Pala: Şehir hastaneleri bütçeyi rehin alıyor
Kayıhan Pala, 2027 bütçesinde şehir hastanelerine yaklaşık 160 milyar lira ayrılırken Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü’nün 24,5 milyar lirayla yetindiğini belirterek dağılımı eleştirdi.

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Sağlık Bakanlığı ile bağlı kuruluşlarının 2027 yılı bütçesi, 2025 yılı kesin hesabı ve Sayıştay raporları görüşülüyor. AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş’un başkanlık ettiği komisyonda, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun sunumunun ardından söz alan YENİ Parti Bursa Milletvekili Kayıhan Pala, sağlık bütçesini ve hizmetlerdeki eşitsizlikleri eleştirdi.
Yaşam süresi ve erken ölümler
Pala, Türkiye’de yaşam süresindeki artışın Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Avrupa Bölgesi’nin gerisinde kaldığını, erkeklerin bölge ortalamasından 3,6 yıl, kadınların ise 3,1 yıl daha kısa yaşadığını söyledi. TÜİK verilerine göre 2015’ten bu yana erkeklerde sağlıklı yaşam süresinin azaldığını, kadınlardaki artışın sınırlı kaldığını belirtti. Yenidoğan Çetesi’ni araştıran Meclis komisyonunun 101 önerisini hatırlatan Pala, “Ben size sordum, Bakanlık olarak bu 101 önerinin kaçını ne yaptınız diye? Maalesef yanıt veremediniz. Dolayısıyla ne olduğu konusunda bilgimiz yok” dedi. Obezite, tütün kullanımı ve hava kirliliğinin erken ölümlerin başlıca nedenleri olduğunu ifade eden Pala, gerekli adımların atılması durumunda erken ölümlerin yüzde 92’sinin önlenebileceğini kaydetti. Obezite ve obezite öncesi durumun kadınlarda 2008’de yüzde 45,9’dan 2025’te yüzde 57’ye, erkeklerde yüzde 49,2’den yüzde 61,8’e çıktığını aktardı. Pala, “Sayın Bakan, sokaklarda, caddelerde insanların boyunu kilosunu ölçmekle demek ki bu iş olmuyor. Bakanlığın bu işe çok daha ciddi önem vermesi gerekir” diye konuştu. Türkiye’de solunum yolu enfeksiyonlarının ölüm nedenleri arasında ikinci sırada olduğunu, tütün kullanımı ve hava kirliliğinin bu tablodaki iki önemli etken olduğunu söyleyen Pala, tütün hedefleriyle mevcut verilerin uyuşmadığını savundu. 2027 için tütün kullanım oranı hedefinin yüzde 28,5, 2026 hedefinin yüzde 29 olduğunu; TÜİK’in 2025 verisinde oranın yüzde 33,2 olarak açıklandığını belirtti. Kullanımın 2010’dan beri arttığını söyleyen Pala, tütün endüstrisinin elektronik sigaranın yasallaşması için bazı milletvekillerini ziyaret ettiğini duyduklarını ve bunun özellikle gençler ile kadınlar için büyük bir hata olacağını söyledi.
İller arasındaki sağlık farkları
Pala, bebek ölüm hızındaki düşüşü olumlu bulmakla birlikte iller arasındaki farkın sürdüğünü belirtti: Tunceli’de binde 2,7 olan oran Şanlıurfa’da binde 13,7’ye çıkıyor. Şanlıurfa ve Gaziantep’teki durumun yıllardır değişmediğini ifade ederek, toplam doğurganlık hızındaki gerileme ile üreme sağlığı sorunları arasındaki ilişkiye dikkat çekti. Üreme sağlığında karşılanmamış ihtiyaçlara ilişkin en güncel verinin 2018’den olduğunu söyleyen Pala, “Neden bu konuda çalışmıyorsunuz? Neden bu konuda topluma bilgi vermiyorsunuz?” diye sordu. Yatak kapasitesindeki bölgesel farkları da gündeme getiren Pala, 10 bin kişiye düşen yatak sayısının Elazığ’da 53, Şırnak’ta 13 olduğunu aktardı. Yoğun bakım yatağı sayısının 10 bin kişide Isparta’da 11’e yaklaştığını, Şırnak’ta 2 olduğunu; Bursa’da ise bu sayının 5’te kaldığını söyledi. Türkiye’nin dördüncü büyük kenti Bursa’da kapasitenin Türkiye ortalamasının çok altında olduğunu belirten Pala, “Her gün yoğun bakım yatağı arıyoruz. Artık ne yapacağımızı şaşırmış durumdayız. Bakanlığınız bu eşitsizlikleri giderme konusunda hiç iyi bir performansa sahip değil” dedi. Aşılama oranlarındaki gerilemenin bulaşıcı ve aşıyla önlenebilir hastalıklar açısından risk yarattığını savunan Pala, karma aşının üçüncü doz oranının İstanbul’da yüzde 98,5’ten yüzde 89’a, Türkiye genelinde yüzde 98,8’den yüzde 94’e düştüğünü belirtti. DSÖ verilerine göre bu yıl ciddi bir kızamık salgını yaşandığını söyleyen Pala, Sağlık Bakanlığı’nın hastalıkların dağılımına ilişkin verileri 12 yıldır DSÖ’ye sunmadığını öne sürdü. “Aşılamada korkunç bir durumdayız. Bizim soru önergelerimize yanıt vermiyorsunuz, Dünya Sağlık Örgütü'ne yanıt vermiyorsunuz” dedi.
