Atatürk'ün gözde tümeni 19'uncu Tümen'in kuruluş tarihi ve yeri şaşırttı: 111 yıl sonra gerçek ortaya çıktı!

Çanakkale Muharebeleri'nin unutulmaz komutanlarından Mustafa Kemal Atatürk ile özdeşleşen 19'uncu Tümen'in kuruluş yeri ve tarihi konusunda yıllardır süregelen bir yanlışlık olduğu ortaya çıktı. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) öğretim üyesi Dr. İsmail Sabah tarafından yapılan titiz bir çalışma, bu önemli birliğin literatürdeki bilgilerden farklı olarak 21 Ocak 1915 tarihinde Gelibolu'da kurulduğunu ilk kez gün yüzüne çıkardı.

TARİH VE YER KAVGALARI SONA ERDİ

Dr. Sabah'ın araştırmaları, 19'uncu Tümen'in sıkça belirtildiği gibi 1 Şubat 1915'te Tekirdağ'da değil, aslında 21 Ocak 1915'te Gelibolu'da teşkil edildiğini kesin olarak ortaya koydu. Bu bulgu, Çanakkale Savaşları'nın en bilinen birliklerinden biri olan 19'uncu Tümen'in tarihsel kayıtlarında önemli bir düzeltme anlamına geliyor. Dr. Sabah, "Ancak 19'uncu Tümen'in kuruluşuyla ilgili literatüre baktığımız zaman sıklıkla 1 Şubat 1915 tarihinde Tekirdağ'da kurulduğu yönünde ifade edildiğini görmekteyiz. Ancak yapmış olduğumuz son çalışmayla birlikte bu kuruluş hikayesinin aslında bilinenden çok farklı olduğunu ilk kez ortaya çıkarmış olduk," diyerek çalışmasının önemini vurguladı.

MUSTAFA KEMAL PAŞA'NIN GELİBOLU'YA GELİŞİ VE ŞAŞKINLIĞI

Dr. Sabah, çalışmasında Mustafa Kemal Bey'in (Atatürk) Sofya'daki askeri ateşe görevinden aktif görev talebinde bulunarak bu yeni teşkil edilecek tümenin komutanlığına atanma sürecini de detaylandırdı. 20 Ocak 1915'te tümen komutanlığına atanan Mustafa Kemal Bey'in, ertesi gün Liman Paşa'nın emriyle 19'uncu Tümen'in kuruluş çalışmalarının başladığını ve 21 Ocak 1915'te Gelibolu'da resmen kurulduğunu belirtti. Ancak Atatürk'ün İstanbul'a geldiğinde atandığı tümeni bulmakta zorlandığını ve 19'uncu Tümen'in henüz tam olarak bilinmediğini öğrenince yaşadığı şaşkınlığı da aktardı. Sonrasında 1'inci Ordu Kurmay Başkanı Kazım Bey'in yönlendirmesiyle Gelibolu'ya giden Mustafa Kemal Bey, teşkilatlanma çalışmaları başlamış olan 19'uncu Tümen'i orada ilk kez gördü. Tümen, sonraki süreçte Tekirdağ ve Eceabat'ta devam eden alay değişimleriyle son şeklini alsa da, resmi kuruluş tarihi ve yeri 21 Ocak 1915, Gelibolu olarak kayıtlara geçti.