Kacır: İmalat sanayisinin katma değeri 259 milyar dolar

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda 2027 yılı bakanlık bütçesi görüşmeleri sırasında, Türkiye'nin erken sanayisizleştiği yönündeki eleştirilere katılmadığını söyledi. Kacır, imalat sanayisinin katma değerinin 2002'deki 41 milyar dolardan 259 milyar dolara çıktığını belirtti.

Sanayi üretimi ve ihracat verileri

AK Parti Samsun Milletvekili ve Komisyon Başkanı Mehmet Muş'un yönettiği toplantıda, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile bağlı kurumların bütçe, kesin hesap ve Sayıştay raporları ele alınıyor. Komisyon üyesi olmayan milletvekillerinin konuşmalarının ardından soruları yanıtlayan Kacır, “Türkiye imalat sanayi katma değerini 2002 yılında 41 milyar dolar iken, şimdi 259 milyar dolara yükseltti” dedi. Kacır, bu yıl artışın yüzde 9,7 olduğunu kaydetti. Kacır, küresel tedarik zincirlerindeki aksamalar, ham madde krizleri, pandemi ve savaşların yaşandığı 2020 yılı ocak ayından bugüne üretim seviyelerinin Türkiye'de yüzde 27,5 yükseldiğini söyledi. Aynı dönemde üretim İtalya'da yüzde 6,4, Fransa'da yüzde 3,7 ve Almanya'da yüzde 13,2 geriledi. Yüksek teknoloji üretimi yüzde 87,5, orta yüksek teknoloji üretimi yüzde 47,9 arttı. Kacır, sanayi üretim endeksinin 2002'den bu yana yüzde 233 yükseldiğini ve bu artışla Türkiye'nin OECD ülkeleri arasında ilk sırada olduğunu belirtti. İhracatın 284 milyar dolara ulaştığını ifade eden Kacır, avro bölgesi için bu yılki büyüme beklentisinin yüzde 1,1 olduğunu söyledi. Orta Doğu ve Kuzey Afrika'yı kapsayan MENA bölgesinde geçen yıl yüzde 3,4 olarak öngörülen büyümenin, son tahminlerde yüzde 2'lik küçülmeye dönüştüğünü aktardı. Kacır, orta yüksek ve yüksek teknoloji ürünlerinin ihracattaki payının yüzde 44,2'ye çıktığını belirtti. Bu ürünlerin ihracatı 2002'de 10 milyar dolarken, bugün 117,5 milyar dolara yükseldi. Ar-Ge harcamalarının son bir yılda yüzde 25 artarak 24,8 milyar dolara ulaştığını bildiren Kacır, sanayide istihdamın bu yıl 79 bin kişi arttığını söyledi. Türkiye'nin ihracatında sanayi ürünlerinin payının yüzde 94,3 olduğunu kaydeden Kacır, imalat sanayisindeki kayıtlı istihdamın ocak ayında 4,4 milyon seviyesinden 4 milyon 481 bine yükseldiğini aktardı. Kacır, “Rekabetin yolu verimlilikten geçiyor, verimliliğin yolu dijital dönüşümden, robotik üretimden, yapay zekadan geçiyor” dedi.

Yatırım ve işletme finansmanı

Kacır, Merkez Bankası ile yürütülen Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi programının büyüklüğünün bu yıl 500 milyar liradan 750 milyar liraya çıkarıldığını açıkladı. Programda desteklenen 310 yüksek ve orta yüksek teknoloji ürünü ile 272 teknoloji alanına 36 kritik ham madde de eklendi. Bu alanlardaki 1 milyar liranın üzerindeki yatırımlara 2 yıl ana para ödemesiz, 10 yıl vadeli finansman sunuluyor. Finansman maliyeti yıllık yüzde 13'e kadar indiriliyor. Program kapsamında bugüne kadar toplam 531 milyar lira büyüklüğünde 85 projenin önü açıldı. Yatırım tutarı 100 milyon lirayı aşan teşvik belgeli imalat sanayi yatırımları için de yeni bir finansman olanağı başlatıldı. Geçen ay başlayan uygulamada 58 proje için toplam 58 milyar liralık yatırım büyüklüğüne sahip öncelikli finansman belgesi düzenlendi. Mevcut imalat sanayi işletmelerine yönelik programda tüm sektörlere 6 ay ana para ödemesiz ve 36 ay vadeli kredi sağlandığını belirten Kacır, istihdamı koruyan işletmelere 12 puanlık finansman desteği verildiğini söyledi. Kacır, “39 puan olarak uygulanan finansman maliyetinin, 37 puan olarak uygulanan finansman maliyetinin 12 puanını bakanlık olarak biz karşılıyoruz” dedi. Programda 150 milyar liralık kefaletle 250 milyar lira krediye erişim sağlandığını belirten Kacır, uygulamanın önümüzdeki yıl genişletilerek sürdürüleceğini kaydetti.

Teknoloji ve KOBİ destekleri

Sanayi ve teknoloji yatırımlarının farklı alanlardaki sonuçlarına değinen Kacır, açık kalp ameliyatlarında kalp ve akciğerin işlevlerini üstlenen, kanın dolaşımını ve temizlenmesini sağlayan kalp-akciğer makinesinin ASELSAN tarafından geliştirildiğini söyledi. Bu cihazı dünyada üretebilen üç ülke daha bulunduğunu belirtti. Savunma sanayisinin teknoloji yatırımlarındaki rolüne ilişkin değerlendirmesinde Kacır, “Savunma sanayii en doğurgan teknoloji alanıdır” dedi. Savunma sanayisi şirketlerinin sağlık, enerji ve ulaştırma alanlarında da teknoloji projeleri yürüttüğünü ifade etti. KOSGEB'in 1990-2002 yılları arasında 4 bin 71 işletmeye bugünkü değerlerle 2,1 milyar lira destek verdiğini aktaran Kacır, AK Parti iktidarları döneminde 1 milyon 400 bin işletmeye bugünkü değerlerle 362 milyar lira destek sağlandığını söyledi. Bu dönemde ayrıca bugünkü değerlerle 592 milyar liralık uygun koşullu kredi finansmanı sunuldu. Son bir yılda 52 bin 47 KOBİ'ye destek verildi. KOBİ finansmanı 2024'te 13,7 milyar lira, 2025'te 34,7 milyar lira oldu; bu yıl 69,3 milyar liraya yükseltildi. Kacır, KOSGEB stratejik planında 2025'te iş kurması hedeflenen girişimci sayısının 22 bin olduğunu, yıl sonunda 22 bin 479 girişimciye ulaşıldığını bildirdi. Girişimci Destek Programı İş Kurma Desteği kapsamında 2025'te 20 bin işletmeye bugünkü değerlerle 491 milyon lira verildi. Destek tutarının bir brüt asgari ücretten 8 brüt asgari ücrete çıkarıldığını belirten Kacır, girişimcilik destekleri kapsamında son bir yılda 6 bin 339 işletmeye 1 milyar 670 milyon lira sağlandığını kaydetti.