Sağlık taşınmazları ve Hatay’daki hizmetler
Pala, Cumhurbaşkanlığı kararlarıyla 126 sağlık taşınmazının satışa çıkarıldığını, dava ve tepkilerin ardından 110’unun satışından vazgeçildiğinin açıklandığını, 16 taşınmazın ise satış kapsamında kaldığını söyledi. Bunlar arasında Samsun Gazi Devlet Hastanesi, Eskişehir Hava Hastanesi, Elazığ Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi ile Bursa Memleket Hastanesi’nin bulunduğunu aktardı. Elazığ’daki hastanenin 100 yıllık olduğunu ve bölgeye hizmet verdiğini belirterek köklü hastanelerin satışa çıkarılmasını eleştirdi. Hatay’daki sağlık hizmetlerinin koşullarını gösteren fotoğrafları komisyonda paylaşan Pala, 329 aile hekiminin 21 metrekarelik konteynerlerde çalıştığını, Antakya’daki Sağlıklı Hayat Merkezi’nde personelin el yıkayabileceği lavabo bulunmadığını söyledi. Fotoğrafların geçen hafta çekildiğini belirterek Bakan Memişoğlu’nu Hatay’a birlikte gitmeye çağırdı. HPV aşısı için önceki Sağlık Bakanı döneminde verilen sözü anımsatan Pala, fon vurgununa ilişkin 20 milyar dolarlık tutarın 1,27 milyar doz HPV aşısına, 556 bin kanser hastasının yenilikçi ilaç ihtiyacına veya 60 bin yeni aile sağlığı merkezine karşılık geldiğini söyledi. “Dolayısıyla kaynak yokluğu değil, kaynakların kullanımında sıkıntılar var” dedi.
Şehir hastanelerine ayrılan bütçe
Pala, Sağlık Bakanlığı’nın soru önergelerine yanıt vermeme oranının yüzde 69,1 olduğunu, kendi hesabında bu oranın yüzde 71’e ulaştığını belirterek bunun Anayasa’ya aykırı olduğunu savundu. Şehir hastanelerine yaklaşık 160 milyar lira ayrıldığını, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü’nün ise yaklaşık 24,5 milyar lirayla yetindiğini söyledi. Dört yıllık dönemde şehir hastanelerine 695 milyar lira aktarılmasının planlandığını kaydeden Pala, daha önce 25 yılda bir kente 23,4 milyar lira ödeneceğinin belirtildiğini anımsatarak, “Soruyorum, yalnızca bu yıl ne kadar ödediniz? Öngörülenin üzerinde bir ödeme olduğu çok belli” dedi. Özel sektörün sağlık hizmetlerindeki payının artmasının eşitsizlikleri büyüttüğünü söyleyen Pala, şehir hastanelerine ilişkin Sayıştay bulgularının 2020 ile 2025 arasında sürdüğünü belirtti. Pala, “Bütçe yetersiz, dağıtım tercihleri yanlış ve şehir hastaneleri hâlâ bütçeyi rehin almış durumda. Sayıştay bulgularına baktığımızda 2020 ile 2025 arasında şehir hastanelerinde çok ciddi bulgular var, bu devam ediyor. Dolayısıyla sağlık sistemi açısından yapılması gereken yeni bir vizyon, ticaret değil, hak temelli bir sistem” diye konuştu.

