Van YYÜ, çığ için yapay zekâlı uyarı sistemi kuracak
Van YYÜ, 2020’de 42 kişinin öldüğü Van-Bahçesaray kara yolunda çığ riskini sensör ve kameralarla izleyip yapay zekâyla analiz edecek. Sistem, tehlike eşiğinde ilgili kurumları uyaracak.
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (Van YYÜ) Mühendislik Fakültesi, Van-Bahçesaray kara yolundaki çığ riskini önceden belirlemek için yapay zekâ destekli erken uyarı sistemi geliştirmeye başladı. Elektrik-elektronik, jeoloji ve çevre mühendisliği başta olmak üzere ilgili bölümlerden akademisyenlerin katılımıyla bir komisyon oluşturuldu. Proje üç aşamada yürütülecek. 4-5 Şubat 2020’de Van-Bahçesaray kara yolunda peş peşe meydana gelen çığlarda 42 kişi hayatını kaybetti, 84 kişi yaralandı. Sonrasında riskli kış dönemlerinde yol tedbir amacıyla trafiğe kapatılmaya başlandı. Yoğun kar, buzlanma ve olumsuz hava koşullarının ulaşımı uzun süre aksatması, bölge halkının yaşamını da etkiliyor. Van YYÜ Mühendislik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Remzi Tuntaş, “Biz bu afetleri engelleyemeyiz ancak afetlerin oluşturacağı felaketleri engelleyebiliriz” dedi.
Riskli alanlara sensör ve radar yerleştirilecek
Tuntaş, fizibilite çalışmalarının tamamlandığını belirterek ilk aşamada belirlenen riskli yerlere sensör, kamera, radar ve benzeri elektronik donanımlar kurulacağını söyledi. Kış boyunca bölgedeki hareketlilik ile iklimsel, fiziksel ve çevresel değişimler izlenerek veri toplanacak. İkinci aşamada veriler, yapay zekâ destekli yazılımlar, algoritmalar ve görüntü işleme sistemleriyle analiz edilerek çığ riskinin hangi seviyeye ne zaman çıkabileceği belirlenmeye çalışılacak. Üçüncü aşamada Karayolları, AFAD, kaymakamlıklar, valilikler ve belediyelerle koordinasyon sağlanacak. Risk eşiğine ulaşıldığında kurumlar bilgilendirilecek; gerektiğinde trafik durdurulup bölge halkı ve güzergâhtaki araçlar güvenli alanlara yönlendirilecek. Tuntaş, “Amacımız, oluşabilecek riskleri mümkün olduğunca en aza indirmek ve insan hayatını korumak” diye konuştu.
Yolun uzun süre kapalı kalmasının önüne geçilmesi hedefleniyor
Tuntaş, bölgede çığ tehlikesinin kış boyunca sürdüğünü ve yolun aylarca kapalı kalmasının bölge halkını sosyal yaşamdan uzaklaştırabildiğini belirtti. Çalışmanın çığı önlemeyi değil, çığın oluşabileceği zamanı belirleyip o dönemde tedbir alınmasını amaçladığını söyledi. “Kış boyunca yolu aylarca trafiğe kapalı bırakmak yerine, tehlikenin gerçekten maksimum seviyeye ulaştığı ve risk eşiğine geldiği zamanlarda müdahale edilmesini hedefliyoruz” dedi. Tuntaş, 6,5 yıl önce yaşanan çığ felaketinin Van’ı, bölge halkını ve ülkeyi etkilediğini belirterek hayatını kaybeden 42 kişiyi andı ve ailelerine başsağlığı diledi. Üniversitenin bölgesel sorunlara bilimsel çözümler üretmek için sorumluluk aldığını ifade eden Tuntaş, proje başarıyla tamamlanırsa benzer fiziksel koşullara ve hava şartlarına sahip diğer bölgelerde de uygulanacağını söyledi.