Vize Muafiyetinde Son Viraj: Kalan 6 Şart Sağlansa Dahi Türk Vatandaşlarını Ne Bekliyor?

Türkiye ile Avrupa Birliği arasında vatandaşların Schengen bölgesine vizesiz seyahat edebilmesini amaçlayan Vize Serbestisi Diyaloğu, 16 Aralık 2013 tarihinde 72 maddelik kapsamlı bir yol haritasıyla resmiyet kazanmıştı. Aradan geçen 13 yıllık süreçte Türkiye; belge güvenliği, göç yönetimi ve temel haklar gibi ana başlıklar altında yer alan 66 kriteri başarıyla yerine getirdi.

Özellikle çipli pasaportların uluslararası standartlara uyumlu hale getirilmesiyle önemli bir mesafe katedilirken, taraflar arasında uzlaşma sağlanamayan son 6 kritik başlık uzun süredir çıkmaza girmişti. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın öncülüğünde Dışişleri, İçişleri ve Adalet bakanlıklarının koordinasyonunda başlatılan yeni "mutfak çalışması" ile bu düğümün çözülmesi hedefleniyor. Özellikle Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) konusunda Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulan bilim kurulu ile teknik hazırlıklar hız kazandı.

Pürüz Yaratan ve Uzlaşma Sağlanamayan 6 Kritik Başlık

Brüksel ile Ankara arasında yıllardır köprülerin kurulmasını engelleyen ve en zorlu "kırmızı çizgiler" olarak nitelendirilen 6 temel kriter şunlardan oluşuyor:

Terörle Mücadele Kanunu: Türkiye'nin güvenlik odaklı yaklaşımı nedeniyle yasanın özünden ödün vermek istememesi, AB'nin ise terör tanımının daraltılması ve kapsam değişikliği talebi.

Europol İşbirliği: Avrupa Polis Teşkilatı (EUROPOL) ile operasyonel düzeyde resmi bir işbirliği anlaşmasının imzalanıp hayata geçirilmesi.

GRECO Önerileri: Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu'nun (GRECO) yolsuzlukla mücadele alanındaki tavsiye kararlarının eksiksiz uygulanması.

KVKK Uyumu: Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun Avrupa standartları ve uluslararası normlarla tam uyumlu hale getirilmesi.

Adli ve Siyasi İşbirliği: Türkiye'nin suçla mücadele bağlamında aralarında Kıbrıs Cumhuriyeti'nin de bulunduğu tüm Birlik üyeleriyle etkin adli yardımlaşma ve işbirliğinde bulunması.

Geri Kabul Anlaşması: Türkiye üzerinden düzensiz göç yollarıyla Avrupa’ya geçen kişilerin iadesini öngören anlaşmanın tüm unsurlarıyla eksiksiz tatbik edilmesi.

Şartlar Sağlansa Bile Vize Muafiyeti Otomatik Devreye Girmiyor

Kamuoyundaki en büyük yanılgı, bu 6 kriterin tamamlanması durumunda Türk vatandaşlarının ertesi gün elini kolunu sallayarak Avrupa'ya vizesiz seyahat edebileceği inancıdır. Ancak süreç, teknik adımların ötesinde katı diplomatik ve bürokratik mekanizmalara dayanıyor.

Eksiklerin giderilmesi halinde izlenecek aşamalı onay mekanizması şu şekilde işleyecek:

Komisyon Raporu: İlk olarak Avrupa Komisyonu, Türkiye'nin reformları yol haritasına uygun şekilde tamamladığını tescil eden resmi ve olumlu bir rapor yayımlamak zorunda.

Siyasi Onay Duvarı (Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi): Komisyon onayından sonra iki ayaklı ve zorlu bir siyasi onay süreci başlıyor. Vize muafiyetinin resmen yürürlüğe girmesi için hem Avrupa Parlamentosu'nun (AP) onayı hem de üye ülkelerin temsil edildiği AB Konseyi'nin yeşil ışık yakması şart.

Tüzük Değişikliği: Kurullardan onay çıkması durumunda AB'nin ilgili vize tüzüğünde yasal değişikliğe gidilerek Türkiye, vize zorunluluğu olan ülkeler statüsünden çıkarılıp pozitif listeye dahil edilecek.

Uzmanlar, teknik kriterler bir şekilde karşıklansa dahi, Avrupa Parlamentosu ve üye devletler nezdindeki olası siyasi engellerin aşılmasının en az teknik hazırlıklar kadar çetin bir diplomatik sınav olacağının altını çiziyor.

Editör: Merve Kankan