Yüksek faiz cenderesi: Konkordato başvuruları arttı, üreten eziliyor

Haziran 2023'te başlayan yüksek faiz politikası, Türkiye ekonomisini yaklaşık 2,5 yıldır sıkı bir şekilde etkilemeye devam ediyor. Bu süreçte, sanayicinin emeği, halkın alın teri ve devletin kaynakları faiz geliri elde eden kesimlere yönlendiriliyor. Devlet, her ay yüz milyarlarca liralık faiz borcu ödemek durumunda kalırken, sanayiciler finansman yükü nedeniyle zarar ediyor. Vatandaşlar ise ev gibi zorunlu ihtiyaçlarını dahi yüksek faiz oranları nedeniyle ertelemek zorunda kalıyor. Paradan para kazanan lobilerin rant çarkını döndürmeye çalıştığı bu sistemde, üreten ve çalışan kesimler baskı altında kalıyor.

KONKORDATO BAŞVURULARI VE FİNANSAL SIKINTILAR

2025 yılının ilk 8 ayında yapılan konkordato başvurularının sayısı 3 bin 834'e ulaştı. Bu başvurulardan 1.833 şirket için geçici mühlet kararı verilirken, 141 şirketin iflas başvurusu kabul edildi. Konkordato rakamları, iş dünyasındaki finansal sıkıntıların devam ettiğini gösteriyor ve büyük gruplar dahi fabrika kapatma kararı alıyor.

YÜKSEK FAİZ KOŞULLARI VE KREDİ MALİYETİ

Merkez Bankası'nın temmuz ve eylül aylarındaki sembolik faiz indirimleri piyasaya yeterince yansımadığı için yüksek faiz koşulları devam ediyor. Bankalar kredi faiz oranlarını düşürmediği için üreticilerin finansman maliyeti yüksek seyrediyor. Vatandaşlar ise yüksek faiz maliyeti ve Merkez Bankası'nın getirdiği kısıtlamalar nedeniyle tüketici kredisi çekmekte zorlanıyor. Mecbur kalanlar, yıllık maliyeti yüzde 65-70'i bulan faizlere katlanmak zorunda kalıyor. Merkez Bankası verilerine göre, ortalama tüketici kredi faizi 5 Eylül ile biten haftada yüzde 68,56'ya geriledi. Bu, bir önceki haftaya göre yüzde 6,9'luk bir düşüş anlamına geliyor. Ancak Merkez Bankası'nın bu yıl yaptığı 7 puanlık indirim, oransal olarak yüzde 14'ü bulurken, tüketici kredisi ortalama maliyetindeki düşüşün yüzde 6,9'da kalması dikkat çekiyor.

KREDİ SINIRLAMALARI VE EKONOMİNİN ÖNÜNDEKİ ENGELLER

Merkez Bankası'nın enflasyonu düşürmek amacıyla uyguladığı sıkılaştırmalar, iş dünyasının en önemli gündem maddelerinden biri. Merkez Bankası'nın 4 Ocak 2025'te ticari kredi büyüme sınırını KOBİ'ler hariç yüzde 1,5'e düşürmesi ve ardından bu sıkı duruşunu bir miktar yumuşatmasıyla birlikte, kredi büyüme sınırlaması Türkiye ekonomisinin önündeki en büyük engel olarak görülüyor. İş dünyası, bu sınırlamaların ne zaman kaldırılacağını merakla bekliyor. Merkez Bankası politika faizini 22 aydır %40-50 arasında tutuyor. Yeni ekonomi programının başladığı Haziran 2023'te yüzde 8,5 olan politika faizi, 23 Haziran 2023'te başlayan artışlarla Mart 2024'e kadar yükseldi. Mart 2023'te yüzde 50'ye çıkarılan faiz, 9 ay bu seviyede kaldıktan sonra Aralık 2024'te yüzde 47,5'e, Ocak 2025'te ise yüzde 45'e düşürüldü. Mart ayında da indirime devam eden Merkez Bankası, nisan ayında faizi yüzde 46'ya yükseltti. Üç aylık aranın ardından temmuzda 3 puan, eylülde 2,5 puanlık indirimle faiz yüzde 40,5'e çekildi.