Uzay Yolculuğu Kök Hücreleri Yaşlandırıyor

Yeni bir araştırma, uzay yolculuğunun insan vücudundaki kök hücrelerini hızla yaşlandırdığını ve onarım mekanizmalarını zayıflattığını ortaya koydu. İnsanlığın uzaydaki büyük başarıları, insan vücudu için ağır bir bedel ödettiği gerçeğiyle gölgelenmiş durumda. Uzay görevlerinin, vücudun doğal onarım sistemi için hayati önem taşıyan kök hücrelerin yaşlanma sürecini hızlandırdığı belirtiliyor.

HÜCRELERDE YAŞLANMA İŞARETLERİ

California Üniversitesi’nden bir ekip, dört ikmal göreviyle Uluslararası Uzay İstasyonu’na (ISS) gönderilen kök hücreleri inceledi. 32 ile 45 gün arasında süren görevlerin ardından yapılan analizlerde, hücrelerin sağlıklı yeni hücre üretme kapasitesini kaybettiği, DNA hasarına daha yatkın hale geldiği ve kromozom uçlarındaki koruyucu kapakların kısaldığı tespit edildi. Bu durum, hücresel düzeyde hızlanan yaşlanmanın işaretleri olarak yorumlandı.

ASTRONOTLARDA GÖZLEMLENEN ETKİLER

Bu etkiler, NASA astronotları Butch Wilmore ve Suni Williams’ın dönüşüyle daha da belirginleşti. Başlangıçta 8 gün olarak planlanan görevleri, Boeing Starliner’daki teknik sorunlar nedeniyle 286 güne uzadı. Dünyaya döndüklerinde, iki astronotun yorgun, zayıf ve yaşlı görünümleri dikkat çekti; Williams’ın saçlarının belirgin biçimde beyazladığı gözlemlendi. Yerçekimsiz ortamda kas erimesi ve kemik kaybı yaşayan astronotlar, inişten sonra yürüyemedikleri için sedyelerle taşındı. Yeni çalışmada, kök hücrelerin uzayda olağandışı şekilde fazla aktif olduğu, bu durumun enerji rezervlerini tüketmelerine ve kendilerini yenileyemez hale gelmelerine yol açtığı belirtildi. Hücrelerde iltihaplanma ve mitokondri kaynaklı stres de gözlendi. Ancak, hücreler daha sonra genç ve sağlıklı bir ortama konulduğunda bazı hasarların geri döndüğü görüldü.

ÖNCEKİ ARAŞTIRMALARLA UYUM

NASA’nın “İkizler Araştırması”nda da benzer bulgular elde edilmişti. Astronot Scott Kelly 340 gün uzayda kalırken, ikizi Mark Kelly Dünya’da yaşamıştı. Çalışmada gen ifadelerinde değişimler, telomer uzunluklarında dalgalanmalar ve bağırsak mikrobiyomunda kaymalar tespit edilmişti. Çoğu etki Dünya’ya dönüşten sonra normale dönerken, bazı değişikliklerin kalıcı olabileceği görülmüştü.