Şimşek fon listelerinin açıklanmasını tercih etti

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, tasfiye edilen fonlarda adı geçenlerin yer aldığı listelerin açıklanmasına engel olmadığını belirterek, “Bu listelerin açıklanıp açıklanmaması hususunda benim bir engelim yok. Ben şahsen mümkünse açıklanmasını tercih ederim” dedi. Şimşek, emeklilerin alım gücünü desteklemeye yönelik çalışmanın 2027’de tüm emeklileri kapsayacağını, artışın yaş ve prim ödeme gün sayısına göre farklılaştırılmasının değerlendirildiğini söyledi. Henüz rakam açıklamayan Bakan, çalışmanın büyük ihtimalle aralık ayında tamamlanıp bütçenin ardından Meclis’e sunulacağını bildirdi. AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş’un başkanlık ettiği TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Hazine ve Maliye Bakanlığı ile bağlı kuruluşlarının 2027 bütçesi, kesin hesabı ve Sayıştay raporları görüşüldü. Milletvekillerinin değerlendirmelerinin ardından soruları yanıtlayan Şimşek, emekli aylığının bir lütuf değil, çalışma hayatında ödenen primlerle kazanılmış bir hak olduğunu söyledi. Enflasyonun emeklileri ve çalışanları etkilediğini belirterek, “Enflasyon her zaman tabii ki hem gelir dağılımını bozmuştur hem de sabit gelirleri ciddi bir şekilde vurmuştur” ifadelerini kullandı.

Emekliler için artış modeli değerlendiriliyor

Şimşek, emeklilerin alım gücünü destekleme çalışmasının tamamlanmadığını, teknik değerlendirmelerin sürdüğünü aktardı. Artışın herkese aynı miktarda yapılması yerine yaş ve ödenen prim dikkate alınarak farklılaştırılmasının daha adil olacağını düşündüklerini belirten Bakan, seyyanen artış seçeneğinde de bu ölçütlerin gözetilebileceğini söyledi. Düzenlemede başka kurum ve bakanlıkların da yer aldığını ifade ederek, “Çalışma henüz tamamlanmadığı için ve sadece Hazine ve Maliye Bakanlığı değil, ilgili birçok diğer kurum ve bakanlığı ilgilendirdiği için benim bir rakam zikretmem doğru olmaz o aşamada” dedi. Nihai çalışmanın büyük ihtimalle aralıkta bitirilip bütçeden sonra Meclis’e sunulacağını kaydetti. 6183 sayılı Kanun kapsamındaki borç yapılandırması talepleri hakkında da konuşan Şimşek, bu yıl 72 aya kadar taksitlendirme yetkisi alındığını, faiz oranının yüzde 39’dan yüzde 29’a indirildiğini ancak düzenlemelerin yeterli bulunmadığını söyledi. Verdiği bilgilere göre 705 bin borçlu başvurdu; 531,5 milyar liralık borç taksitlendirildi ve bu tutardan dün itibarıyla 35,6 milyar lira tahsil edildi. Ayrıca 210 bin borçlunun başvurusu sonucunda 52,3 milyar liralık taksitlendirme yapıldı. Şimşek, esnaf ve küçük işletmeler için daha cazip bir model üzerinde çalışılabileceğini belirtti. 10 milyon TL’ye kadar teminat aranmadığını, bu tutarın üzerinde yüzde 50 teminat istendiğini ve 72 aylık vade uygulandığını aktaran Bakan, faiz konusunda da yeni bir yaklaşımın değerlendirilebileceğini söyledi.

