Özel Okullara Kâr Yasağı: Çin Eğitimde Fırsat Eşitsizliğine Savaş Açtı

Çin’de eğitimin yalnızca yüksek gelir grubundaki ailelerin avantaj sağladığı bir yarışa dönüşmesini engellemek amacıyla özel eğitim sektörüne eşi benzeri görülmemiş sınırlamalar getirildi.

Zorunlu Eğitimde Kâr Amacı Bitti

2021 yılında uygulamaya konulan eğitim reformları, ülkede özel okulların ve dershanelerin çalışma sistemini tamamen değiştirdi. Yeni yasal düzenlemeler uyarınca, dokuz yıllık zorunlu eğitim kademesinde hizmet veren özel okulların kâr amacı gütmeyen kuruluşlar olarak faaliyet göstermesi zorunlu kılındı. Bu kararla birlikte, okulların elde ettiği gelirleri yatırımcılara kâr payı olarak dağıtmasının önüne geçildi.

Akademik Baskıya "Çifte Azaltma" Freni

Reformun en kritik adımı ise dershane ve özel kurs sektörünü doğrudan hedef alan düzenlemeler oldu. Kamuoyunda "Çifte Azaltma Politikası" olarak bilinen kapsamlı paketle, çocukların üzerindeki ağır akademik yükün hafifletilmesi amaçlandı.

Söz konusu politika kapsamında şu adımlar hayata geçirildi:

Kâr Amacı Gütme Yasağı: Zorunlu eğitim çağındaki öğrencilere müfredattaki temel akademik derslerde verilen özel kursların kâr elde etmek amacıyla çalışması yasaklandı.

Ödev Yüküne Sınırlama: Okullarda öğrencilere verilen aşırı ev ödevi yükü kademeli olarak düşürüldü.

Sıkı Saha Denetimleri: Okul dışı ücretli eğitim faaliyetleri ve kurs merkezleri kamu denetimine tabi tutuldu.

Aile Bütçesine Koruma: Ebeveynlerin özel ders ve takviye kursları için yaptığı astronomik harcamaların kısıtlanması hedeflendi.

Fırsat Eşitsizliği Dev Portföyleri Eritti

Özellikle Pekin ve Şanghay gibi büyük metropollerde aileler, çocuklarının üst düzey liselere ve üniversitelere yerleşebilmesi adına devasa bütçeleri özel derslere aktarıyordu. Yüksek gelir grubundaki ailelerin çocukları çok daha fazla takviye eğitime erişebilirken, bu durum hem rekabeti tırmandırıyor hem de dar gelirli aileler üzerinde ciddi bir ekonomik baskı oluşturuyordu. Çin yönetimi, sınav odaklı yarışın getirdiği sosyoekonomik adaletsizliği kırmak adına sistemi neşter altına aldı.

Yasağa Rağmen Kayıt Dışı Eğitim Kaygısı

Düzenlemeler sonrasında ülkede özel eğitim kurumları tamamen kapanmadı; ancak temel müfredat derslerinde kâr sağlama kapıları kapatıldı. Öte yandan reformun uygulanmaya başlamasıyla birlikte merdiven altı kayıt dışı özel dersler ve ailelerin alternatif kaçamak eğitim arayışları gibi yeni krizler baş gösterdi. Sektör temsilcileri ve uzmanlar, atılan adımların eğitimde fırsat eşitliğini uzun vadede ne ölçüde sağlayacağını tartışmayı sürdürüyor.