Ünlü ekonomistten devaülasyon açıklaması

Ünlü ekonomist Atilla Yeşilada, küresel ve yerel piyasalarda hakim olan derin belirsizlik dalgasını, YouTube kanalı üzerinden konuk olduğu Hedef Filo ile Değişik Kafalar programında masaya yatırdı. Mevcut ekonomik tabloyu sarsıcı bir benzetmeyle özetleyen Yeşilada, "Olaylar karşısında büyük bir şaşkınlıkla, karşıdan gelen kamyonun ışığına bakan geyikler gibi duruyoruz. Ancak bu belirsizlik ortamı, yeni sisteme hızlı adapte olan ve yeni ekosistemleri doldurabilen şirketler için muhteşem fırsatlar barındırıyor" ifadelerini kullandı.

"Yaz Aylarında Brent Petrol 150 Doları Bulabilir"

Küresel jeopolitik risklere ve ABD-Çin rekabetine dikkat çeken Yeşilada, Pekin yönetiminin Trump'a "Tayvan'ı bana bırak, ben de İran'ı Hürmüz Boğazı'nı açması için ikna edeyim" şeklinde bir takas teklifi götürdüğünü, ancak Amerikan devlet aygıtının bu pazarlığı kesin bir dille reddettiğini ileri sürdü.

Hürmüz Boğazı’nın uzun süre normal trafiğe dönmeyeceğini öngören ünlü ekonomist, küresel bir enerji şokuna karşı şu kritik uyarıyı yaptı:

"Hürmüz Boğazı'nın trafik polisi şu an İran ve burası uzun süre normal trafiğe açılmayacak. Yaz aylarında Brent petrolün fiyatının 150 dolara varması beni şaşırtmaz. Dünya ve biz, bu yüksek enerji maliyetlerine en az 1 yıl boyunca katlanmak zorundayız."

Küresel Parasal Sıkılaşma 10 Yıl Sürecek

Yıl başında piyasalarda hakim olan faiz indirimi ve parasal gevşeme beklentilerinin küresel ölçekte tamamen rafa kalktığını belirten Yeşilada; iklim değişikliği yatırımları ve yapay zeka devrimi harcamaları nedeniyle, yüksek faiz ve sıkı para döneminin yaklaşık 10 yıllık bir döngüye yayılarak egemen trend haline geleceğini iddia etti.

Türkiye İçin Ezber Bozan Tahminler: "Seçim Sonrası Devalüasyon"

Türkiye’nin mevcut küresel krizi diplomatik ve ekonomik düzlemde "abartısız tedbirlerle" başarılı şekilde yönettiğini savunan Atilla Yeşilada, iç piyasaya yönelik çok konuşulacak iddialarda bulundu:

Faiz İndirimleri Tamamen Rafta: Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de faiz indirimi beklentileri tamamen geride kaldı. Merkez Bankası, mevduat ve kredi faizleri arasındaki makası kredi aleyhine açarak özellikle bireysel kredileri sert şekilde tırpanlayacak.

Enflasyon %30'larda Kalır: Enflasyonu mevcut %30’lar seviyesinden daha aşağı çekmeye çalışmak, istihdamda ve sanayide ciddi kayıplara yol açar. Türkiye, %30 enflasyonla 90'lı yıllardaki gibi yaşamaya zaten alıştı.

Seçim Ekonomisi ve Kur Ayarı: Seçimlere kadar güçlü TL ve harcamalarda kemer sıkma politikası sürecek. Seçim döneminde popülizm maliye politikasıyla (bütçe harcamalarıyla) yapılacak; ancak seçim biter bitmez, tıpkı 2023'te olduğu gibi ihracatçıyı tatmin edecek, ithalatçıyı ise caydıracak net bir devalüasyon (kur artışı) yapılacaktır.

Kur ve Rezerv Krizi Beklenmiyor: Türkiye'de derin bir resesyon ya da yıkıcı bir kur krizi öngörmüyorum. Merkez Bankası gerektiğinde bankalardan borçlanarak her zaman döviz bulur, sistem buna müsaade eder.

Patronlara Hayati Reçete: "Şirketinizde Yağ Tutamazsınız"

Şirketlerin artık ciro ve sürekli büyüme odaklı eski refleksleri tamamen terk etmesi gerektiğini vurgulayan Yeşilada, sermaye maliyetinin (kredi maliyetinin) en az %60'larda seyrettiği bu dönemde CEO ve CFO’lara sert tavsiyelerde bulundu:

"150 kilosunuz ve kalp krizi geçirdiniz; artık değişmek zorundasınız. Şirketinizde yağ tutamazsınız. Eski kayıt sistemleri, kullanmadığınız makineler, boş duran araziler ne varsa elden çıkarılmalı. Satın almanın hiçbir amacı yok, her şeyi kiralayın. Eğer elinizdeki mal, insan veya fikir mülkiyeti %60'tan fazla getiri elde edemiyorsa kan kaybediyorsunuz demektir. Geçen yıl 5 bin olan konkordato ve iflaslar bu yıl 10-15 bine çıkabilir. Evrimsel olarak ortam değişti; eski alışkanlıklarıyla yaşayan dev yaratıklar birkaç yılda ortadan kalkacak."

Yapay Zekayı Kendi İçinizde Üretmeyin, Kiralayın!

Türk iş dünyasının teknolojiye adaptasyon hızının yüksek olduğunu belirten Yeşilada, yapay zeka entegrasyonu düşünen şirketlere şu taktiği verdi: "Yapay zeka için kimse oturup kendi şirketinde bir şeyler öğretmeye çalışmasın, milyarlarca dolarlık maliyetlere girmesin. Yanlış modele bağlanmanın faturası ağır olur. Kısa vadeli sözleşmelerle, açık sistem üzerine kurulmuş uygulamaları raftan hazır olarak kiralayın ve hızla iş süreçlerinize dahil edin."