Fonlara yönelik düzenlemelerin takvimi

Sermaye piyasalarında denetim, inceleme, işlem durdurma ve yaptırım yetkisinin 6362 sayılı Kanun uyarınca Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) olduğunu belirten Şimşek, Bakanlığın veya bakanın piyasaya doğrudan müdahale yetkisi bulunmadığını söyledi. Riskler gündeme geldikten sonra mevcut araçların kullanıldığını ifade eden Bakan, 4 Kasım 2025’te Sermaye Piyasaları Kongresi’nde uyarı yapıldığını, 2 Aralık 2025’te Finansal İstikrar Komitesi’nin toplandığını anlattı. Komitede serbest fonlarda yatırımcı eşiğinin önce 10 milyon liraya, 2026 içinde ise en az 1 milyon dolara çıkarılmasının değerlendirildiğini söyleyen Şimşek; serbest fonlar ve para piyasası fonlarına ek önlemlerin de ele alındığını kaydetti. Repo ve para piyasası işlemlerinin Takasbank’a taşınması, yoğunlaşma ile ilişkili taraf yatırımlarına sınır getirilmesi ve portföy içeriklerinin Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (KAP) daha sık yayımlanması bu önlemler arasında yer aldı. Finansal Piyasalar Genel Müdürlüğü’nün 9 Aralık’ta SPK’ya yazı göndererek tavsiye kararları doğrultusunda yapılan çalışmaları sorduğunu, SPK’nın çalışma grubu kuracağını bildirdiğini aktaran Şimşek, taslak fon rehberlerinin ocak sonunda iletildiğini söyledi. 11 Şubat’ta taslağın ivedilikle uygulanması için SPK’ya yazı yazıldığını belirten Bakan, TEFAS uygulama esaslarının 17 Haziran 2026’da onaylandığını, TEFAS altyapısının yenilenmesinin 20 Temmuz 2026’da tamamlandığını kaydetti. 31 Temmuz 2026’da borsada işlem gören gayrimenkul yatırım fonları ile girişim sermayesi yatırım fonlarının, borsa fiyatı yerine en son açıklanan birim net aktif değer üzerinden değerlenmesine karar verildiğini; Sermaye Piyasası Kurulu Yatırım Fon Rehberi’nin 28 Ağustos’ta yayımlandığını bildirdi. Fonlarda ihmali veya suistimali bulunanların hesap vereceğini söyleyen Şimşek, Adalet Bakanlığı’nın bu hafta adım attığını, önceki SPK daire başkanları hakkında soruşturma başlatıldığını ve eski başkan için soruşturma izni verildiğini belirtti. Cumhurbaşkanı’nın sözlerini aktarırken, “Rüşvet, usulsüzlük ve suistimaller tek tek ortaya çıkar” dedi ve fon soruşturmasında taviz verilmeyeceğini ifade etti. MASAK’ın finansal işlemleri önceden onaylayan ya da durduran bir kurum olmadığını söyleyen Şimşek, Türkiye’de sermaye hareketlerinin 1989’dan beri serbest olduğunu kaydetti. Bankalar, aracı kurumlar ve portföy yönetim şirketlerinin müşterilerini izlemekle yükümlü olduğunu, şüpheli işlemlerin en geç 10 iş günü içinde MASAK’a bildirilmesi gerektiğini belirtti. Bildirim yapılmasının işlemi kendiliğinden durdurmadığını, işlem erteleme talebiyle askıya alma sürecinin başlatılabildiğini söyledi. Fonların temerrüde düşmesi ve tasfiye kararı sonrasında MASAK’ın işlem erteleme sürecini başlattığını ve bu konuda bilgi paylaştığını aktardı.

Tasfiye, ödeme ve piyasa verileri

Şimşek, 1-16 Eylül arasında 440 kişinin 401 milyar lira çektiğini, bu tutarın 306 milyar lirasının fonların kendi aralarında ve grup şirketlerinde yaptığı işlemlerden kaynaklandığını açıkladı. 401 milyar liranın dörtte üçünün yatırımcı çıkışı olmadığını belirterek, fon hareketlerinin adli mercilerce incelendiğini söyledi. MKK kayıtlarının dijital ve güvenilir olduğunu vurgulayan Bakan, savcılık ve ilgili kurumların kamuoyundaki iddiaları araştırdığını, sorumluluğu olduğu değerlendirilenlerin mal varlıklarına tedbir konulduğunu kaydetti. Fon çıkışlarının içeriden bilgiye dayanıp dayanmadığının SPK tarafından incelendiğini; tespit halinde SPK bülteniyle açıklama yapılacağını ve ilgililer hakkında suç duyurusunda bulunulacağını ifade etti. Tasfiye ödemelerinde 45 kişiden 21,3 milyar lira alındığını, bunun 10,7 milyar lirasının tasfiyeci bankalara verildiğini, 10,6 milyar liranın ise tasfiye sürecine aktarılacağını söyledi. Normal tasfiyeye alınan 93 fonda 71 bin 899 hesaba, fonların kendi kaynaklarından 68 milyar lira ödendiğini belirtti. 4 Kasım itibarıyla 15 fonda 542 bin 975 hesaba 62,2 milyar lira ara ödeme yapıldığını; bunun 10,7 milyar lirasının TMSF’den, kalan 51,5 milyar lirasının fonların kaynaklarından geldiğini bildirdi. Şimşek, olağan ve olağanüstü tasfiyelerde kamu veya Hazine kaynağından ödeme yapılmadığını söyledi. Ara ödemelerden stopaj kesildiği iddiasını reddeden Şimşek, katılma paylarının fona iadesinin tasfiye tamamlandığında yapılacağını, bu nedenle kanun kapsamındaki ara ödemelerden tevkifat alınmasının söz konusu olmadığını belirtti. Normal tasfiyeye tabi para piyasası fonlarında yatırımların yanı sıra getirilerin de ödendiğini ve şu ana kadar kayıp olmadığını söyledi. Borsa İstanbul’daki değer kaybının tümünün fonlarla açıklanamayacağını belirten Şimşek, 16 Eylül-4 Kasım arasında Endonezya borsasının yüzde 23,5, Mısır’ın yüzde 15,5, Güney Kore’nin yüzde 15,4, Türkiye’nin yüzde 12,5 ve Brezilya’nın yüzde 9,6 gerilediğini aktardı. Borsanın dolar cinsinden değerinin 16 Eylül’de 428 milyar dolar, 4 Kasım’da 326 milyar dolar olduğunu söyledi. Bankaların tasfiyedeki fonlara doğrudan riskinin 18 Eylül 2026 itibarıyla teminat mektubu ve krediler dahil 1,3 milyar lira olduğunu açıklayan Şimşek, bankacılık sektörünün 55,7 trilyon liralık aktif büyüklüğü bulunduğunu kaydetti. Tasfiye kapsamındaki 131 fonun portföyünde 52,2 milyar liralık özel sektör tahvili bulunduğunu, tasfiye fonlarına yatırım yapan reel sektör firmalarının toplam yatırımının 116 milyar lira olduğunu belirtti. Fonlardan çıkışlarla mevduat hareketlerini karşılaştıran Bakan, 28 Ağustos-26 Ekim arasında fon çıkışının yaklaşık 899 milyar lira, mevduat artışının 938 milyar lira olduğunu söyledi. Türk lirası tasarruf ve ticari mevduat 655 milyar, yabancı para tasarruf ve ticari mevduat 283 milyar lira arttı. Türk lirasının toplam mevduat veya varlıklardaki payının 28 Ağustos’ta yaklaşık yüzde 62 olduğunu ve aynı düzeyde kaldığını kaydetti. Merkez Bankası rezervlerinin 16 Eylül’e göre 18,9 milyar dolar azaldığını, altın fiyatlarındaki düşüşün tek başına etkisinin 9 milyar doların üzerinde olduğunu belirtti.

