Karabat: Kulüplerin isim hakkı payı binde 5'e düştü

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesi, 2025 yılı kesin hesabı ve Sayıştay raporları görüşülürken milletvekilleri gençlik, yurt güvenliği ve spor politikalarını gündeme getirdi. YENİ Parti İstanbul Milletvekili Özgür Karabat, Spor Toto’nun 40,7 milyar liralık reklam havuzunun dağıtımının kurallara ve performans ölçütlerine bağlanmasını istedi. Kulüplerin ve Türkiye Futbol Federasyonu’nun (TFF) isim hakkı gelirindeki payının 2012’de yüzde 5,2’den bugün binde 5’e indiğini belirten Karabat, “Bu alanın yeni bir düzenlemeye ihtiyacı var” dedi.

Yurtlar ve gençlerin geçim sorunları

YENİ Parti İzmir Milletvekili Ümit Özlale, Sayıştay raporunda inşaatı tamamlanmamış bir binanın yer aldığını söyleyerek iskânı ve yangın raporu bulunmayan yurtlardaki öğrencilerin sayısını sordu. Kamu yapım işlerinde sorumluluk süresinin 15 yıl, müteahhitler için ise bir yıl olduğunu belirten Özlale, yurtlarda kalan 850 bin gence karşılık 445 psikolog bulunduğunu aktardı. Her 916 öğrenciye bir manevi danışman, her 1.911 öğrenciye bir psikolog düştüğünü söyleyerek psikolog sayısının artırılmasını istedi. Özlale, bakanlığın hesabına göre günde iki öğün yemeğin aylık maliyetinin 6 bin 600 lira, KYK bursunun ise 4 bin lira olduğunu belirtti. Bursun asgari ücretin yüzde 14,2’sine denk geldiğini ve orta ya da büyük şehirlerde bir öğrenciye ancak iki hafta yetebileceğini söyledi. TÜİK’in İstatistiklerle Gençlik 2025 verilerine göre 2 milyon 830 bin gencin yoksulluk içinde yaşadığını, her dört gençten birinin eğitim ve istihdam dışında kaldığını kaydetti. Genç kadınlarda bu oranların sırasıyla yüzde 30,9 ve yüzde 27,4 olduğunu belirterek yoksulluk riskinin bütçede neden ayrıca ele alınmadığını sordu. Özlale, bakanlığa gönderilen bütçe metninde “yasa dışı bahis”, “bahis” ve “kumar” ifadelerinin bulunmadığını, Bakan Osman Aşkın Bak’ın komisyondaki sunumunda “bahis” kelimesini iki kez kullandığını söyledi. Bağımlılıkla mücadeleye ayrılan kaynağı “Çukurambar’da iki daire parası” diye niteledi. Hamza Yerlikaya’ya da seslenen Özlale, Türkiye’nin Dünya Güreş Şampiyonası’nda 2025’te bir gümüş ve iki bronz, 2026’da bir gümüş madalya aldığını; madalya sayısının 2022’den 2026’ya yüzde 87 azaldığını belirterek düşüşün nedenini sordu.

Genç işsizliği ve bölgesel eşitsizlik

DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Adalet Kaya, gençlerin diplomalarına rağmen iş bulamadığını belirterek, “Gençler için incitici olan başka bir şey daha var; diplomalı geleceksizlik. İş başvurularında onlara hiç dönülmemesi ya da ebeveynlerinin anne baba olduğu yaşlarda hâlâ ailelerinin evine bakıyor olmak” dedi. OECD’nin 2025 verilerinde Türkiye’nin 15-29 yaş grubunda eğitimde ve istihdamda olmayan gençlerin oranında 38 ülke arasında yüzde 27,12 ile ilk sırada yer aldığını aktardı. TÜİK oranının yüzde 23,3, genç kadınlarda ise yüzde 30’lara çıktığını belirterek, “Her üç genç kadından biri ne okulda ne de işte” diye konuştu. Bağımsız araştırmalara göre gençlerin yüzde 70’inin kolay iş bulamayacağını düşündüğünü söyleyen Kaya, yaklaşık 400 milyar liralık 2027 bütçesinde genç işsizliğiyle mücadele çalışması bulunmadığını savundu. Gençlik programına 11,7 milyon lira ayrıldığını ve bunun genç başına günde 3,8 liraya karşılık geldiğini belirtti: “Genç başına günde 3,8 lira ile bu istihdam sorunu çözülür mü? Çözülemez Sayın Bakan.” Kaya, TÜİK’in 2025 il verilerinde işsizliğin en yüksek olduğu iller arasında Hakkari ve Van’ın bulunduğunu söyledi. Bölgedeki 10 aylık geçici İşgücü Uyum Programı’na katılmak için AK Parti üye listelerine girilmesi gerektiğini iddia ederek, 2027 bütçesinde bölge illerindeki genç işsizliğini hedefleyen proje veya yatırım planı olup olmadığını sordu. DEM Parti Mardin Milletvekili Kamuran Tanhan, SAMER’in araştırmalarına göre Mardin’de 15-24 yaş grubunda yaklaşık 159 bin genç bulunduğunu aktardı. 2020-2023 araştırmalarında intihar vakalarının en yoğun görüldüğü grubun 15-19 yaş olduğunu; İHD Mardin Şubesi verilerine göre 2025’in ilk 10 ayında 38 intihar vakası ve çoğunluğu kadınlardan oluşan 25 şüpheli ölüm kaydedildiğini söyledi. Uyuşturucu bağımlılığı ve yasa dışı bahis sorunlarına değinen Tanhan, “Bugün 14-15 yaşlarındaki çocuklar bile suç örgütleri tarafından kullanılabiliyor. Peki, bu çocuklara çetelerden önce kim ulaşacak?” diye sordu. Önleyici sosyal politikalar, ücretsiz rehabilitasyon, spor ve kültür faaliyetlerinin güçlendirilmesini istedi. Tanhan, Nusaybin, Kızıltepe, Derik, Mazıdağı, Dargeçit ve kırsal mahallelerdeki gençlerin eğitim, istihdam, kültür ve spor olanaklarına erişimde eşitsizlik yaşadığını belirtti. Mardin’in 10 ilçesinde son üç yılda yapılan spor yatırımlarını, gençlik merkezlerini, yüzme havuzlarını ve spor salonlarını sordu; kadınların, genç kadınların ve engelli gençlerin tesislere erişimini gündeme getirdi. Kürtçe, Arapça, Süryanice ve bölgede konuşulan diğer dillerde kültürel ve sanatsal üretimi destekleyen projeler olup olmadığını soran Tanhan, “Gençlerin kendi ana dillerinde kültürel faaliyetlerin yürütülmesi bir ayrıcalık değildir, kültürel hakların gereğidir” dedi.

