Köşe Yazısı

Hamas-İsrail Anlaşması, Mondros Mütarekesi ve Sevr Antlaşması ile Benzerlikler Taşımaktadır

Ali Açık
Ali Açık
2 dk Sesli Dinle 0

Tarih boyunca savaşlar sonrasında imzalanan antlaşmalar, taraflar arasındaki güç dengesini açıkça yansıtır. Bu bağlamda yakın dönemde gündeme gelen Hamas-İsrail anlaşması, tarihsel perspektifle ele alındığında, Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında imzalanan Mondros Mütarekesi (1918) ve Sevr Antlaşması (1920) ile benzerlikler taşımaktadır.

Her üç anlaşmanın ortak özelliği, taraflar arasında büyük bir güç dengesizliği bulunması ve bir tarafın ciddi şekilde hak kaybına uğramasıdır. Mondros ve Sevr, Osmanlı Devleti’nin fiilen sona ermesine ve topraklarının paylaşılmasına zemin hazırlamıştı. Benzer şekilde, Hamas ile İsrail arasında yapılan anlaşmada da, Hamas’ın askeri ve siyasi olarak zayıf durumda olması, İsrail’in ise koşulları büyük ölçüde kendi lehine belirlemesi dikkat çekmektedir.

Mondros Mütarekesi, Osmanlı ordusunun terhisi, silahların teslimi ve stratejik bölgelerin İtilaf Devletleri tarafından işgaline olanak tanırken, Sevr Antlaşması, Osmanlı'nın toprak bütünlüğünü ortadan kaldıran, manda ve himaye sistemini öngören son derece ağır bir anlaşmaydı. Bugünkü anlaşmada da, Gazze'nin silahsızlandırılması, sınırların kontrolünün İsrail'e bırakılması gibi maddeler, taraflar arasında adil olmayan bir statü oluşturmakta, Hamas’ın halk üzerindeki kontrolünü ciddi şekilde sınırlamaktadır.

Tarihsel bir bakış açısıyla bakıldığında, bu tür antlaşmaların uzun vadede kalıcı barış getirmediği görülmektedir. Osmanlı'nın yaşadığı örnekte, Sevr’in uygulanabilir olmadığı kısa sürede ortaya çıkmış ve Milli Mücadele’nin başlamasına neden olmuştur. Bugün de benzer şekilde, bölgedeki Filistin halkının tepkisi, bu tür tek taraflı ağır anlaşmaların sürdürülebilirliğini sorgulatmaktadır.

Sonuç olarak, Hamas-İsrail arasında yapılan son anlaşma, sadece günümüzün değil, geçmişin de bir yansımasıdır. Mondros ve Sevr örnekleri bize gösteriyor ki, adil olmayan ve yalnızca bir tarafı cezalandıran anlaşmalar, kalıcı barıştan çok yeni çatışmalara zemin hazırlar. Bu nedenle, barışın sağlanması için taraflar arasında eşitlikçi ve uluslararası hukuka uygun bir zemin şarttır.

Bu Yazıyı Paylaş