Özkaya: Bireysel başvuruda hak eksenli yaklaşım
Kadir Özkaya, Ohri’deki BCCF toplantısında bireysel başvuruda hak eksenli yaklaşımı anlattı. 2012’den 2026 ortasına kadar başvuruların yüzde 86,1’i sonuçlandırıldı.

Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesinin ev sahipliğinde düzenlenen Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumu (BCCF) 4. Toplantısı’nda konuştu. “Hukuk Devletinin Karşı Karşıya Olduğu Güncel Sınamalar: Anayasa Mahkemelerinin Rolü” temalı toplantı, 13 Kasım 2026’da Ohri’de gerçekleştirildi. Uluslararası konferansta “Anayasa Mahkemesi Kararlarının Etkinliği ve Hukuk Devleti” başlıklı konuşma yapan Özkaya, yüksek yargı kurumlarının insan onurunu merkeze alan, temel hak ve özgürlükleri güvence altına alan demokratik hukuk devletini güçlendirme amacını paylaştığını belirtti.

Başvuruların yüzde 86,1’i sonuçlandırıldı
Anayasa mahkemesi kararlarında hukuki tutarlılık, öngörülebilirlik ve ikna edici gerekçelerin önemini vurgulayan Özkaya, kararların anayasal mantığı, evrensel hukuk ilkelerini, ölçülülüğü ve demokratik toplum düzeninin gereklerini açık biçimde ortaya koyması gerektiğini söyledi. Anayasa yargısı, derece mahkemeleri ve kamu otoriteleri arasındaki yapıcı diyaloğun anayasanın üstünlüğü ile temel hakları korumaya dayandığını kaydetti. Türkiye’de 23 Eylül 2012’de uygulanmaya başlanan bireysel başvuru sisteminin temel hak ve özgürlüklerin korunmasında işlev gördüğünü belirten Özkaya, sistemin Anayasa’yı bireylerin günlük yaşamına dokunan yaşayan bir metne dönüştürdüğünü ifade etti. “Bireysel başvuru sisteminde temel yaklaşımımız, hak eksenli bir yorumu tüm yargı sistemine yaymaktır” diyen Özkaya, 2012’den 2026 yılı ortasına kadar Anayasa Mahkemesine 744 bini aşkın bireysel başvuru yapıldığını, bunların 640 binden fazlasının, yani yüzde 86,1’inin sonuçlandırıldığını açıkladı. Aynı dönemde norm denetimi kapsamında 2 bin 600’ün üzerinde iptal davası ve itiraz başvurusunun incelenerek büyük oranda karara bağlandığını aktaran Özkaya, 86 bini aşkın hak ihlali kararının verildiğini ve bu kararların yüzde 99,9’unun gereğinin yerine getirildiğini söyledi. Kararların uygulanma süreçlerinin takip edildiğini, Kararlar Bilgi Bankası ile kararlara erişimin kolaylaştırıldığını belirtti. Yüksek yargı organlarıyla sempozyum, çalıştay ve bilimsel toplantılar düzenlendiğini; hâkim ve savcılara eğitim verildiğini, hâkim ve savcı yardımcıları ile avukat stajyerlerine Anayasa Mahkemesinde staj olanağı sunulduğunu da kaydetti.

Bölgesel iş birliği ve yeni sınamalar
Özkaya, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Avrupa Konseyi ve farklı ülkelerin anayasa mahkemeleriyle bilgi ve tecrübe paylaşımı yapıldığını belirtti. Türk Dünyası Anayasa Yargısı Konferansı (TÜRK-AY), Asya Anayasa Mahkemeleri ve Muadili Kurumlar Birliği (AAMB) ve BCCF’nin, mahkemeler arasındaki diyaloğu ve ortak sorunlara çözüm geliştirilmesini desteklediğini ifade etti. Dijitalleşme, yapay zekâ, kişisel verilerin korunması, sınır aşan güvenlik tehditleri, salgınlar ve ekonomik dalgalanmaların yüksek yargı kurumları için yeni sınamalar oluşturduğunu söyledi. Özkaya, “Başta Balkan coğrafyasındaki dost kurumlar olmak üzere tüm anayasa mahkemeleri olarak ortak anayasal değerler etrafında kenetlenerek uluslararası yargısal diyaloğu güçlendirmemiz gerekmektedir” dedi. Konferans oturumlarının ardından Arnavutluk, Bulgaristan, Karadağ, Kosova, Kuzey Makedonya ve Türkiye anayasa mahkemelerinin başkan ve üyelerinin katıldığı BCCF Üyeler Kurulu Toplantısı yapıldı. Forumun 2026 yılı dönem başkanlığını yürüten Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesinin faaliyetleri hakkında bilgi verildi. Gelecek dönem çalışmaları da görüşülürken Karadağ Anayasa Mahkemesi, 2027 yılı dönem başkanlığına seçildi. Toplantı sonunda Ohri Deklarasyonu oybirliğiyle kabul edildi. Konferansa BCCF üyesi ülkelerin yanı sıra farklı ülkelerin anayasa ve yüksek mahkemelerinin başkan ve üyeleri ile AİHM Türkiye Hâkimi Saadet Yüksel katıldı. Özkaya; Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi Başkanı Darko Kostadinovski, Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Meclis Başkanı Afrim Gashi, Avusturya Anayasa Mahkemesi Başkanı Christoph Grabenwarter, Mısır Arap Cumhuriyeti Yüksek Anayasa Mahkemesi Başkanı Boulos Fahmy Iskandar ve eski Cezayir Anayasa Mahkemesi Üyesi, Afrika Anayasa Yargısı Konferansı Genel Sekreteri Moussa Laraba ile görüştü. Türkiye’nin Üsküp Büyükelçisi Alper Aktaş’la da bir araya geldi. Kuzey Makedonya programında Özkaya’ya Anayasa Mahkemesi Üyeleri Muhterem İnce, Ömer Çınar ve Metin Kıratlı, Genel Sekreter Murat Azaklı, Başraportör Akif Yıldırım ve Dış İlişkiler Müdürü Korhan Pekcan eşlik etti.

Bakmadan Geçme
AYM Başkanı Özkaya'dan AFSÜ'de ilk ders
AYM, hisseli tapuda rayiç bedel kuralını iptal etti
Polonya’da yargı krizi büyüyor: Cumhurbaşkanı Senegal yolundan döndü
Mahkeme krizi Nawrocki'yi Senegal'den döndürdü
Anayasa Mahkemesi, yapay zeka ile çalışma yürütüyor
AYM: Soyut güvenlik gerekçesiyle gösteri yasağı ihlaldir
