Sosyal medyanın gücüyle Türkiye'ye büyük gurur: Europa Nostra Ödülü'nü kazandık!

Ege Üniversitesi'nden Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu'nun bir Instagram çağrısıyla başlayan ve 11 ili vuran büyük depremlerin ardından kültürel mirasımızdaki hasarı belgelemeyi amaçlayan proje, Türkiye'ye prestijli 'Europa Nostra Ödülü'nü kazandırdı. Bu çığır açan girişim, Akdeniz Üniversitesi'nden Doç. Dr. Nusret Demir'in öncülüğünde, alanında uzman 50 gönüllünün desteğiyle 1500'den fazla arkeolojik ve tarihi alanı titizlikle belgeleyerek ve değerlendirerek uluslararası alanda büyük ses getirdi.

YURTTAŞ KATILIMI VE FARKINDALIK YARATMA BAŞARISI

'Kültürel Miras Alanlarında Deprem Hasarının Değerlendirilmesi Projesi' adı verilen bu çalışma, 'Yurttaş Katılımı ve Farkındalık Yaratma' kategorisinde Avrupa'nın en saygın kültürel miras ödülü olan 'Europa Nostra Ödülü'nü Türkiye'ye getirdi. Doç. Dr. Nusret Demir, projenin, depremlerin ardından araştırmacılar ve gönüllüler tarafından kurulan dijital izleme sistemi sayesinde kamuoyundan gelen bildirimleri uydu analizleriyle birleştirerek, 1500'den fazla miras alanındaki hasarın belgelenmesini sağladığını belirtti. Proje ayrıca iyileştirme ve afet müdahalesi için açık erişimli bir kaynak da oluşturdu.

INSTAGRAM'DAN BAŞLAYAN BÜYÜK DAYANIŞMA

Projenin başlangıç hikayesi ise oldukça dikkat çekici. Doç. Dr. Demir, Prof. Dr. Çilingiroğlu'nun Instagram üzerinden yaptığı 'Bölgedeki kültürel miras zararları ile ilgili kayıtlar alın' şeklindeki çağrısına yanıt verdiğini anlattı. Kendisi, uydu teknolojileri ve uzaktan algılama yöntemleriyle bölgeye gitmeden de hasar durumlarını analiz edebileceklerini Prof. Dr. Çilingiroğlu'na iletmiş. Bu sayede sadece antik kentler değil, tüm kültürel miras yapıları, binalar, müzeler ve höyükler detaylı bir şekilde analiz edilmiş. Prof. Dr. Çilingiroğlu'nun organizasyonuyla oluşturulan 'Gönüllüler Ordusu', 50 teknik uzman ve gönüllü ile birlikte eserlerin koordinatlarını, ait oldukları dönemi, türünü ve yılını belirleyerek uydu verileriyle analiz etmiş. Doç. Dr. Demir, bu çalışmanın akademik bir proje olmaktan çok, o anlarda bölgeye faydalı olma motivasyonuyla yapılmış bir gönüllü dayanışması olduğunu vurguladı.

OSMANLI DÖNEMİ YAPILARI EN ÇOK HASAR GÖRDÜ

6 Şubat 2023 depremlerinin etkilediği 11 ildeki arkeolojik ve tarihi mirasın belgelenmesi çağrısına yanıt veren gönüllüler, dijital araçları kullanarak iş birliğine dayalı bir izleme sistemi kurdu. Sahadan gelen gözlemler, uydu görüntüleriyle birleştirilerek 1500'den fazla alan belgelendi. İlginç bir şekilde, kayıt altına alınan hasarın büyük çoğunluğunu Osmanlı Dönemi'ne ait yapılar oluştururken, tarih öncesi höyükler daha dayanıklı çıktı. Toplanan veriler araştırmacılar, miras uzmanları ve yerel topluluklar için erişilebilir hale getirilirken, proje için 2025 yılında etkileşimli bir çevrimiçi harita da başlatıldı. Ödül töreninin Lefkoşa'da düzenleneceği ve gönüllülerin emeğinin takdir edileceği belirtildi.