Veteriner Hekimden Hayati Uyarı: Yazın Bu Hataları Yapmayın!

Hakimiyet Gazetesi'nden Merve Kankan'ın haberine göre, Yaz aylarında hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerine çıkması, insanlar kadar evcil ve sokak hayvanlarını da olumsuz etkiliyor. Artan sıcaklıklarla birlikte sıcak çarpması, pati yanıkları, dış parazit vakaları ve sıvı kaybına bağlı sağlık sorunlarında da artış yaşanabiliyor. Hayvan sahiplerinin yaz mevsiminde dikkat etmesi gerekenler hakkında önemli bilgiler veren veteriner kliniği sahibi Veteriner Hekim Mehmet Yeşil, bilinçsiz uygulamaların ciddi sağlık problemlerine yol açabileceğini belirterek; yaz boyunca alınması gereken koruyucu önlemleri anlattı.

Yaz aylarında hayvan sahiplerinin en sık yaptığı bakım hataları nelerdir?

İyi niyetle yapılan bazı uygulamalar ne yazık ki hayvanların sağlığını olumsuz etkileyebiliyor. En sık karşılaştığımız hatalardan biri, köpeklerin günün en sıcak saatlerinde yürüyüşe çıkarılmasıdır. Özellikle öğle saatlerinde asfalt ve kaldırım yüzeyleri hava sıcaklığından çok daha yüksek değerlere ulaşabiliyor. Bir diğer hata ise hayvanların su kaplarının gün boyu kontrol edilmemesi. Sıcak havalarda su çok daha hızlı kirleniyor ve ısınıyor. Bunun yanında bazı hayvan sahipleri serinlesin diye buz gibi su veriyor ya da aniden soğuk suyla yıkıyor. Bu da özellikle yaşlı ve kronik hastalığı bulunan hayvanlarda sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Yaz aylarında beslenme düzeni de önemlidir. Mama uzun süre dışarıda bekletilmemeli, çünkü sıcak havada çok kısa sürede bozulabiliyor. Ayrıca insanlar için zararsız görülen bazı yiyeceklerin hayvanlara verilmesi de sindirim problemlerine neden olabiliyor.

Evcil hayvanların tüylerini tamamen tıraş ettirmek doğru bir uygulama mı?

Bu oldukça yaygın ancak yanlış bilinen bir konu. Her hayvanın tüy yapısı aynı değildir. Özellikle çift katmanlı tüylere sahip ırklarda tüyler sadece sıcak tutmaz; aynı zamanda güneş ışınlarına karşı doğal bir koruma görevi de üstlenir. Bu nedenle tüylerin tamamen sıfıra vurulması güneş yanıkları ve cilt problemlerine neden olabilir. Gerektiğinde veteriner hekim önerisiyle hijyenik veya kontrollü bir tıraş yapılabilir ancak her hayvana aynı uygulamayı yapmak doğru değildir. Düzenli tarama ve ölü tüylerin uzaklaştırılması çoğu zaman tamamen tıraştan daha faydalıdır.

Evcil hayvanların sürekli klimalı ortamda bulunması sağlık açısından risk oluşturur mu?

Klima doğrudan zararlı değildir ancak kullanım şekli önemlidir. Klimanın doğrudan hayvanın üzerine üflemesi kas tutulmaları, üst solunum yolu problemleri ve göz kuruluğu gibi sorunlara neden olabilir. Ortamın aşırı soğutulması da ani sıcaklık değişimlerine yol açar. İdeal olan ortam sıcaklığının dengeli tutulması ve hayvanın isterse daha serin ya da daha sıcak bir bölgeye geçebileceği alanların bulunmasıdır.

Köpekler hangi saatlerde yürüyüşe çıkarılmalıdır?

En uygun saatler sabah erken saatler ile güneş battıktan sonraki akşam saatleridir. Özellikle 11.00 ile 17.00 arasında yürüyüş yapılmasını önermiyoruz. Asfalt yüzeyi bu saatlerde 60 dereceyi aşabiliyor. Bunu anlamanın basit bir yolu vardır; elinizi asfalt üzerinde yaklaşık 7 saniye rahatça tutamıyorsanız köpeğinizin patileri için de o zemin güvenli değildir. Bu nedenle mümkün olduğunca çim alanlar tercih edilmeli, yürüyüş süreleri de sıcak havalarda kısa tutulmalıdır.

Sıcak asfalt patilere nasıl zarar veriyor?

Pati yastıkları dayanıklı görünse de aşırı sıcak yüzeylerde ciddi yanıklar oluşabiliyor. İlk etapta kızarıklık, topallama, patiyi sürekli yalama ve yürümek istememe gibi belirtiler görülür. Daha ileri vakalarda su toplaması, deri soyulması ve enfeksiyon gelişebilir. Böyle bir durumda hayvanın patisi soğuk ama buz olmayan suyla serinletilmeli ve en kısa sürede veterinere götürülmelidir. Diş macunu, yoğurt veya farklı ev yöntemleri uygulanmamalıdır.

