesilen taşın yüzde 90'ını şimdi Hintliler gerçekleştiriyor. Pırlantanın en zor tarafı kesimidir. Neredeyse değeri ka dar kesim işçilik değeri vardır. Geçen ay Hindistan'da katıldığım bir toplantıda ilginç bir konu gündeme geldi. Rusya Devlet Başkanı Putin de oradaydı.
PUTİN, HİNTLİLER'E KIYAK ÇEKTİ
Bakın, Berlin Duvarı yıkıldıktan sonra bir anlaşma ile Rusya'da çıkan ham elmasın yüzde 90'ını The Beers işliyordu. O toplantıda Rusya Devlet Başkanı Putin, şu anda çıkan elmasın yüzde 40'ını Hintliler'e verdi, buna tanık lık ettik. Hatta bize de kesme işinde pay alma teklifi yapıldı.
Bu global oyuncular senelik 250 mil yar dolar lık bir pazarı yönetiyor. 2023'te öngörülen rakam ise 600 mil yar dolar.
BELÇİKA'DA PA ZAR ÇÖKTÜ
Önemli bir merkez o lan Belçika Antwerp ve Anvers'te oyuncular yer değiştiriyor. Anvers'te 16 bin 500 oyuncu vardı, 500 civarına indi. Bunun da sebebi Hintlilerdi. Bütün taşları Hindistan'da kesiyorlar, sonra da Belçika'ya getirip satıyorlar. Çünkü daha ucuz. İstihdam ortaya çıkarmayınca Belçika hükümeti, "O za man size ihtiya cım yok" dedi. Pa zarçöktü.
Bu pazarların toplam boyutu 100 mil yar dolar. Türkiye yüzde 20 pay alsa, bu rakam 20 mil yar dolar eder. Buna ulaşmak kendimizi anlatmamıza ve çalışmalarımıza bağlı bir şey. Kimseyi ürkütmeden ofislerin Türkiye'de kurulmasını nasıl sağlayabiliriz? Buna odaklanmamız lazım.
DİLLERE DESTAN ÖTV İŞİ ÇÖZÜLDÜ
Dillere destan bir ÖTV meselesi vardı. "Ekmeğe KDV var, pırlantada neden yok" deniliyordu sürekli. Bu söylenirken kimse, yüzde 20'lik ÖTV'den bahsetmiyordu. Hemihracatta hem iç piyasada alınan yüzde 20'lik ÖTV gözardı edildi, KDV hep gündeme getirildi. İlk üre tim zincirinden itibaren devlet 25 sene yüzde 20 ÖTV aldı. Bu durum da sektörü kayıt dışına itti. Sonunda istediğimiz kanun çıktı. ÖTV sıfırlandı. Son tüketicide yüzde 18 KDV alınıyor.
TÜRKİYE AVANATJ YAKALADI
Henüz çok yeni, 3-4 ay lık bir durum. Şu anda dışarıdan gelen ham maddeyi hiç bir şeyödemeden alıyoruz. Tabii ki, Elmas Borsası'na entegre olmak şart. Bu bizim için rüyagibi. İki yıl önce kuru lan borsanın şu anda 300 civarında üyesi var. Bu sayı yakında çokartar. Bundan sonra bizim artık icraat yapma dönemimiz başlıyor.
HİNTLİLER'LE İSRAİLLİLER BİZİ İSTİYOR
Kümelenmek lazım. Bu, mesela Kuyumcukent'te olabilir. Yeter ki, 50-100 şirketten bizlere böyle bir istek gelsin. İsrailliler ve Hintliler ikisi birlikte, "Sizinle bir şey yapmanız lazım" diyor. Biz şu anda dünyanın en bü yük pırlanta montürüne sahibiz. Ama dikkatli olmak lazım.
TURİST KAPALIÇARŞI'DA ALIŞVE RİŞ YAPAMIYOR
Kapalıçarşı'da 3 bin 500 dükkan var ve 25 bin kişi çalışıyor. Kalpakçılar Caddesi ka darDubai'de bir cadde var, Kapalıçarşı'nın tümü ka dar takı sa tıp çok para kazanıyor. Oraya dünyanın her yerinden bedava turist taşınıyor. Komisyonsuz, hanudsuz alışve riş imkanı sağlanıyor. Kapalıçarşı'da ise saat öğleden sonra 4 gibi Nuruosmaniye Kapısı'na turistleri getiriyorlar. Onlar alışve riş yapamadan rehberler, "gidiyoruz" diye bayrak sallıyor. Oysa bir turist oraya girdiğinde bir gün bile yetmez.
TÜRKİYE'DE BELKİ ELMAS VAR AMA BİLMİYORUZ
Türkiye'ye 120 ton al tın giriyor. 40 tonunu biz işliyoruz. Bizim sattığımız al tın önemli. Çıkardığımız al tın miktarı ise 25-30 ton. Değerli taşlar var. Mesela, Zultanayt. Bu taşBafa Gölü' nün dibinden çıkıyor. 7 ayrı renk a lan ABD'de çok bilinen değerli bir taştır. Belki elmas da var ama bilmiyoruz. Çok bü yük teknoloji gerektiriyor bu işler.
ZULTANAYT'I ÇIKARTIYORMUYUZ?
Çıkartıyoruz ama işlemesi başka ülkelerde yapılıyor. Çünkü Türkiye'de daha taş kesim teknikleri gelişmedi. Ama gelişecek. Mesela biz birlik olarak birkaç ay önce İstanbul Ticaret Üniversitesi'nin kampüsünde taş kesim atölyesi açtık AB projesiyle. Şu anda daTürkiye'de üretilen taşları kesiyoruz