Spor Toto gelirleri ve kulüplerin payı

Karabat, Türkiye nüfusunun yüzde 86-87’sinin hareketsiz ya da aktif olmayan nüfus sayılabileceğini belirterek spor politikasının yalnızca dönemsel başarılarla ölçülmemesi gerektiğini söyledi. “90 milyon rakamı sadece sportif alanda bir nüfus rakamı. Sporla ilgili bir rakam değil. Dolayısıyla yapmamız gereken en doğru işlerden bir tanesi aktif bir nüfus yaratmak, aktif bir insan topluluğu yaratmak” dedi. 2030’a ve 2035’e kadar nüfusun belirli bölümlerini aktif hâle getirmeyi amaçlayan uzun vadeli bir spor programı istedi. Beden eğitimi dersleri, hareketli saatler ve tesislerin okullar ve yerel yönetimlerle ortak programlarla mahallelerin kullanımına açılmasını önerdi. Spor Toto’nun reklam harcamalarının kimlere aktarıldığının ve dağıtım ölçütlerinin açık olması gerektiğini savunan Karabat, kurumun bahis alanında hem operatör hem düzenleyici olmasının sorun yarattığını belirterek bir şans oyunları düzenleme kurumu kurulmasını istedi. Dört büyük kulüp dışında maçlarında 10 binin üzerinde seyirci ortalamasına ulaşan takım olup olmadığının değerlendirilmesini önerdi. “10 bini geçen seyirci ortalaması yok ama milyonluk tesisler yapıyoruz” diyen Karabat, tesislerin daha verimli kullanılması, bakım ve onarımlarının yapılması ve değişen ihtiyaçlara göre güncellenmesi gerektiğini kaydetti. Karabat, Spor Toto’nun 2025’te 870 milyar lira brüt hasılat elde ettiğini, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü’nün payının 18,1 milyar lira olduğunu söyledi. Reklam havuzunun hasılatın yüzde 49’una çıkarak 40,7 milyar liraya ulaştığını; kulüplerle TFF’nin isim hakkı payının ise 2012’de yüzde 5,2 iken bugün binde 5’e gerilediğini belirtti. Kaçak bahis hacminin 2,6 trilyon lira olarak ifade edildiğini, ancak bu rakamı açıklayan bağımsız bir birim bulunmadığını söyledi. Kulüplerin borçlanarak gelirlerini karşıladığını savunan Karabat, “Borç alıp borcu harcayan, borcu yöneten, borcu ödeyen değil; borç alıp borcu harcayan ve yeniden sizin kapınıza gelip ‘Nasıl borç bulabiliriz?’ diye bakan kulüplerimiz var” dedi. Naklen yayın gelirlerinin kulüplerin borçlarına teminat olarak kullanılabileceğini belirten Karabat, Türkiye’deki yayın gelirlerinin İngiltere ve İspanya liglerinin gerisinde kaldığını söyledi. İngiltere Şampiyonluk Ligi’nin yayın gelirini 935 milyon dolar, Premier Lig’inkini 3,8 milyar dolar, La Liga’nınkini 4,95 milyar dolar olarak açıkladı. Yayın, bahis ve Spor Toto gelirlerinin artırılmasıyla kulüplere aktarılan payların yeniden değerlendirilmesini istedi.