İskender Türe’nin Geç Gelen Fermanı
20 Mayıs’ta telefonum çaldı. Osmanlı Arşivi’nden bir arkadaşım, “İskender Bey’i kaybettik.” dedi.
Geçen sene Devlet Arşivleri Genel Müdürü Uğur Ünal, 250 personeli alâkasız kurumlara dağıtmaya kalktığında, listede “İskender Türe” ismini görünce bu tasfiyede iyi niyet olmasına imkân ve ihtimâl vermedim. İskender Türe’yi arşivden göndermek, arşive ihânetti. Hani, “Osmanlı Arşivi’nde bir adam kalacak; diğerleri gidecek.” dense hemen herkesin mutâbık olacağı isimdi. Arşiv, nasıl milletin hâfızası ise Türe gibi isimler de Osmanlı Arşivi’nin hâfızasıydı.
Keçecizâde İzzet Molla, Sivas’ta öldü. Haksız yere sürgündeydi. Sultan 2. Mahmud, haksızlık ettiğini anlamış; af fermanını göndermişti. Fakat Keçecizâde’nin yorgun ve kırgın kalbi, fermanı bekleyememişti. Fermanın, mezarına konduğu söylenir.
İskender Türe de geç gelen ferman mağduru oldu. Basında verilen tepkiler netîcesinde ne idüğü belirsiz karar geri çekildiyse de emekliliğini istedi. Ferman yetişti ama âyine-i İskender, kırılmıştı bir kere.
İskender Bey gibi insanlar, yıllarca Osmanlı Arşivi’nin tozunu yuttular. Taşkömürü ocaklarından beter mahzenlerde, depolarda aşkla çalıştılar. O depolarda, sandık kokusu gibi değişik bir koku vardır. Sâdece ağacın, mürekkebin kokusu değil. Milletin hâfızası, hâtırası, her şeyi, belgelere sinmiş. İskender Bey, bu kokuyu doya doya içine çekenlerdendi.
Ömründe arşiv tozu yutmamış, sandık kokusu bilmeyen akademist bir genel müdür ve yöneticiler, bu kokunun zevkine varanları, pirinç ayıklar gibi ayıklamaya kalktılar. Yaptıklarının ucunun nereye varacağını kestiremediler.
Yönetimin, İskender Bey’i arayarak emeklilikten vazgeçirmek istediğini; İskender Bey’in kabul etmediğini duydum. “Olanları boşver! Kaldığımız yerden devam edelim.” teklifine, “Bana müsaade!” cevâbını vermiş. Makamlarına, koltuklarına yapışanlar, çekip gitme hürriyetinin tadını bilemezler.
“İskender olan cihân-ı dilde
Mir'ât-ı cihân-nümâyı n'eyler?”
Eğer Türe’yi biraz tanıdıysam emeklilik dilekçesini verirken gözyaşlarını içine akıtmıştır. Çok çalışkandı. Yavaş yürüdüğünü hatırlamıyorum. Nitekim IRCICA, Devlet Arşivleri yönetiminin istihdam fazlası gördüğü bu kıymetli araştırmacıyı, hemen bünyesine kattı.
Arşiv personelini tasfiye denemesi unutuldu ama son altı ayda Osmanlı Arşivi personelinden iki kişi, kalp krizi geçirerek vefat etti. Sürecin sıkıntısına yenik düştüler.
Öyle, “Osmanlı Arşivi’nin başı sağolsun” gibi topluca bir başsağlığı dilemeyeceğim.
28 Şubat döneminde buna benzer bir kıyım yapılmak istendiğinde Osmanlı Arşiv personeli, topluca isyan etmişti. Fakat bu sefer öyle olmadı. Kalanlar, “Devletin bir bildiği vardır. Ağzımızın tadı kaçmasın.” diye sustular. Ayıp ettiler, çok ayıp ettiler. 30 senedir birlikte çalıştıkları vatansever arkadaşlarının “fetöcü, pkk’lı” diye yaftalanarak sürülmeye kalkılmasına seyirci kalanları, bu vesîleyle kınıyorum. Yapılan, herhangi bir haksızlık değildi. Hâfıza silme oyunuydu. Bu oyun, liselerde târih derslerinin seçmeli olacağının açıklanmasıyla iyice belirginleşti.
