ABD'den Türkiye'ye tarihi iade: Smyrna antik kentinden bir heykel başı yurda döndü

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, İzmir'deki Smyrna Antik Kenti'ne ait mermer heykel başının ABD'den Türkiye'ye geri getirildiğini müjdeledi.

ABD'deki Müzeden Gelen Eserin Hikayesi

Bakan Ersoy, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, ABD'nin Denver kentindeki Denver Art Museum'da bulunan ve bilimsel verilerle Smyrna Antik Kenti kökenli olduğu doğrulanan heykel başının iadesinin sağlandığını duyurdu. 1934 tarihli raporlar ve uzman incelemeleriyle Smyrna Agora kazılarından geldiği ve Theodosius Dönemi'ne ait olduğu belirlenen eserin, yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığı tespit edilmişti. Denver Sanat Müzesi ile kurulan yapıcı diyalog ve iş birliği sayesinde, milattan sonra 5. yüzyıla tarihlenen bu değerli eser, İzmir Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmeye başlandı.

Yasa Dışı Yollarla Çıkarıldığı Kanıtlandı

Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, Denver Sanat Müzesi, koleksiyonundaki Anadolu kökenli mermer heykel başını Türkiye'ye iade etme talebini Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'ne iletti. Müze tarafından sağlanan bilgilerde, eserin Smyrna Agora kazılarından elde edildiği ve 1989 yılında Marie Thérèse Macy'nin malikanesinden bağış yoluyla müzeye dahil edildiği belirtildi. Macy'nin, 1946-1948 yılları arasında İstanbul'da ABD Başkonsolosu olarak görev yapan Clarence Edward Macy'nin eşi olduğu bilgisi de paylaşıldı. Bakanlık uzmanlarının yaptığı incelemeler, eserin 1934 tarihli Türk Tarih, Arkeologya ve Etnografya Dergisi'nde yayımlanan raporlarla da belgelendiği üzere, yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığını kesin olarak ortaya koydu.

Heykel Başının Sanatsal Özellikleri ve Tarihi

Yapılan raporlarda, heykel başının Theodosius Dönemi heykel sanatıyla güçlü bir ilişkisi olduğu ve Efes-Smyrna bölgesindeki bir atölyenin ürünü olduğu belirtildi. Yüksekliği 25 santimetre olan ve milattan sonra 5. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenen mermer heykel başı, erkek portresi olarak tanımlanıyor. Eserde boyun kısmı kırık ve eksik olsa da, saç ve kaş kıvrımlarının keskiyle işlenmesi, göz bebeklerinin matkap darbeleriyle belirginleştirilmesi ve kısa sakallı portrede gözlerin izleyiciye yönelmesi dikkat çekiyor. Yüz hatlarındaki güçlü ifade unsurları da eserin sanatsal değerini artırıyor. Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla Türkiye'ye getirilen bu önemli eser, kökeni ve tarihi bağlamı göz önünde bulundurularak İzmir Arkeoloji Müzesi'nde ziyaretçilerle buluştu.