Van'ın kaybolan leylakları, kültür hafızasıyla yeniden canlanıyor

Van'da bir zamanlar her evin bahçesini ve hatta mezarlıkları süsleyen leylaklar, kentleşmenin etkisiyle giderek azalıyor. Ancak Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Mimarlık ve Tasarım Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Şevket Alp öncülüğünde başlatılan bir proje ile bu renkli ve anlamlı bitkiler yeniden kayıt altına alınıyor.

VAN'IN BİTKİSEL VE KÜLTÜREL MİRASI KORUMA ALTINDA

Prof. Dr. Alp, sadece leylakları değil, aynı zamanda Van'ın bahçe kültürünü, geçmişten gelen sevgiyi ve bitkisel hafızasını da bu projeyle belgeleyeceklerini belirtti. Doğal yayılış alanı Balkanlar ve çevresi olan leylaklar, Van'da nisan sonu ve mayıs aylarında açan mor, eflatun ve beyaz çiçekleriyle şehre ayrı bir güzellik katıyor. Kış soğuklarına ve yüksek rakımlı karasal iklime uyum sağlama yeteneğiyle bilinen bu bitkiler, eskiden ev bahçelerinin yanı sıra mezarlıklarda da önemli bir yere sahipti. Ancak, hızla artan yapılaşma ve apartman yaşamı, leylakların sayısını önemli ölçüde azalttı.

MEZARLIKLARDAN YÜKSELEN ANLAMLI HATIRALAR

Proje kapsamında Van'ın tarihi bahçelerinde ve eski yerleşim alanlarında saha çalışmaları yürüten Prof. Dr. Alp, özellikle eski köyler, mezarlıklar ve tarihi bahçelerde incelemeler yaptı. Şaşırtıcı bir şekilde, mezarlıklarda da değerli leylak örneklerine rastladıklarını dile getiren Prof. Dr. Alp, bunun projeyi daha da anlamlı hale getirdiğini vurguladı. Leylakların Van'ın geleneksel bahçe kültüründe sadece bir süs bitkisi olmadığını, aynı zamanda hatıranın, sevginin, emeğin ve vefanın bir sembolü haline geldiğini gözlemlediklerini aktardı. Bazı mezarlarda, hayattayken leylak yetiştiren kadınların kabirlerine leylak dikildiğini görmenin, bitkinin insani bir değere dönüştüğünü gösterdiğini belirtti. Amaçlarının, geçmişin bu değerli birikimini kaybetmemek ve mümkün olursa bu leylakları çoğaltarak yeniden Van'ın yaşam alanlarına kazandırmak olduğunu sözlerine ekledi. Üniversite bünyesinde yürütülen proje için bilimsel araştırma destek programına başvurulduğu ve Büyükşehir Belediyesi ile de görüşmelerin sürdüğü bilgisi verildi. Prof. Dr. Alp, ilerleyen süreçte projeyi daha da büyüterek Van'ın ortak kültürel mirasına katkı sağlayan kalıcı bir çalışmaya dönüştürmeyi hedeflediklerini ifade etti.