Plastik kimyasalları hormonları ele geçiriyor

Plastik ürünlerin, insan biyolojisi üzerindeki yıkıcı etkileri her geçen gün daha net bir şekilde gün yüzüne çıkıyor. Uzun süredir kanser ve kısırlık gibi ciddi hastalıklarla ilişkilendirilen mikro-kimyasallar, artık doğrudan anne karnındaki fetüsün gelişim sürecini hedef alıyor. New York Üniversitesi Langone Health tarafından yürütülen kapsamlı bir araştırma, her gün maruz kaldığımız ev eşyalarındaki toksinlerin, bebeklerin dünyaya gözlerini açma süresini tehlikeli bir şekilde erkene çektiğini ortaya koydu.

MİLYONLARCA BEBEK RİSK ALTINDA

Bilimsel verilere dayanan analizler, DEHP (di-2-etilheksilftalat) adlı toksinin sadece 2018 yılında yaklaşık 1,97 milyon erken doğuma sebebiyet verdiğini ve dünya çapında 74 bin bebeğin hayatını kaybetmesine yol açtığını öngörüyor. Çalışmanın kıdemli yazarı ve Pediatri Profesörü Leonardo Trasande, kimya endüstrisindeki bu döngüyü eleştirerek, "Tehlikeli kimyasallarla tehlikeli bir Whac-A-Mole (Köstebek Vurmaca) oyunu oynuyoruz," ifadesiyle durumun vahametini özetliyor.

FTALATLAR VÜCUTTA NASIL BİR TAHRİBAT YARATIYOR?

Araştırmacılar, DEHP gibi ftalatların "endokrin bozucu" sınıfa girdiğini vurguluyor. Bu maddeler, hamileliğin devamlılığı için kritik olan hormon dengesini altüst ederek plasentada iltihaplanma ve oksidatif stresi tetikliyor. Sonuç olarak, vücut doğumun vaktinin geldiği sinyalini erkenden veriyor. 37. haftadan önce gerçekleşen doğumlar, bebeklerde sadece hayati risk yaratmakla kalmıyor, aynı zamanda yaşam boyu sürebilecek öğrenme güçlüğü ve fiziksel gelişim problemleri riskini de beraberinde getiriyor.

BÖLGESEL MARUZİYET VE SOSYAL ADALETSİZLİK

Plastik kirliliğinin bedeli dünya genelinde eşit ödenmiyor. Hızlı sanayileşmenin pençesindeki Ortadoğu ve Güney Asya, küresel maruziyet yükünün yarısından fazlasını taşıyor. Afrika kıtasında ise vaka sayısı daha düşük olsa da, sağlık altyapısındaki yetersizlikler nedeniyle prematüre doğan bebeklerin hayatta kalma şansı çok daha düşük seyrediyor. Bu durum, çevresel kirliliğin küresel bir halk sağlığı eşitsizliği yarattığını da kanıtlıyor.

YENİ KİMYASALLAR ESKİLERİNİN YERİNİ ARATMIYOR

Çalışma, düzenleyici kurumların politikasını da sorgulatan bir bulguya ulaştı. DEHP'ye alternatif olarak üretilen ve "daha güvenli" olduğu iddia edilen DiNP gibi ikame maddelerin de benzer riskler taşıdığı tespit edildi. Araştırmacılar, bulguların doğrudan bir neden-sonuç kesinliği taşımadığını, ancak mevcut sağlık verileriyle birleşen modellemelerin çok ciddi bir risk tablosuna işaret ettiğini belirterek; gerçek etkinin tahmin edilenden daha yüksek olabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.