Akay, bakanlığın 2025 harcamalarını sorguladı

CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 2025 yılı kesin hesaplarında 10 milyar 363 milyon liralık kurum dışı aktarımı ve 37 milyar 29 milyon liralık kurum alacaklarını gündeme getirerek harcamalarda tasarruf tedbirlerine uyulup uyulmadığını sordu. AK Parti Samsun Milletvekili ve Komisyon Başkanı Mehmet Muş’un başkanlığında toplanan TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile bağlı kurum ve kuruluşların 2027 yılı bütçesi, kesin hesapları ve Sayıştay raporları görüşülüyor.

Aktarım ve harcama kalemlerine ilişkin sorular

Akay, 2025’te kurum dışına aktarılan 10 milyar 363 milyon liranın hangi kurumlara ve hangi işler için verildiğini, tutarın akıbetini sordu. Proje özel hesabındaki 882 milyon liranın 769 milyon lirasının harcandığını belirterek harcamaların ayrıntısını istedi. Takipteki kurum alacaklarının 26 milyon 333 bin lira olduğunu ve tamamı için karşılık ayrıldığını aktaran Akay, bu alacağın niteliğini de sordu. Kurumlara verilen borçlardan alacakların 37 milyar 29 milyon lira olduğunu kaydeden Akay; tutarın dağılımı, borç verilen kurumlar ve gerekçelerinin yanı sıra vadesi uzatılan veya yenilenen kredi bulunup bulunmadığı hakkında bilgi talep etti. Döner sermaye kuruluşlarına 2025’te verilen 500 milyon liralık sermaye desteğinin tamamlandığını söyleyerek işletmenin gelir ve gider durumunu gündeme getirdi. Kırtasiye, yiyecek, içecek ve diğer menkul alımlarında 24 milyon 226 bin liralık alım ile 18 milyon 701 bin liralık harcama bulunduğunu belirten Akay, “Bu harcamayla ilgili tasarruf tedbirlerine uyuldu mu, genelgelere riayet edildi mi?” diye sordu. Bakanlığın 2027 bütçe teklifinin yaklaşık 248 milyar lira, önceki yıl bütçesinin 176 milyar lira düzeyinde olduğunu belirten Akay, yaklaşık 71 milyar liralık artışın yüzde 40,60’a karşılık geldiğini söyledi. Bakanlık bütçesinin genel bütçedeki payının geçen yıl binde 9,34, bu yıl binde 9,12 olduğunu ifade etti. Proje bazlı teşvik sistemi kapsamında 2025’te 13, 2026’da yaklaşık aynı sayıda projeye destek verildiğini, 2027 için 10 projenin öngörüldüğünü kaydederek projeler hakkında bilgi istedi. Akay, 2015’te dönemin Sanayi Bakanı Fikri Işık’ın görev döneminde İsveç’ten 40 milyon euroluk bir otomobil getirildiğini, çalışmanın daha sonra TÜBİTAK bünyesinde sürdüğünü söyledi. TÜBİTAK yetkililerine çalışmanın son durumunu soran Akay, olası kamu zararının tazmin edilip edilmediğini gündeme getirdi. Karabük’teki Kardemir’in yakın zamanda Özel Endüstri Bölgesi ilan edildiğini de belirterek teşvik ve ruhsat süreçlerinin hızlandırılmasına rağmen diğer bakanlıklarla uygulamada çelişkiler yaşandığını ifade etti.

Yapay zekânın istihdama etkisi tartışıldı

İYİ Parti Adana Milletvekili Ayyüce Türkeş Taş, Stanford Üniversitesinin 2026’da yayımladığı araştırmaya atıfta bulunarak, ABD’de yapay zekâya yüksek düzeyde maruz kalan mesleklerde 22-25 yaş grubunun istihdamının, daha az etkilenen akranlarının istihdam eğiliminin yüzde 19 gerisinde kaldığını söyledi. Farkın, çalışanların işten çıkarılmasından çok gençlerin işe alımının yavaşlamasından kaynaklandığını belirtti. Yapay zekânın yazılımcı, mühendis ve finans uzmanlarının yaptığı işleri de yerine getirebildiğini söyleyen Taş, üretimi kimin gerçekleştirdiği ve katma değerin kime gittiğinin yanı sıra insan emeğinin nasıl korunacağının ele alınması gerektiğini kaydetti. Bakanlığın sunumunda bu başlıklara ilişkin bilgi göremediğini belirterek, “Türkiye'nin bu dönüşüm karşısında hazırlanmış bir istihdam etki analizi var mıdır? Yapay zekânın hangi sektörlerde kaç çalışanı etkileyeceğini biliyor muyuz?” diye sordu. DEM Parti Antalya Milletvekili Hakkı Saruhan Oluç, TÜİK verilerine göre yüksek teknolojiyle çalışan girişimlerin sayısının son 10 yılda yaklaşık yüzde 260 arttığını, ancak imalat sanayisinin teknolojik yapısında büyük değişim yaşanmadığını söyledi. Girişimlerin yüzde 86’sının düşük ve orta düşük teknolojili olduğunu belirterek, “Genel olarak baktığımızda hâlâ girişimlerin yüzde 86'sı düşük ve orta düşük teknolojili girişimlerden meydana geliyor. Dolayısıyla, yüksek teknolojinin payı bir sıçrama yapmasına rağmen henüz yeterli bir durumda değil, daha gidilecek çok yol var” dedi. Oluç, teknoloji düzeyi yükseldikçe ciro, üretim değeri ve katma değerde artış görüldüğünü, bu alanlarda son 10 yıldaki reel artışın yaklaşık yüzde 94 olduğunu aktardı. Buna karşılık yüksek teknolojili girişimlerde girişim ve çalışan başına üretim, ciro ve katma değerin gerilediğini; girişim başına ortalama üretim, ciro ve katma değerin 10 yıl öncesinin altına düştüğünü söyledi. Teşviklerle yaratılan büyümedeki sorunların tartışılması gerektiğini belirtti. Bakanlık sunumunun reel sektörü olduğundan daha olumlu gösterdiğini savunan Oluç, ekim ayında reel sektörün yüzde 5’inin önceki aya göre daha iyimser, yüzde 21’inin kötümser olduğunu söyledi; aradaki farkın 16 puan olduğunu kaydetti. Ekim verisinin 2023 başından beri dönemin en yüksek ikinci oranı olduğunu belirten Oluç, fon vurgununun reel sektöre etkilerinin henüz görülmediğini ve 2023-2025 dönemi bilanço ve gelir tablolarında sektörün durumunun iyiye gitmediğini ifade etti.