Fatma Şahin: İklim bilgisini eyleme dönüştürmeliyiz

“Çocuklarımızı, yaşlılarımızı korumak ve gelecek nesillere sağlıklı bir şehir bırakmak için bugün buradayız.” Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, “İklimden Nefese” projesine ilişkin basın toplantısında iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkilerini azaltma hedefini bu sözlerle anlattı. Sanofi ile Yuvam Dünya İklim Değişikliği ile Mücadele Derneği tarafından geliştirilen proje, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ve Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü iş birliğiyle yürütülüyor. Toplantıda ilk araştırma bulguları ve projenin ilk fazına ilişkin yol haritası paylaşıldı. Sanofi Avrasya Bölge Başkanı Cem Öztürk, Yuvam Dünya Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Kıvılcım Pınar Eğilmez Kocabıyık ve Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanı Doç. Dr. Mikail Özdemir de toplantıya katıldı.

İklim ve sağlık verileri birlikte değerlendirilecek

Projede sıcaklık, nem, hava kalitesi ve toz taşınımı verilerinin sağlık kayıtlarıyla birlikte değerlendirilmesi, KOAH hastaları için riskli günleri önceden belirleyecek bir sistem kurulması hedefleniyor. Meteoroloji sistemleri ve e-Nabız’la entegre çalışması planlanan modelin, doğrulama ve pilot uygulamaların ardından farklı illere uyarlanması amaçlanıyor. Hastaların önlem alabilmesi, hekim ve sağlık kuruluşlarının da olası yoğunluğa hazırlanması bekleniyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre 3,6 milyar kişi iklim değişikliğine karşı yüksek kırılganlık taşıyan bölgelerde yaşıyor. Aşırı sıcak ve soğuk, hava kirliliği ve toz taşınımı solunum hastalıklarını ağırlaştırabiliyor. KOAH, 2023’te dünya genelinde 3,6 milyon kişinin ölümüne yol açarak ölüm nedenleri arasında üçüncü sırada yer aldı. Türkiye’de solunum sistemi hastalıkları, TÜİK’in 2025 verilerine göre tüm ölümlerin yüzde 15,1’ini oluşturdu ve üçüncü sırada bulundu.

Gaziantep araştırmasında 38 bin 791 kayıt incelendi

Gaziantep, toz taşınımına açık konumu, sıcak ve kurak yazları ve hava kirliliğinin solunum sağlığına etkileri nedeniyle projenin başlangıç noktası oldu. Meteoroloji Genel Müdürlüğünün bölgesel değerlendirmesinde, yılda ortalama 9,2 olan güçlü veya aşırı tozlu gün sayısının Güneydoğu Anadolu’da yaklaşık 25’e çıktığı belirtildi. Araştırmada Gaziantep’te 2023–2025 dönemine ait 38.791 solunum hastalığı başvuru ve yatış kaydı incelendi; bunların 12.883’ünün KOAH ile ilişkili olduğu belirlendi. KOAH kayıtlarının yüzde 56,7’si 65 yaş üzerindeki kişilere aitti. Günlük ortalama başvuru ve yatış sayısı kış aylarında yaz döneminin 1,49 katına yükseldi. Sanofi Avrasya Bölge Başkanı Cem Öztürk, “Bazen havadaki partikül seviyelerinde, tozdaki küçük bir artış, nemin hafif yükselmesi ya da sıcaklığın artması KOAH hastaları için doğal afet etkisi yaratabiliyor” dedi. Yuvam Dünya Yönetim Kurulu Başkanı Kıvılcım Pınar Eğilmez Kocabıyık ise “İklim krizi yalnızca çevremizi değil, doğrudan sağlığımızı ve yaşam koşullarımızı değiştiriyor” ifadesini kullandı. Doç. Dr. Mikail Özdemir, “Özellikle kış aylarında başvuruların 1,5 kata yakın artması ve vakaların yarısından fazlasının 65 yaş üstü kırılgan nüfustan oluşması, bize proaktif bir koruyucu sağlık modelinin şart olduğunu gösteriyor” dedi. Projeyle alevlenmeler başlamadan önlem alınması, acil başvuruların ve hastane yatışlarının azaltılmasına katkı sağlanması hedefleniyor. Erken uyarı yaklaşımının sağlık kaynakları üzerindeki baskıyı ve ailelerin bakım yükünü de azaltması amaçlanıyor. İklimden Nefese projesi ve ilk araştırma bulguları, 9 Kasım’da Antalya’da COP31 kapsamında uluslararası kamuoyuyla paylaşılacak.