Tutuklu Uygur Aydın Yalqun Rozi’ya 2026 Graciela Fernández Meijide insan hakları Ödülü
Yalqun Rozi, Uygur edebiyatının önde gelen isimlerinden biri olarak biliniyor. Edebiyat eleştirmeni, yazar ve yayıncı kimliğiyle çalışmalar yürüten Rozi, özellikle Uygur dili, tarihi, kültürü ve kimliğinin eğitim yoluyla gelecek kuşaklara aktarılmasına ka
Latin Amerika Açıklık ve Kalkınma Merkezi (CADAL) tarafından, otoriter yönetimlerin bulunduğu ülkelerde temel hak ve özgürlüklerin savunulmasına katkı sağlayan kişi ve kuruluşları onurlandırmak amacıyla veriliyor. 2026 yılı itibarıyla küresel ölçekte verilen ödül, siyasi nedenlerle özgürlüğünden mahrum bırakılan isimlerin durumuna uluslararası dikkat çekmeyi amaçlıyor.
Uygur hareketi, tutuklu Uygur âlim Yalqun Rozi’nin, Centro para la Apertura y el Desarrollo de América Latina (CADAL) tarafından 23 Ağustos’ta Arjantin’de Totaliterlik Mağdurlarını Anma Günü vesilesiyle düzenlenen törenle verilen 2026 Graciela Fernández Meijide Ödülü’ne layık görülmesini memnuniyetle karşılamaktadır.
Bu ödül, sivil ve siyasi özgürlüklerin kısıtlandığı otoriter rejimlerde insan haklarını savunan ve çoğu zaman önemli kişisel riskler alan bireyleri ve kuruluşları onurlandırmaktadır.
Uygur Akademisi Başkanı Dr. Rishat Abbas, Uygur hareketi İcra Direktörü Rushan Abbas, Uygur Araştırmaları Merkezi İcra Direktörü Abdulhakim Idris, Dünya Uygur Kongresi Başkanı Turgunjan Alawdun ile Uygur Demokrasi ve İnsan Hakları Merkezi Başkanı ve eski DUK Başkanı Dolkun Isa ödül törenine katılarak ödülü Bay Rozi’nin ailesi adına teslim almış, Dr. Rishat Abbas ise kabul konuşmasını yapmıştır.
Yalqun Rozi, önde gelen bir Uygur aydını ve Uygur hareketi Genel Sekreteri Kamaltürk Yalkun’un babasıdır. Tanınmış bir edebiyat eleştirmeni, yazar ve yayıncı olan Bay Rozi, Uygur edebiyatına önemli katkılarda bulunmuş; ilkokul, ortaokul ve lise düzeyinde Uygur edebiyatı ders kitapları hazırlamıştır. 2001-2011 yılları arasında 90’dan fazla ders kitabı ve müfredat dışı eğitim materyalinin geliştirilmesinde kilit rol oynamış, nesiller boyu çocukların Uygur kimliği, tarihi ve kültürü hakkında daha derin bir anlayış kazanmasına yardımcı olmuştur. Bay Rozi, devam eden Uygur soykırımının mağdurlarından biridir; Ekim 2016’da tutuklanmış ve Uygur edebiyatına katkıları nedeniyle 15 yıl hapis cezasına çarptırılmıştır. Hâlâ süren haksız tutukluluğu, Çin Komünist Partisi’nin (ÇKP) Uygur kimliğini, dilini ve kültürünü yok etme girişimlerinin temsilcisidir.
Dr. Rishat Abbas şunları söylemiştir:
“Yalqun Rozi’nin Uygur toplumuna yaptığı derin katkıların bu ödülle tanınması son derece anlamlıdır. Çalışmalarını onurlandırdığı ve Uygur halkının mücadelesine daha fazla dikkat çektiği için CADAL’a minnettarız. Bay Rozi’nin süregelen tutukluluğu ve kız kardeşim Dr. Gulshan Abbas’ın haksız yere tutuklu bulunması, ÇKP’nin devam eden soykırımının ve sınır ötesi baskısının çarpıcı bir hatırlatıcısıdır; Uygur kimliğine yönelik bu saldırı uluslararası dikkat ve eylem gerektirmektedir.”
Uygur hareketi, bu tanınmış Uygur aydınlarının katkılarının ve karşılaştıkları derin baskının önemli bir kabulü olarak memnuniyetle karşılamaktadır. Yalqun Rozi hâlâ haksız yere tutuklu bulunurken, bu ödül onun çalışmalarına ve Uygur halkına yönelik zulme yeniden uluslararası dikkat çekmektedir. Uygur hareketi, Yalqun Rozi, Dr. Gulshan Abbas ve ÇKP tarafından haksız yere tutuklanan tüm Uygur Türklerive masum kişileri serbest bırakılması için savunuculuğunu sürdürecektir. Uluslararası toplumu, Komünist Parti’yi işlediği suçlardan sorumlu tutmak üzere somut adımlar atmaya çağırıyoruz.