Gülcan Kış: Kirayı ödemek için kredi çekiliyor

DEM Parti’nin konut ve kira fiyatlarının yol açtığı toplumsal krizin araştırılması için verdiği önerge, TBMM Genel Kurulu’nda görüşüldü. DEM Parti İstanbul Milletvekili Özgül Saki, Türkiye nüfusunun yüzde 70’inin sağlıklı ve güvenli konuta erişemediğini söyledi. “Emekçinin oturacağı, dar gelirlinin oturacağı ev sermayenin yatırım hesaplarına kurban edilmiş vaziyette” diyen Saki, konut politikalarının halkın ihtiyaçları yerine piyasa ve inşaat şirketlerinin çıkarlarına göre şekillendiğini savundu.

Kira ve konut maliyetleri

Saki, Ekim 2026 itibarıyla yasal kira artış oranının yüzde 32 olarak açıklandığını, ocak ayında asgari ücrete yapılan zammın ise yüzde 27 olduğunu belirtti. Büyükşehirlerde kiracıların gelirlerinin yüzde 45-50’sini kiraya ayırdığını, OECD ülkelerinde bu oranın ortalama yüzde 30 olduğunu kaydetti. Türkiye genelindeki ortalama kiraların 24 bin-28 bin lira bandında olduğunu söyleyen Saki, İstanbul’da 100 metrekarelik bir konutun ortalama kirasının 40 bin liraya çıktığını aktardı. Saki, 2013’te 100 metrekarelik ortalama bir konutun yüzde 75’inin krediyle karşılanması hâlinde taksitlerin üst kademedeki bir öğretmenin maaşının yüzde 55’ine denk geldiğini, 2026’da aynı nitelikteki konut için bu oranın yüzde 132’ye yükseldiğini ifade etti. Türkiye’de 6,2 milyon gence karşılık yurt kapasitesinin 1 milyon olduğunu belirten Saki, gençlerin kalabalık ve sağlıksız evlerde kalabildiğini söyledi. Düzenli gelir şartının işsiz gençlerin sosyal konutlara erişimini zorlaştırdığını, tek yaşayan yaşlı kadınlar ile şiddetten kaçan kadınlara uygun fiyatlı konut politikası bulunmadığını da savundu.

İzmir’de kira ve sosyal konut verileri

İYİ Parti İzmir Milletvekili Hüsmen Kırkpınar, TÜİK’in açıkladığı yüzde 29,77’lik enflasyona karşılık kasım ayındaki kira artış oranının yüzde 31,23 olduğunu söyledi. İzmir’de ağustos itibarıyla ortalama kiranın 33 bin 369 lira, asgari ücretin 28 bin 75 lira olduğunu belirten Kırkpınar, “Asgari ücretli bir İzmirli sadece kirasını ödeyebilmek için ayda otuz değil, otuz altı gün çalışmak zorunda ama takvimde böyle bir ay yok” dedi. Kırkpınar, 500 bin konut projesi kapsamında İzmir’den 222 bin başvuru yapıldığını, kent için 21 bin konut ayrıldığını bildirdi. Bunların 15 bininin Menemen’de olduğunu, Konak, Buca, Bornova ve Karşıyaka’ya projeden konut ayrılmadığını söyledi. İzmir’de 15 bin depremzedenin kalıcı konutlarına hâlâ kavuşamadığını, kira desteğinin 6 bin 500 lira olduğunu belirten Kırkpınar, “Kendi ülkesinde kiracı, kendi yurdunda sığıntı hâline getirdiğiniz milyonların ahı üzerinizdedir” ifadelerini kullandı.

Krediyle kira ve konut gündemi

CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, çalışanların eskiden birikim yaparak ev alabildiğini, bugün ise çalıştıkları hâlde tasarruf edemediğini söyledi. Kış, “Vatandaş ev almak için kredi çekerken şimdi, kirasını ödeyebilmek için kredi çekmek zorunda kalıyor” dedi. En düşük emekli aylığının 23 bin 552 lira olduğunu ve bu tutarla büyükşehirlerde kiralık ev bulmanın neredeyse imkânsız hâle geldiğini belirten Kış, Mersin’de 100 metrekarelik bir konutu krediyle alabilmek için hane gelirinin 275 bin lira olması gerektiğini kaydetti. Güvenli konut sorununa da değinen Kış, “Depreme dayanıklı konut lüks değil, yaşam hakkıdır” dedi. Gençlerin üniversite tercihlerini kira fiyatlarına göre yaptığını, yüksek konut maliyetleri nedeniyle evlenmeyi ve yuva kurmayı ertelediğini söyledi. Yeni Parti Grubu adına konuşan Kayseri Milletvekili Aşkın Genç, TÜİK’in 2025 verilerine göre en düşük gelirli yüzde 20’lik kesimin tüketim harcamalarının yüzde 39’unu konut ve kiraya, yüzde 29’unu gıdaya ayırdığını belirtti. Genç, “Hanelerin her 100 liralık harcamasının yaklaşık 68 lirası yalnızca bu iki kaleme gitmektedir” dedi. Ekim ayı verilerine göre ortalama konut fiyatının yaklaşık 5,5 milyon lira, net asgari ücretin 28 bin lira olduğunu aktaran Genç, bir asgari ücretlinin hiç harcama yapmadan birikimle ev almasının 16 yıldan fazla süreceğini söyledi. Genç, 1 milyon liralık, 10 yıl vadeli konut kredisinin en düşük aylık taksitlerinden birinin 29 bin 700 lira olduğunu da belirtti. AK Parti Sakarya Milletvekili Murat Kaya, TOKİ aracılığıyla bugüne kadar yaklaşık 1 milyon 770 bin konut üretildiğini söyledi. 50 bin, 100 bin ve 250 bin sosyal konut projelerinin ardından 81 ili kapsayan 500 bin sosyal konut projesinin başlatıldığını belirten Kaya, konutun fiyat ve kira başlıklarıyla sınırlı görülemeyeceğini ifade etti. “Konut meselesi, merkezî yönetimin olduğu kadar yerel yönetimlerin, ilgili kurumların ve bütün toplum kesimlerinin ortak sorumluluğudur” dedi. DEM Parti’nin araştırma önerisi reddedildi.