İsmail Bey Gaspıralı Anıldı: Kültür ve Turizm Bakanı Ersoy, Gaspıralı'nın mücadelesini anlattı

Ankara ATO Congresium'da düzenlenen bir törenle, Türk dünyasının önemli şahsiyetlerinden İsmail Bey Gaspıralı anıldı. Törende konuşan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Gaspıralı'nın fikir ve mücadele hayatına damga vurduğunu, yalnızca bir yayıncı değil, eğitim, siyaset ve düşünce alanında da büyük bir öncü olduğunu vurguladı.

GASPIRALI'NIN MÜCADELESİ

Ersoy, Gaspıralı'nın “Dilde, fikirde, işte birlik” şiarını gerçekleştirdiğini, çarlık rejiminin baskılarına rağmen milli ve manevi fikirlerini eyleme dönüştürdüğünü belirtti. Genç yaşta ötekileştirmeyle karşılaşan Gaspıralı'nın, Moskova'daki Slavcılık ve Rusçuluk akımlarının yoğun olduğu dönemde kimliği nedeniyle nefret öznesi haline getirildiğini anlatan Bakan Ersoy, Gaspıralı'nın 16 yaşında Osmanlı ordusuna katılmak için İstanbul'a gitmeye çalıştığını, ancak yakalanarak Harp Okulu'ndaki eğitiminin sonlandığını hatırlattı. Bu olayın Gaspıralı'nın hayatında bir dönüm noktası olduğunu, öğretmenlik yılları, Avrupa yolculukları ve fikir insanlarıyla kurduğu ilişkilerin onu büyük mücadelesine hazırladığını kaydetti.

TERCÜMAN GAZETESİ VE DİL MÜCADELESİ

Bakan Ersoy, Gaspıralı'nın en büyük mücadelesinin Türk dili olduğunu, Türk dünyasının ortak bir dil aracılığıyla fikri zincirlerden ve cahil bırakılma çabalarından kurtulabileceğine inandığını söyledi. Tercüman Gazetesi'nin bu inanışın sonucu olduğunu belirten Ersoy, Gaspıralı'nın Anadolu Türkçesi'ni Türk dünyasının ortak dili olarak benimsediğini ve Arapça ve Farsça etkisini azaltmak için Türk lehçelerinden uygun kelimeler kullandığını vurguladı. Alem-i Nisvan, Alem-i Sübyan, Millet gazetesi ve Kahire'de En-Nahda gibi yayınlarla da sesini duyuran Gaspıralı'nın, Nikolay İlminskiy ile mücadele ederek galip geldiğini ve Anadolu Türkçesiyle milyonlara ulaştığını ifade etti. Gaspıralı'nın dil ve kültür mücadelesinde, İlminskiy'nin her lehçeye ayrı alfabeler verilmesini teklif ettiğini hatırlatan Ersoy, Gaspıralı'nın bu felaketin önüne set çektiğini belirtti.

CEDİT MEKTEPLERİ VE EĞİTİM REFORMU

Ersoy, Gaspıralı'nın mücadelesinin yayıncılıkla sınırlı olmadığını, geleceği inşa etmeye odaklandığını vurgulayarak, Cedid mekteplerini ve eğitim reformunu anlattı. 1884'te açılan ilk Cedid mektebinden 1914'e kadar yaklaşık 5 bin okulun Türk çocuklarını çağdaş bir eğitimle yetiştirdiğini, 1893'ten itibaren kız çocukları için de okullar açıldığını hatırlattı. Bu okullardan yetişen nesillerin Stalin rejiminin baskılarına rağmen Türk dünyasının kimlik ve hafızasını ayakta tuttuğunu kaydetti. Gaspıralı'nın siyasi hayatına, belediye başkanlığından “Bütün-Rusya Müslümanları Kongrelerine” ve Müslüman İttifakı Partisi’nin kuruluşuna uzanan mücadelesine ve 38 kitap, kitapçık ve yüzlerce makalelik güçlü kalemine değinen Ersoy, Gaspıralı'nın Türk dünyasının ortak sorumluluğu olduğunu vurguladı.