Kurul üyeliği, vergiler ve bütçe

Emre Tezmen’in MKK yönetim kurulu üyeliğine seçilmesine ilişkin soruyu yanıtlayan Şimşek, MKK’nin 100 milyon lira sermayesi bulunduğunu; ortaklık paylarının Takasbank için yüzde 64,9, Borsa İstanbul için yüzde 30,1 ve Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği için yüzde 5 olduğunu söyledi. Dokuz kişilik yönetim kurulunun altı üyesinin pay sahiplerince belirlendiğini, adayların genel kurulda seçildiğini aktardı. Tezmen’in adaylığını Takasbank’ın önerdiğini, seçimi MKK Genel Kurulu’nun yaptığını; 3 Ağustos 2023’te boşalan üyeliğin kalan süresi için, 6 Haziran 2024’te ise üç yıllığına seçildiğini kaydetti. Ramazan Başak’ı görevden aldığı iddiasına da yanıt veren Şimşek, Başak’ın 1997 ile 1998 arasında MASAK’ta çalıştığını, 21 Kasım 1997-15 Haziran 1998 arasında geçici görevle başkan yardımcılığı yaptığını söyledi. Vergi harcamalarına yönelik eleştiriler üzerine muafiyet, istisna ve indirimlerin Meclis tarafından kanunlarla düzenlendiğini belirten Şimşek, vergi harcamalarının milli gelire oranının 2023’te yüzde 6,4 olduğunu, bu yıl yüzde 4,5’e düşmesinin beklendiğini ve yaklaşık iki puanlık gerileme sağlandığını ifade etti. Dolaylı vergilerin toplam vergiler içindeki payının bu yıl yüzde 59,4’e indiğini belirten Bakan, kurumlar vergisinin bankalar için yüzde 30’a çıkarıldığını, fonlara ve KKM’ye vergi getirildiğini söyledi. Şimşek’in sunumunun ardından AK Parti Grubu’nun önergesi kabul edildi. 5570 sayılı Kanun uyarınca Halkbank’ın esnaf ve sanatkârların finansman ihtiyacını uygun koşullarda karşılaması için Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesine 33 milyar TL ödenek eklendi. Bakanlığın bütçesi de kabul edildi. Gelir İdaresi Başkanlığı, Türkiye İstatistik Kurumu, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nın özel bütçesi, SPK, BDDK, Kamu İhale Kurumu, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu ile Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun bütçe, kesin hesap ve Sayıştay raporları oylandı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Yatırımcı Tazmin Merkezi ve Bankalararası Kart Merkezi Anonim Şirketi’nin Sayıştay raporları da kabul edildi.