Uluslararası dini özgürlük komisyonu 2026 raporunu yayımladı: Çin'in Uygur Türklerine yönelik baskısı mercek altında

Amerika Birleşik Devletleri Uluslararası Dini Özgürlük Komisyonu (USCIRF), 2025 yılındaki dini özgürlük durumlarını ele alan 2026 yıllık raporunda, Çin'in Uygur Türklerine yönelik uygulamalarını "soykırım" ve "insanlığa karşı suç" olarak nitelendirerek sert bir dille kınadı.

ÇİN İÇİN SİSTEMATİK VE AĞIR İHLAL TESPİTİ

4 Mart 2026 tarihinde kamuoyuyla paylaşılan raporda, Çin Halk Cumhuriyeti'nin özellikle Doğu Türkistan bölgesindeki etnik ve dini gruplara yönelik baskılarının "sistematik, devam eden ve ağır" olduğu vurgulandı. USCIRF, bu ihlaller nedeniyle Çin'in yeniden "Ülke Özel İlgi Alanı" (CPC) statüsüne alınmasını tavsiye etti.

UYGUR TÜRKLERİNE YÖNELİK BASKILARIN BOYUTU

Raporda, Çin'in Uygur Müslümanlarına yönelik gerçekleştirdiği kitlesel gözaltılar, zorla asimilasyon (sinizasyon) politikaları, ibadethanelerin yıkılması ve kültürel değerlerin yok edilmesi çabalarının sürdüğü ifade edildi. Özellikle Tayland'dan Çin'e iade edilen 40 Uygur erkeğin durumu, uluslararası geri göndermeme ilkesinin ihlali ve zulüm riski bağlamında dikkat çekici bir örnek olarak sunuldu. Ayrıca Çin Komünist Partisi'nin (ÇKP) gerçekleri gizlemek amacıyla yürütebileceği dezenformasyon kampanyalarına karşı uyarıda bulunuldu.

ABD HÜKÜMETİNE STRATEJİK TAVSİYELER

Komisyon, Çin'deki hak ihlallerini durdurmak amacıyla ABD yönetimine şu somut adımları atma çağrısında bulundu:

• Çin'in "Ülke Özel İlgi Alanı" olarak tescil edilmesi.

• Dini özgürlük ihlallerinin belgelenmesi için Radio Free Asia gibi programlara kaynak aktarılması.

• Çinli yetkililerin sınır ötesi baskı faaliyetlerinin Adalet Bakanlığı tarafından soruşturulması.

• Zorla çalıştırma uygulamalarını engellemek için ihracat kontrollerinin artırılması.

• Dini zulüm mağdurlarına destek sağlayacak yasal düzenlemelerin yapılması.

SİYASETTE UYGUR POLİTİKASI HAREKETLİLİĞİ

2025 yılı süresince kaydedilen gelişmelerin de yer aldığı raporda, Trump yönetimi dönemindeki açıklamalar ve Temsilciler Meclisi'nde kabul edilen "2025 Uygur Politikası Yasası" (H.R. 2635) önemli adımlar olarak gösterildi. Senatör Dan Sullivan ile Temsilciler Chris Smith ve John Moolenaar'ın, Dr. Gulshan Abbas gibi isimlerin önceliklendirilmesi için Başkan Trump'a yazdıkları mektup da rapordaki siyasi notlar arasında yer aldı.

UYGUR HAREKETİNDEN ACİL EYLEM ÇAĞRISI

Uygur Hareketi İcra Direktörü Rushan Abbas, raporun yayımlanmasının ardından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“2026 USCIRF raporu, Uygur vatanında devam eden soykırıma önemli bir ışık tutmaktadır. ABD hükümetinin bu rapordaki tavsiyeleri hızla hayata geçirmesi, Uygur soykırımının sona ermesi için zorunludur.”

Uygur Hareketi, elde edilen ilerlemelere rağmen soykırımın devam ettiğini belirterek, uluslararası topluma bu durumu durdurma sorumluluğunu hatırlattı. Raporun tamamına USCIRF'in resmi internet sitesi üzerinden ulaşılabiliyor.