ABD'den tarihi iade: Smyrna'dan çalınan heykel başı yuvasına döndü
ABD'deki Denver Sanat Müzesi, Smyrna Antik Kenti kökenli mermer heykel başını Türkiye'ye iade etti. Eserin kaçakçılıkla mücadeledeki başarı ve uluslararası işbirliğinin gurur verici bir örneği olduğu belirtildi.
Smyrna Antik Kenti'nin binlerce yıllık mirasına ait bir parça, yıllarca ABD'de kaldıktan sonra nihayet ait olduğu topraklara, Türkiye'ye geri döndü. Müzeler ve Kültür Varlıkları Genel Müdürü Birol İnceciköz'ün de gururla belirttiği gibi, Türkiye'nin eser kaçakçılığıyla mücadeledeki kararlılığı ve uluslararası işbirliği sayesinde bu önemli başarıya imza atıldı. Denver Sanat Müzesi'nin kendi inisiyatifiyle Türkiye'ye iade etmek istediğini bildirmesiyle başlayan süreç, Kültür ve Turizm Bakanlığı uzmanlarının titiz incelemeleriyle hız kazandı.
SMYRNA KAZILARININ GURUR VEREN MEYVESİ
Bakanlık uzmanlarının yaptığı tespitler, eserin 1934 tarihli bir bilimsel yayında da belgelendiği üzere, aslında Smyrna Agora kazılarından elde edildiğini net bir şekilde ortaya koydu. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi'nden Prof. Dr. Akın Ersoy ve Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi uzmanlarının raporlarıyla da desteklenen bu bilgiler, eserin Anadolu kökenli olduğunu ve yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığını kesinleştirdi. Bu kapsamlı çalışma sonucunda, milattan sonra 5. yüzyılın ikinci yarısına tarihlendirilen, mermerden yapılmış ve 25 santimetre yüksekliğindeki bu etkileyici erkek başı heykelinin Türkiye'ye iadesi başarıyla sağlandı.
TARİHİ VE SANATSAL DEĞERİ YÜKSEK BİR ESER
Eserin detaylarına bakıldığında, saç ve kaş kıvrımlarının keskiyle, göz bebeklerinin ise matkap darbeleriyle işlendiği görülüyor. Kısa sakallı ve güçlü yüz hatlarına sahip heykel, dönemin Theodosius Dönemi heykel sanatı ile güçlü bir ilişki sergiliyor ve Efes-Smyrna bölgesindeki bir atölyede üretildiği düşünülüyor. Prof. Dr. Akın Ersoy, eserin "Tanrı'yla iletişim kurarcasına yukarıda resmedilmiş gözbebekleri" ile erken Hristiyanlık dönemine ait belirgin özellikler taşıdığını ve Büyük Konstantin sonrası dönemin stilini yansıttığını vurguluyor. Bu iade, sadece bir heykel başının geri dönmesi değil, aynı zamanda Anadolu'nun zengin tarihinin ve kültürel mirasının korunması adına atılmış büyük bir adımdır.