Mekke Anlaşması asker göndermeyi içermiyor

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos 2026'da imzalanan "Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması"na ilişkin kanun teklifi, TBMM Genel Kurulu'nda ele alındı. Teklifin birinci maddesinin görüşüldüğü oturumda milletvekillerinin sorularını yanıtlayan TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, anlaşmanın asker gönderme şartı gibi konulara açıklık getirdi.

Oydaşma esası ve komisyonlar

Anlaşmanın 2. maddesindeki objektif değerlendirme ölçütlerine dair sorulara yanıt veren Oktay, taraflar arasında oluşturulacak Stratejik Siyasi ve Savunma Komisyonu'nun usul ve esasları belirleyeceğini belirtti. Kriterlerin konuya göre taraflarca değiştirilebileceğini ve tüm kararların oydaşmayla alınacağını vurgulayan Oktay, değerlendirme süreçlerinde istihbarat, tecrübe paylaşımı veya sahada askeri karşılık gibi konuların ele alınabileceğini söyledi. Oktay, NATO'da dahi ülkelerin farklı terör örgütü tanımları yapabildiğini hatırlatarak, ortak terör örgütü tanımı ve listesi konusunda uluslararası genel bir uygulama bulunmadığını ekledi. Anlaşma, üç ülke tarafından da onaylandıktan sonra yürürlüğe girecek ve mevcut savaşlar dahil her türlü tehdidin değerlendirmeye tabi olacağını bildirdi.

Çekilme süresi ve benzer örnekler

Anlaşmadan çekilmeye yönelik 10 yıllık kısıtlamayı savunan Oktay, "Yarın çıkılacak bir anlaşma için hiçbir ülkenin masaya oturması veya bir pakta üye olması söz konusu olamaz" dedi. Fransa'nın NATO'dan ayrılmasına ilişkin bir örnek üzerinden, ülkenin ittifaktan değil, askeri kanadın komuta yapısından ayrıldığını ve NATO üyeliğini sürdürdüğünü ifade etti. Devletin sürekliliği ilkesine değinen Oktay, geçmişte atılan imzaların arkasında durulduğunu ve anlaşmanın Meclis'te onaylanmasının milletin onayı anlamına geldiğini söyledi. Oydaşma sağlanamaması durumunda Türkiye'nin istemediği bir uygulamanın hayata geçirilmesinin mümkün olmayacağını da sözlerine ekledi.

Eleştirilere yanıt: "Suud çöllerine asker gönderme durumu yok"

Gizlilik ve bilgi paylaşımı konularında Yunanistan ile yaşanan sorunlardan edinilen deneyime dikkat çeken Oktay, olası sızıntılara karşı uluslararası hukuk ve ikili ilişkiler çerçevesinde hareket edileceğini belirtti. "Suud çöllerine asker gönderileceği" yönündeki eleştirilere ise sert bir dille yanıt veren Oktay, "Anlaşma onaylandığı takdirde, Suud çöllerine Türk askerini, Mehmetçik'i gönderiyoruz... Böyle bir uygulama da söz konusu değil, böyle bir şey de yok." dedi. Suriye ve Libya gibi süreçlerin Türkiye'nin milli çıkarları doğrultusunda sonuçlandığını örnek gösterdi. Anlaşmanın ilk aşamasında kurulacak Stratejik Siyasi ve Savunma Komisyonu ile Genel Sekreterlik'in giderlerinin belirli bir süre Suudi Arabistan tarafından karşılanacağını ve sonraki adımların değerlendirmelerle şekilleneceğini aktardı.