Merkez Bankası "Savaş" Dedi, Rakamlar Aksini Söyledi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan'ın 2026 yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 29,5 seviyesine yükseltirken gerekçe olarak "savaş kaynaklı gelişmeleri" göstermesi, gözleri doğrudan sıcak çatışmaların merkezinde yer alan ülkelerin ekonomik verilerine çevirdi. Cumhuriyet Gazetesi'nin haberine göre resmi istatistikler, savaş ekonomisi yürüten ülkelerin büyük bölümünde enflasyonun Türkiye'nin oldukça altında seyrettiğini ortaya koydu.

TCMB Başkanı Fatih Karahan, 2026 yılının son Enflasyon Raporu toplantısında revize edilen tahminlere ilişkin şu açıklamayı yapmıştı:

"2026 yıl sonu enflasyon tahminimizi yüzde 29,5 olarak yukarı yönlü güncelledik. Enflasyonun 2027 yıl sonunda ara hedeflerimiz olan yüzde 21’e, 2028 yıl sonunda yüzde 13,5’e, 2029 yıl sonunda yüzde 9’a geriledikten sonra orta vadede enflasyon hedefi olan yüzde 5 seviyesinde istikrar kazanacağını öngörüyoruz. Tahminlerdeki güncellemede, savaş kaynaklı gelişmeler belirleyici oldu. Savaşın seyrine ilişkin belirsizliklerin sürmesi ve enerji fiyatlarının, bir önceki rapor dönemine kıyasla daha uzun süre yüksek kalacağı beklentisi, enflasyon tahminlerini yukarı yönlü etkiledi."

Savaşın Aktörlerinde Güncel Enflasyon Oranları

Ekonomi yönetiminin enflasyon artışında işaret ettiği jeopolitik gerilimlerin başrolündeki ülkelerde açıklanan son resmi yıllık enflasyon verileri, TCMB'nin gerekçesiyle keskin bir tezat oluşturuyor:

İsrail: Ortadoğu'daki sıcak çatışmaların merkezinde bulunan İsrail'de, Eylül 2026 itibarıyla açıklanan yıllık enflasyon oranı yalnızca yüzde 1,6 seviyesinde gerçekleşti.

ABD: Küresel aktör ve çatışmaların dolaylı tarafı konumundaki ABD'de, Ekim 2025 verisindeki teknik kesinti nedeniyle Ekim 2026 için tam yıllık oran açıklanamadı. Ancak son 11 aylık veriler ve Eylül 2026'daki yüzde 3,7'lik yıllık oran, enflasyonun düşük tek hanelerde istikrarını koruduğunu gösteriyor.

Rusya: İki buçuk yılı aşkın süredir savaş ekonomisi uygulayan ve Batı'nın ağır ekonomik yaptırımlarına maruz kalan Rusya'da, Eylül 2026 yıllık enflasyonu yüzde 6,35 olarak kayıtlara geçti.

Ukrayna: Topraklarında yıkıcı bir savaşın sürdüğü, sanayi ve enerji altyapısı ağır hasar alan Ukrayna'da dahi Ekim 2026 yıllık enflasyonu yüzde 11,0 seviyesinde ölçüldü.

İran: Ortadoğu'daki gerilimin diğer cephesinde yer alan ve uzun yıllardır uluslararası ambargolarla mücadele eden İran'da ise Ekim 2026 dönemi yıllık enflasyonu yüzde 88,7 olarak açıklandı.

Dört Ülkenin Toplam Enflasyonu Türkiye'yi Geçemiyor

TCMB'nin "savaş ve enerji fiyatları" vurgusu; ekonomisi doğrudan savaşa, altyapı yıkımına ve yaptırımlara göre şekillenmiş ülkelerin (İran hariç) tek haneli veya düşük çift haneli enflasyon oranlarına sahip olmasıyla tartışmaya açıldı. Aktif savaş yürüten Ukrayna (yüzde 11,0) ve çatışmaların odağındaki İsrail'in (yüzde 1,6) güncel oranları, TCMB'nin 2026 sonu için güncellediği yüzde 29,5'lik hedefin çok uzağında kalıyor.

İran dışarıda bırakıldığında; savaşın ve küresel gerilimlerin tarafı olan dört ülke olan İsrail, ABD, Rusya ve Ukrayna'nın enflasyon oranlarının toplamı (yüzde 22,65), Türkiye'nin tek başına sahip olduğu enflasyon oranının altında kalıyor.

Şimşek'in "7 Puanlık Jeopolitik Şok" Hesabı da Tabloyu Değiştirmedi

Enflasyondaki sapmayı dışsal gelişmelere bağlayan yaklaşım yalnızca Merkez Bankası ile sınırlı kalmadı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de geçen hafta gerçekleştirdiği 2027 bütçe sunumunda benzer bir savunma yaparak, "Jeopolitik şoklar yaşanmamış olması halinde enflasyon 7 puan daha düşük gerçekleşecekti" ifadelerini kullanmıştı.

Ancak Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı son yüzde 29,77'lik resmi yıllık enflasyon oranından, Bakan Şimşek'in işaret ettiği 7 puanlık jeopolitik şok payı düşüldüğünde dahi ortaya yüzde 22,77'lik bir oran çıkıyor. Bu rakam bile savaşan dört ülkenin toplam enflasyonunu (yüzde 22,65) geride bırakıyor. Ortaya çıkan karşılaştırmalı veriler, Türkiye'deki yüksek enflasyonun küresel şoklardan ziyade iç piyasadaki yapısal sorunlar ve makroekonomik tercihlerle bağlantılı olduğu yönündeki analizleri güçlendiriyor.