Atina Türkiye’yi yok saydı! Fransa sahaya iniyor

Yunanistan ile Fransa, Doğu Akdeniz’deki Great Sea Interconnector (GSI) elektrik hattı için yeniden harekete geçti. Fransız bayraklı gemiyle yürütülecek deniz tabanı araştırmalarında Türkiye’den izin alınmayacağının duyurulması, bölgedeki gerilimi yeniden yükseltti.

Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasındaki elektrik bağlantısını hedefleyen projede kritik bir evreye girildi. Atina ve Paris, araştırmalar başlamadan önce Türkiye dahil kıyı devletlerine gidecek bildirimin içeriğinde uzlaştı.

Kathimerini kaynaklı haberlere göre bildirim, Fransız bayraklı bir araştırma gemisinin kablo güzergâhında deniz tabanı çalışması yapacağını duyuracak. Sahaya göre Mısır’a da gönderilmesi değerlendirilen metnin; araştırma gemisi, projede çoğunluk hissesini elinde tutan Fransız yatırım grubu Meridiam veya doğrudan Fransa hükümeti tarafından iletilebileceği belirtiliyor.

Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis de araştırmaların “yakında” başlayacağını doğruladı.

TÜRKİYE’DEN İZİN İSTENMEYECEK: YUNANİSTAN’IN NAVTEX PLANI

Atina planının en kritik ayrıntısı, faaliyetler için Türkiye’den izin talep edilmeyecek olması. Yunanistan yönetimi ve Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis, araştırmalar için Ankara’nın onayına gerek olmadığını ve böyle bir talepte bulunulmayacağını savundu.

Çalışmalar öncesinde denizcilik duyurusunun, Yunanistan Deniz Kuvvetleri Hidrografi Dairesi’nin Kandiye istasyonu üzerinden NAVTEX olarak yayımlanması öngörülüyor. Atina, bu adımı yalnızca deniz trafiğini bilgilendirmek ve olası kazaları önlemek olarak tanımlıyor.

Gözler şimdi Ankara’da. Türkiye, egemenlik hakları ve yetki alanı iddiasında bulunduğu denizlerde araştırma veya kablo döşeme öncesinde, ilgili geminin bayrak devletinin diplomatik kanallardan temas kurması gerektiği tutumunu sürdürüyor.

Ankara’nın çalışmalar başlamadan yeni bir NAVTEX yayımlayarak diplomatik görüşme talep etmesi bekleniyor. Bu durum, Atina’nın teknik duyurusunu Ege ve Doğu Akdeniz’deki yetki alanı uyuşmazlığında yeni bir kriz başlığına dönüştürebilir.

GSI’deki dengeler, Fransız yatırım grubu Meridiam’ın 5 Ağustos’ta çoğunluk hissedarı olmasıyla değişti. IPTO, GSI ve Fransız kablo üreticisi Nexans arasındaki anlaşmanın ardından Paris’in projedeki ağırlığı arttı.

Atina, Fransız bayraklı gemiyle Fransa’yı daha görünür kılmayı, Türkiye ile yaşanabilecek gerilimde Paris’i sahaya çekmenin stratejik bir hamlesi olarak görüyor. Konu, Miçotakis ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un 9 Eylül’deki Paris görüşmesinde de masadaydı.

GREAT SEA INTERCONNECTOR (GSI) PROJESİ NEDİR VE NEDEN ÖNEMLİ?

GSI, yalnızca Yunanistan-GKRY hattı değil; Yunanistan, GKRY ve İsrail şebekelerini birbirine bağlamayı hedefleyen geniş bir enerji nakil projesi.

Yunanistan-GKRY ayağı, Girit ile GKRY arasında 898 kilometrelik denizaltı kablosundan oluşuyor ve 1.000 megavat kapasiteye sahip. Projenin toplam uzunluğu 1.208 kilometre olarak planlanıyor.

Avrupa Birliği, projeyi GKRY’nin elektrik izolasyonunu bitirecek “Energy Highways” ve stratejik Projects of Common Interest kapsamında değerlendirerek yüz milyonlarca avroluk finansman sağlıyor.

2024’te İtalyan bayraklı Ievoli Relume araştırma gemisinin aynı güzergâhtaki faaliyetlerine Türkiye müdahale etmiş, kıta sahanlığının ihlal edildiği gerekçesiyle çalışmalara itiraz etmişti. Krizin ardından Paris ve Atina, bu kez Fransız bayraklı gemi ve kıyı devletlerine önceden bildirim içeren yeni bir formülü devreye soktu.

Projenin zamanlaması, Yunanistan iç siyasetiyle de iç içe.

Anketlerdeki düşüş: 2027 baharında sandığa gidecek Miçotakis liderliğindeki Yeni Demokrasi, 2023’teki yüzde 40,5’lik oy oranından yüzde 29 seviyelerine geriledi.
Ekonomik kriz ve önlemler: Hayat pahalılığıyla boğuşan hükümet, 3,5 milyar avroluk yeni paket açıklarken elektrik fiyatlarını 3 yılda yüzde 30 indirmeyi hedefliyor.
OPEKEPE sübvansiyon skandalı: AB tarım desteklerindeki usulsüzlükler ve Avrupa Savcılığı’nın iktidar milletvekillerini de kapsayan soruşturması, özellikle kırsaldaki çiftçi oylarında kayba yol açtı.

Miçotakis hükümeti, Fransa destekli bu adımı hem Doğu Akdeniz’deki iddialarını sürdürmek hem de iç siyasette seçmen desteğini toparlamak için kullanıyor.