Kanada’dan Türkiye’ye ilk resmi tarihi eser iadesi

Anadolu’nun kadim geçmişinden süzülüp gelen paha biçilemez yazma eserlerin Kanada’dan Türkiye’ye ilk resmi iadesi gurur verici bir törenle tamamlandı. Toplam 11 parçadan oluşan nadir koleksiyon; 7 el yazması sayfa, 2 nadir matbu eser sayfası ve 2 modern hat çalışmasını kapsıyor. Dün akşam saatlerinde Türkiye’ye ulaştırılan eserler, devletin kararlı duruşu ve bilimsel verilerle desteklenen hukuki savunması sayesinde özgürlüğüne kavuştu.

SINIRDA DURDURULAN KAÇAKÇILIK GİRİŞİMİ

Bakanlık tarafından paylaşılan detaylara göre süreç, Ocak 2024’te İstanbul’dan yola çıkarılarak Vancouver’a ulaştırılmak istenen eserlerin Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından şüphe üzerine durdurulmasıyla başladı. Olayın Kanada Miras Bakanlığı’na bildirilmesinin ardından Türkiye ile temasa geçildi ve hummalı bir teknik-hukuki çalışma başlatıldı. Türkiye’nin sunduğu kapsamlı raporları inceleyen Kanada Federal Mahkemesi, eserlerin 2863 sayılı kanun gereği Türkiye’ye ait olduğuna hükmetti. 30 Mart’ta Ottawa’da düzenlenen resmi törenle, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz emanetleri Kanadalı yetkililerden devraldı. Bu başarı, 1970 UNESCO Sözleşmesi’nin uluslararası alandaki en somut uygulama örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti.

ASIRLIK SAYFALARDAKİ TAHRİBATIN İZİ

Kanada Federal Mahkemesi'nin 11 eylül 2025 tarihli kararı doğrultusunda alınan iade kararıyla birlikte, Kanada’dan Türkiye’ye ilk kez resmi bir kültür varlığı iadesi gerçekleştirildi. Bu yönüyle karar, uluslararası kültür varlığı hukukunda emsal niteliği taşıyor. 17 ile 19'uncu yüzyıllar arasına tarihlenen eserlerin Arapça ve Osmanlı Türkçesi metinler içerdiği, fıkıh, tasavvuf, tarih ve edebiyat alanlarına ışık tuttuğu belirlendi. Yapılan incelemelerde, yazma eser sayfalarının özgün ciltlerinden koparıldığı ve bazı varaklara sonradan modern minyatürler eklendiği tespit edildi. Bu müdahalelerin sahtecilik ve ticari amaçlı olduğu, eserlerin kültür varlığı niteliğini koruduğu değerlendirildi.

BAKAN ERSOY: HER ESERİN İZİNİ SÜRÜYORUZ

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, bu önemli kazanımı sosyal medya üzerinden şu sözlerle duyurdu:

"Mirasımıza sahip çıkıyor, tarihin emanetlerini doğduğu topraklara kavuşturuyoruz. Yeni bir iadeyi daha sonuçlandırdık. Kanada’dan Türkiye’ye ilk resmi iadeyi dün akşam gerçekleştirdik. 17-19'uncu yüzyıllar arasına tarihlenen 7 el yazması sayfa, 2 nadir matbu eser sayfası ve 2 modern hat çalışmasını Kanada'nın başkenti Ottawa’da teslim aldık. Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından başlatılan süreci büyük bir titizlikle yürüterek bilimsel ve hukuki mücadelemizi sonuçlandırmış olduk. Kanada Federal Mahkemesi'nin kararıyla eserler şimdi anavatanına dönecek. Bu iade, uluslararası alanda da güçlü bir emsal niteliği taşıyor. Yasa dışı yollarla bu topraklardan koparılan her eserin izini sürüyor ve tek tek geri alıyoruz. Süreci başarıyla yürüten Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerimiz, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, Türk ve İslam Eserleri Müzesi ile Ottowa Büyükelçiliğimiz başta olmak üzere katkı sunan herkese gönülden teşekkür ediyorum."