Bakan Kacır: Türkiye, yapay zeka çerçevesinin şekillenmesine katkı sunacak

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, TRT World Forumu'nun ikinci gününde yaptığı konuşmada, Türkiye'nin küresel yapay zeka çerçevesinin oluşturulmasına katkıda bulunmaya kararlı olduğunu belirtti.

Türkiye'nin Yapay Zeka Vizyonu

Bakan Kacır, "Ulusal kabiliyetlerimizi güçlendirirken, hiçbir milletin yapay zekanın getirdiği zorlukların üstesinden tek başına gelemeyeceğinin farkındayız. Türkiye, insan sorumluluğuna, güvenliğe ve tüm milletlerin anlamlı katılımına dayanan küresel bir yapay zeka çerçevesinin şekillendirilmesine katkıda bulunmakta kararlıdır" dedi. Yapay zekanın giderek daha fazla hayatın merkezine yerleştiği bir dünyada, net kurallar koymanın, etkili denetim sağlamanın ve temel hakları korumanın hükümetlerin sorumluluğu olduğunu vurgulayan Kacır, toplumu korumak ile yenilikçiliği teşvik etmenin birlikte yürütülmesi gerektiğini söyledi. Türkiye'nin yapay zekaya yaklaşımının insan merkezli ve risk tabanlı bir anlayışa dayandığını belirten Bakan, teknolojinin değerinin insan hayatına, onuruna ve refaha katkısında yattığını ifade etti.

Yapay Zeka Ekosistemi ve Eğitim Yatırımları

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, yapay zeka alanında hedeflere ulaşmak için güçlü bir araştırma, yenilikçilik ve sanayi üretimi ekosistemi kurulduğunu anlatan Kacır, TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü'nün bilimsel uzmanlığı sanayiyle buluşturduğunu dile getirdi. Yapay Zekâ Ekosistem Çağrıları aracılığıyla özgün araştırmaların yenilikçi ürünlere dönüşmesinin desteklendiğini ve KOBİ'lerin yapay zeka teknolojilerini benimsemesinin teşvik edildiğini aktardı. Bakan Kacır, en büyük gücün gençlik olduğunu belirterek, eğitim ve yarışma programlarıyla şimdiden 82 bin üniversite öğrencisinin yapay zeka becerileriyle donatıldığını söyledi. TEKNOFEST ve Deneyap Teknoloji Atölyeleri gibi girişimlerin yeni nesil araştırmacıları yetiştirdiğini ifade etti. Araştırmacılara sunulan ulusal süper bilgisayar altyapısının yanı sıra, Dijital Avrupa Programı ve EuroHPC Ortak Girişimi ile Avrupa'nın süper bilgisayarlarından ücretsiz erişim sağlandığını belirtti. HIT-30 Programı ile yapay zeka ve veri merkezlerine yönelik yatırımların hızlandırıldığı bilgisini paylaştı.

2026-2030 Yapay Zeka Eylem Planı

Bakan Kacır, yapay zekanın tam ekonomik ve toplumsal değerinin ortaya çıkarılması için araştırmacılar, girişimciler, sanayi ve kamu kurumları arasında ortak bir vizyon ve iş birliği gerektiğini vurgulayarak, Türkiye'nin 2026–2030 Yapay Zeka Eylem Planı'nı hazırladıklarını duyurdu. Eylem Planı'nın ulusal yapay zeka ekosistemini güçlendirmek, teknolojik gelişmeyi hızlandırmak ve fırsatların topluma faydaya dönüşmesini sağlamak için bir yol haritası sunduğunu açıkladı. Sorumlu yenilikçiliğin, insan denetiminin ve kamu güveninin Türkiye'nin yapay zeka hedeflerinin merkezinde yer aldığını belirtti. Planın dört temel sütun etrafında kurgulandığını ve 2030 yılına yönelik hedeflerin büyüklüğünü yansıttığını söyledi. Türkiye'yi yapay zeka teknolojilerinde öncü ülkeler arasına sokmayı amaçladıklarını ifade eden Kacır, beş milyon vatandaşı yapay zeka okuryazarlığı becerileriyle donatmayı, 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ve 100 bin profesyonel yetiştirmeyi hedeflediklerini aktardı. Araştırmacılara ve girişimcilere en az 2 bin kamu veri setinin açılacağını, Türkiye'nin veri merkezi kapasitesinin 2030'a kadar en az bir gigavata çıkarılacağını ve özel sektör öncülüğünde 10 milyar dolarlık yatırım hedeflendiğini bildirdi. Türkçe büyük dil modeli BİLGE'nin Türkiye'nin teknolojik bağımsızlığını güçlendireceğini ve yerel ekosistem için yeni üretken yapay zeka uygulamalarına imkan tanıyacağını belirtti. BİLGE'nin ilk sürümünün yakında kullanıma sunulacağı bilgisini paylaştı.

Yapay Zeka Etik Kurulu ve Güvenlik

Bakan Kacır, yapay zeka çözümlerinin güvenli ve sorumlu kullanımına ilişkin koşulların oluşturulmasında da kararlı olduklarını dile getirdi. Farklı yapay zeka uygulamalarının taşıdığı risklerle orantılı etkili düzenlemelerin gerekliliğine inandıklarını belirtti. Yüksek etkili uygulamalarda daha güçlü koruma tedbirleri, uygun değerlendirmeler ve anlamlı insan denetimi talep edileceğini söyledi. Aynı zamanda yenilikçiliğin deney yapma alanına ihtiyaç duyduğunu kabul ederek, girişimciler ve araştırmacılar için düzenleyici deney alanları (sandbox) kurulacağını açıkladı. Kurulacak Yapay Zeka Etik Kurulu'nun gizliliğin korunmasına, ayrımcılığın önlenmesine ve çocukların güvenliğinin sağlanmasına özel önem vereceğini vurguladı. Yenilikçilerin ihtiyaç duyduğu öngörülebilirliği, vatandaşların hak ettiği koruma tedbirlerini ve güven ortamını sunacaklarını ifade etti.

Gelecek Nesillere Sorumluluk

Bakan Kacır son olarak, yapay zeka ile şekillendirilen geleceğin bir emanet olduğunu belirterek, bu emanetin hem bugün karar alanlara hem de gelecek nesillere ait olduğunu vurguladı. Gelecek nesillere güçlü teknolojilerden daha fazlasını borçlu olduklarını, onlara bu sistemleri sorgulama özgürlüğünü, sorumlu tutacak kurumları ve hizmet ettikleri amaçları şekillendirme imkanını borçlu olduklarını söyledi. Türkiye'nin, insan onurunu koruyan ve ortak geleceği şekillendirmede anlamlı bir ses veren küresel bir yapay zeka vizyonuna öncülük etmeye hazır olduğunu dile getirdi. Gelecek nesillerin kendilerini sadece geliştirdikleri teknolojilerle değil, aynı zamanda geleceği şekillendirirken gösterdikleri sorumlulukla da hatırlamasını diledi.