Milletimiz, ecdâdına lâyık güzel bir evlâdını; devletimiz, tertemiz bir memurunu; IRCICA, kıymetli bir çalışanını; Zülkarneyn, müellifini ve en mühimi, Hazîne-i Evrak, kıymetli bir hâdimini kaybetti.
Mekânı cennet olsun.
Tesirli olur mu bilemem ama İskender Türe gibi ecdad muhibbi, târih âşığı insanların kalbini kıran bül-heveslere, sâfiyâne bir tavsiyem var:
“Çünki zevk-i nükte-i hayra'l-umûru bilmedün
Ya İskender ol ya pâyun tengnâ-yı fakra çek”
Yazarın Diğer Yazıları
- Ah bir ataş ver cigaramı yakayım!
- E-operasyondaki ince ayrıntı
- Ağız bağlamada, Ecevit’in üzerine hoca tanımam!
- Gezi’den kalan çelişki / Mâdem barışacaktınız bizim suçumuz neydi?
- Sorun şu ki Rusya da bizi, 93 Harbi’nden tanıyor
- Hollywood’a, “Hoşgeldin!”; Pentagon’a, “Yankee Go Home!”
- Maraş’da yazılan İstiklâl Marşı’nın 100. Yılı kutlu olsun!
- Gönül mü dediniz?
Yorumlar
- B.Bozkaya
B.Bozkaya Değer bilir olmak,demek ki değerli insanların özelliği imiş.Yüreğinize sağlık,kaleminize bereket
- s.atilla sağlamçubukçu
s.atilla sağlamçubukçu bakışınıza, anlayışınıza ve gönlünüze sağlık...
- Abdullah Hasan
Abdullah Hasan Emek nedir bilmeyenler emeğe saygıszlığın katlanılamayacak bir davranış olduğunu n da bilemezler.
- Yordunuz be
Yordunuz be İskender abiye Rabbim rahmetiyle muamelede bulunsun. Biz ondan razıyız. Allah da ondan razı olsun. Eleştirdiğiniz konuya gelince tek cümle. Arşivin dünü bu günü ve de yarını mevcut idarecilerin hiç birinin umurunda değil. Adamların arşiv ve arşivcilik terbiyesiyle alakası yok. Bu manada bunların hiçbirinin haktan hukuktan dem vurmaya hakları da yok, kapasiteleri de buna müsait değil. Dile getirdiğiniz şikayetler de sırtını dayadıkları kalem-i mahsustan aşıp Sn. Cumhurbaşkanımıza ulaşmıyor. Bu yetersiz taifenin yaptıkları arşiv özelinde Akparti’ye 800-1000 oy kaybettirdi. Evet arşiv başka birşey seçim başka birşey amma insanlar da bir yerden sonra “bu kadar hukuksuzluğu Akparti’nin eleştirdiği zihniyet yapıyordu zaten sizin de onlardan farkınız yok” diyerek ve gerçekten üzgün ve içleri kan ağlayarak başka taraflara yöneldiler. Hak hukuk davası güttüğünü düşünmek istediğimiz iktidar sahiplerine dostça kardeşçe bir serzenişimdir. Yazık ettiniz ve hala yazık ediyorsunuz bu insanlara. Bir gn. müdürün öğrencileri, akrabaları, tarikatın mensup eşhas mı hep gn md yardımcılığı, daire başkanlığı, şb. müdürlüğüne layık. Halbuki hemen hepsi bunların arşivle ilgili en küçük bir formasyonları yokken onlarca yul arşivciliği hayatlarının merkezine koyan bu emektar insanlara “şunu böyle yapın, bunu böyle yapın” nevinden ipe sapa gelmez işler yaptırmalarına meslek gereği yapılan itirazları bırakın değerlendirmeye almayı adamlar başka bir yerleriyle dinliyorlar. Durum bundan ibaret vesselam.
