Çanakkale'de Sarıkamış'a benzer bir trajedi: Siperlerde donarak şehit düşen askerlerimiz

Çanakkale Savaşları Enstitüsü tarafından yapılan kapsamlı bir araştırma, Sarıkamış Harekatı'nda yaşanan ve yüzlerce askerin donarak şehit düştüğü trajedinin bir benzerinin Çanakkale Cephesi'nde de yaşandığını ortaya koydu. Çanakkale Savaşları Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Murat Karataş, Sarıkamış'ın üzerinden henüz bir yıl geçmeden Çanakkale'de de benzer bir facianın yaşandığını belirterek, "Siperlerde nöbet tutan askerlerimiz, Sarıkamış'taki silah arkadaşları gibi donarak şehadete yürüdüler," dedi.

CEPHEYİ İKİNCİ BİR SARIKAMIŞ'A ÇEVİREN FIRTINA

1915 yılı Kasım ayında yaşanan bu felaket, Türk arşiv belgeleri ve subay hatıratları incelenerek gün yüzüne çıkarıldı. Prof. Dr. Murat Karataş'ın çalışması, Çanakkale'deki Mehmetçiğin de sel ve kar fırtınasıyla verdiği mücadeleyi tüm çıplaklığıyla gözler önüne serdi. Çanakkale'de 26 Kasım 1915'te başlayan ve üç gün süren şiddetli fırtına, cepheyi adeta ikinci bir Sarıkamış'a dönüştürdü. Aniden bastıran sağanak yağış Anafarta Ovası'nı adeta bir göle çevirirken, ardından gelen kar fırtınası ise askerlerin ıslak kıyafetlerini dondurdu. Siperler sularla dolmuş, mühimmatlar sele kapılmış ve askerlerimiz dondurucu soğukla baş başa kalmıştır. Bu durum, adeta 'beyaz ölüm'ü beraberinde getirmişti. Arşiv belgeleri, bu üç günlük süreçte doğanın adeta 'üçüncü bir ordu' gibi savaştığını ve siperleri yaşanmaz hale getirdiğini açıkça ortaya koyuyor.

DOĞANIN ACIMASIZ KOŞULLARINA KARŞI DESTANSI SABIR SINAVI

Prof. Dr. Murat Karataş, soğuğun şiddetini karşı siperdeki verilerle şöyle özetledi: "Soğuk, üniforma ayırt etmeksizin herkesi vurdu. Müttefik kuvvetler, 28 Kasım tarihini, yaşanan uzuv kayıplarının çokluğu nedeniyle hafızalarına 'Donmuş Ayak Günü' olarak kazıdı. İngiliz resmi kayıtlarına göre harekat boyunca 1380 'siper ayağı' vakası görülürken, bu fırtınada ek olarak 6 bin 602 donma vakası hastanelere sevk edildi. Yaklaşık 8 bin askerin tek kurşun atılmadan muharebe dışı kaldığı bu felaket, soğuğun Mehmetçik üzerindeki yıkıcı etkisini anlamamız açısından önemli bir veridir." Genelkurmay Başkanlığı arşivlerine göre resmi kayıtlarda, zorlu hava koşullarında 53 askerin sel sularında boğularak, 248 askerin ise donarak şehit olduğunun yer aldığını vurgulayan Prof. Dr. Murat Karataş, "Kayıp askerlerimiz ve hastaneye kaldırıldıktan sonra şehit düşenlerle birlikte bu sayının çok daha yüksek olduğu ortada. Henüz net rakam söylemek mümkün olmasa da birinci el askeri kaynaklar bize, bu felaket nedeniyle hastaneye dahi gidemeden şehit olan asker sayımızın 500 kişiden aşağı olmadığını gösteriyor. Tıpkı Sarıkamış'ta olduğu gibi Çanakkale'de de askerimiz, düşman ateşinden ziyade doğanın acımasız koşullarına karşı destansı bir sabır sınavı vermiştir." Bu hazin olayın tüm belgeleri ve detayları, Anafarta Dergisi'nin 29'uncu sayısında tarihe bir not olarak düşülmüştür.