Çin'de tarihi zirve: Xi Jinping, Putin ve Kim Jong-un bir araya geldi
Çin'de Çin, Rusya ve Kuzey Kore liderlerinin katıldığı tarihi bir zirve gerçekleşti. Zirve, 2. Dünya Savaşı'nın sona ermesinin 80. yıl dönümü kutlamaları kapsamında, Pekin'de yapıldı ve küresel güç dengelerinde önemli değişimlere işaret etti.

Çin'de gerçekleşen uluslararası zirveye, Çin, Rusya ve Kuzey Kore'nin ilk kez üçlü ortamda bir araya gelmeleri damga vurdu. Gazeteci Serkan Demirtaş, ntv.com.tr için zirveyi kaleme aldı. 31 Ağustos-3 Eylül tarihleri arasında Çin’in Tiencin ve Pekin kentlerinde yaşanan uluslararası zirve ve üst düzey görüşmeler, son dönemin en çok tartışılan diplomatik faaliyetleri olarak tarihe geçti.
ÜÇ LİDERİN TARİHİ BULUŞMASI
Bu durumun tartışılmasının nedeni, üçü de nükleer silaha sahip ve Batı ile ilişkileri karşıtlık üzerine kurulmuş olan Çin, Rusya ve Kuzey Kore liderlerinin ilk kez üçlü bir ortamda ve gizleme gereği duymadan bir araya gelmeleriydi. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Kuzey Kore lideri Kim Jong-un’u bir araya getiren etkinlik, 3 Eylül’de Pekin’in ünlü Tiananmen Meydanı’nda gerçekleştirilen 2. Dünya Savaşı’nın sona ermesinin 80. yılı kutlamalarıydı. Üç lider aynı karede buluşurken, dikkat çeken isim Kuzey Kore Lideri Kim Jong-un oldu. Trenle seyahat gibi 'eski usulle' Pekin'e ulaşan Kim'in, iki dev ülke arasında yer alması dikkat çekici bir görüntüydü.
KİM JONG-UN'UN ÇİN ZİYARETLERİ
Kim Jong-un, 2011'de Kuzey Kore liderliği görevine başlaması sonrası ilk yurt dışı ziyaretini Mart 2018'de Çin'e gerçekleştirmişti. 2018'de 3 kez Çin'e, birer kez Güney Kore ve Singapur'a giden Kim, 2019'da birer kez Çin, Vietnam, Rusya ve Güney Kore'yi ziyaret etmişti. 2023'te Rusya'ya ve 2-3 Eylül'de de Çin'e ziyaret gerçekleştiren Kim'in, 1959'dan bu yana ilk kez bir Kuzey Kore liderinin Çin askeri geçit törenine katılmış olması da dikkat çekti. İki dev ülkenin liderleri arasında yer almayı başaran Kim, ülkesine yönelik bazı avantajlar elde etmenin peşindeydi. Kim, ülkesinin ekonomik çalkantıdan kurtulması için Çin yardımlarına muhtaçtı ve bir yandan da Çinli turistleri ülkesine getirmek istiyordu. Kuzey Kore İşçi Partisi'nin kuruluşunun 80. yıldönümü olan 10 Ekim'in yanı sıra, 2026 yılında yapılacak dokuzuncu parti kongresinin görkemli geçmesi de Çin yardımlarına bağlıydı.
ZİRVENİN MESAJLARI VE KÜRESEL DÜZEN
Çin, 1931-1945 yılları arasında topraklarının üçte birini işgal eden Japonya’nın 2 Eylül 1945’te teslim olmasını her sene “Çin Halkının Japon Saldırganlığına Karşı Direniş Savaşı’nın ve Dünya Anti-Faşist Savaşının Zaferi” olarak kutluyor. 2. Dünya Savaşı’nın sadece bir Batı zaferi olarak anılmasına ve o anlayışın temelleri üzerine kurulmuş bir dünya düzeni olmasına Rusya gibi Çin de karşı çıkıyor ve her sene yapılan törenlerle bu konuyu vurgulamaya devam ediyor. Jinping, mevcut sisteme olan eleştirilerini ve önerilerini siyasi platformlarda dile getirirken bu sürecin askeri boyutuna ilişkin mesajını da on binlerce asker ve son teknoloji silahların sergilendiği devasa askeri geçit töreniyle verdi. Jinping, Putin ve Jong-un’un birliktelikleriyle verdikleri en önemli mesaj, 2. Dünya Savaşı sonrasında Batı merkezli kurulan uluslararası düzenin kökten değişmekte olduğu, ekonomik gücün yanı sıra siyasi ve askeri güç dengelerinde de batıdan doğuya önemli yer değiştirmeler olduğu şeklinde değerlendirildi. 80 yıllık mevcut kural temelli düzenin artık işlemediği, dünyanın saygı görmeyen çoğunluğunun artık sesini daha yüksek çıkardığı bir döneme girildiği ve bunun Batı tarafından da görülmeye başladığı da verilen mesajlar arasındaydı. Bunu Çin lideri 31 Ağustos-1 Eylül günleri arasında gerçekleştirilen Şangay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Zirvesi açılışında yaptığı konuşmada açıkça dile getirmişti. 2. Dünya Savaşı’na ilişkin tarihsel bakış açısının düzeltilmesi, Soğuk Savaş anlayışına karşı çıkılması ve zorbalığa karşı durulması çağrısında bulunan Jinping, “Eşit ve kurallı çok kutuplu bir dünyayı ve evrensel olarak yararlı ve kapsayıcı bir ekonomik küreselleşmeyi savunmalı, küresel yönetişim sistemini daha adil ve eşitlikçi hale getirmeliyiz,” ifadelerini kullanmıştı. BM Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesinden biri olan Çin, bu kapsamda, küresel yönetişim inisiyatifi başlığında hazırladığı çalışmayı uluslararası toplumun ve BM’nin dikkatine sunmuştu. Bu çalışma, mevcut haliyle Güvenlik Konseyi’nin temsil yeteneğinin kalmadığını, mutlaka küresel Güney’i içerecek şekilde reforme edilmesi gerektiğini ve BM’de alınan kararların uygulanması için yapılarının daha etkin hale getirilmesi gerektiğini öneriyor.
Bakmadan Geçme
Trump, Çin'de Şi ve Putin ile görüşecek
XPeng’den Uçan Araç Hamlesi: Tesla’ya Rakip Geliyor
Özel Okullara Kâr Yasağı: Çin Eğitimde Fırsat Eşitsizliğine Savaş Açtı
Çin'in Ay görevinde iki roket ve üç astronot yer alacak
ABD büyükelçisi, Trump'ın Xi'ye silah satışını sorduğunu açıkladı
Pezeşkiyan'dan Xi Jinping'e mutabakat zaptı desteği için teşekkür
