Civelek: Genetik test kanser riskini önceden gösterecek

3 yerli kanser teknolojisi, 12’nci Türk Tıp Dünyası Kurultayı’nda tanıtıldı. Cumhurbaşkanlığının himayesinde, Sağlık Bakanlığı ile Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığının (TÜSEB) iş birliğiyle düzenlenen kurultayda, Türkiye Kanser Enstitüsü tarafından geliştirilen Herediter ve OncoTR kitleriyle cellsway mikroakışkan sistem kamuoyuna tanıtıldı. TÜSEB Kanser Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Burak Civelek, Herediter testin aile öyküsüne dayalı genetik yatkınlığı belirlemeyi amaçladığını söyledi. Tüm kanserlerin yaklaşık yüzde 10-12’sinin ailesel geçiş gösterdiğini, testin özellikle genetik yatkınlık içerebilen yaklaşık 15 kanser türünü kapsadığını belirten Civelek, “Bireyde kanser yokken yaşamının ilerleyen dönemlerinde kanser gelişme riskini ortaya koyup bu kişinin daha sık doktor kontrolü, önleyici tedbirlerle daha kanser gelişmeden kanserin çaresini bulmuş olacağız” dedi.

Herediter test için hedef 2027’nin ilk yarısı

Civelek, testin prototipinin tamamlandığını ve benzer yurt dışı testlerden daha hassas ve daha ucuz olduğunu ifade etti. Sağlık Bakanlığıyla yapılacak protokollerin ardından testin öncelikle şehir hastanelerinde, ayrıca eğitim ve araştırma hastaneleri ile üniversite hastanelerinde kullanıma sunulacağını belirten Civelek, yazılımı da dahil olmak üzere 2027’nin ilk yarısında halkın erişimine açılmasının hedeflendiğini söyledi. Türkiye Kanser Enstitüsü Araştırmacısı Doç. Dr. Demet Akdeniz Ödemiş, Herediter kitin teknik altyapısının 34 genden oluştuğunu ve 15 farklı kanser türü için risk tahmini yapabildiğini aktardı. Uluslararası kitlerle eşit standartlarda doğrulandığını belirttiği ürünün, Sağlık Bakanlığı bünyesinde tıbbi genetik birimlerinde kullanılmasının planlandığını kaydeden Ödemiş, “Herediter kitimiz, bizim yerli olarak ürettiğimiz, kişinin kanser riskini tespit eden ve bunlarla ilgili kişi için koruyucu önlemler almamız için yol gösteren bir kittir” dedi. Kit ve yazılımın oluşturacağı klinik raporun kişiye ya da hekimine sunulacağını söyleyen Ödemiş, meme, akciğer, prostat, pankreas, kalın bağırsak ve mide kanserlerinin de dahil olduğu 15 türde etkili çalıştığını belirtti.

OncoTR ve mikroakışkan sistem

Ödemiş, OncoTR’nin tümör dokusundaki genetik mutasyonları tespit ederek tedavi seçeneklerinin kişiye göre belirlenmesine yardımcı olmayı amaçladığını söyledi. Yurt dışında benzer ürünler bulunduğunu, ancak OncoTR’nin Türkiye’de yerli olarak geliştirilen ilk kit olduğunu ifade etti. Çalışmalarda yer alan ODTÜ’den Doç. Dr. Ebru Özgür ise cellsway mikroakışkan sistemin tümör dokusundan kana karışan hücreleri ayırmayı hedeflediğini aktardı. Özgür, “Aslında solid biyopsiyle ulaşabileceğimiz bilgiye basit bir kan testiyle ulaşabiliyoruz” dedi. Sistemin kan örneğiyle kanserin daha sık takip edilmesine olanak tanıyabileceğini belirten Özgür, bunun iğne biyopsileri ile PET gibi radyasyon yayan sistemlerin daha az kullanılmasını ve tümör hücrelerindeki değişimin izlenmesini sağlayabileceğini söyledi.