Yaz aylarında kene ve pire vakalarında artış yaşanıyor. Hayvan sahipleri nelere dikkat etmeli?

Sıcak havalar kene, pire ve bazı dış parazitlerin çoğalması için oldukça uygun bir dönemdir. Bu nedenle koruyucu uygulamalar kesinlikle ihmal edilmemelidir. Sadece bahçede yaşayan hayvanlar değil apartmanda yaşayan ve kısa süre dışarı çıkan hayvanlar da risk altındadır. Çünkü parazitler insanların kıyafetleriyle bile eve taşınabilir. Düzenli dış parazit uygulamaları hem hayvanın hem de ailenin sağlığı açısından büyük önem taşır. Ayrıca her yürüyüşten sonra kulak arkaları, koltuk altları ve parmak araları mutlaka kontrol edilmelidir.

Evden hiç çıkmayan kediler için de dış parazit koruması gerekli midir?

Bu, en sık karşılaştığımız sorulardan biridir. Birçok kişi evden çıkmayan kedisinin risk altında olmadığını düşünüyor ancak bu doğru değildir. Parazit yumurtaları ayakkabılarımızla, kıyafetlerimizle veya başka yollarla eve taşınabilir. Bu nedenle veteriner hekimin belirlediği programa göre koruyucu uygulamaların yapılması önerilir.

Sıcak çarpması yaşayan bir hayvanda hangi belirtiler görülür?

Aşırı soluma, dilin normalden daha koyu kırmızı görünmesi, yoğun salya akması, halsizlik, kusma, koordinasyon bozukluğu, bayılma ve bilinç kaybı sıcak çarpmasının en önemli belirtileridir. Bu durum acil müdahale gerektirir. Hayvan serin bir ortama alınmalı, üzerine buz dökülmemeli ancak oda sıcaklığındaki suyla kontrollü şekilde serinletilmeli ve zaman kaybetmeden veteriner kliniğine ulaştırılmalıdır. Çünkü sıcak çarpması iç organlarda kalıcı hasara ve hatta ölüme neden olabilir.

Araç içinde bırakılan hayvanlarla ilgili neler söylemek istersiniz?

Bu konu hafife alınmamalıdır. Cam hafif açık olsa bile kapalı bir aracın iç sıcaklığı birkaç dakika içinde hayati seviyelere ulaşabilir. Hayvanlar insanlar gibi terleyerek serinleyemedikleri için çok daha kısa sürede sıcak çarpmasına girerler. “Beş dakika sonra döneceğim” düşüncesi bile ciddi sonuçlar doğurabilir. Yaz aylarında hiçbir hayvan, kısa süreliğine bile olsa araç içinde yalnız bırakılmamalıdır.

Yaz aylarında kedilerin iştahında azalma görülmesi normal midir?

Evet, belirli ölçüde normal kabul edilebilir. Tıpkı insanlarda olduğu gibi sıcak havalarda metabolizma yavaşlayabilir ve iştah azalabilir. Ancak bu durum uzun sürüyorsa, su tüketimi de azalmışsa, kusma, ishal, kilo kaybı veya halsizlik eşlik ediyorsa mutlaka veteriner muayenesi gerekir. Özellikle kedilerde uzun süre aç kalmak ciddi karaciğer problemlerine yol açabilir.

Sokak hayvanları için vatandaşlar yaz aylarında nasıl destek olabilir?

En önemli destek temiz su bırakmaktır. Su kapları gölge alanlara konulmalı ve gün içinde düzenli olarak yenilenmelidir. Mama da doğrudan güneş altında bırakılmamalı, bozulmayacak miktarlarda verilmelidir. Vatandaşların kapları araç geçişlerinin yoğun olduğu yerlere değil, hayvanların güvenle ulaşabileceği noktalara koyması da önemlidir. Ayrıca hasta, yaralı veya sıcak çarpması belirtileri gösteren bir sokak hayvanı görüldüğünde belediye ekiplerine ya da en yakın veteriner kliniğine haber verilmesi hayati önem taşır.

Son olarak hayvan sahiplerine vermek istediğiniz en önemli mesaj nedir?

Yaz aylarında alınacak küçük önlemler hayvanların yaşamını kurtarabilir. Temiz suya sürekli erişim sağlamak, yürüyüş saatlerini doğru planlamak, sıcak araçta bırakmamak, düzenli parazit korumasını ihmal etmemek ve herhangi bir sağlık belirtisini küçümsememek en önemli kurallardır. Evcil hayvanlar yaşadıkları ortamı kendileri seçemiyor; onların sağlığını ve yaşam kalitesini korumak tamamen bizlerin sorumluluğunda. Yaz mevsimini güvenli ve sağlıklı geçirmeleri için bilinçli davranmak büyük önem taşıyor.