Köşe Yazısı

Kayyum Atamasının içtimai siyasi hukuki demokratik doğurduğu sonuçlar

Ali Açık
Ali Açık
2 dk Sesli Dinle 0

Türkiye’de siyaset sahnesi, zaman zaman hukukla siyasetin kesiştiği, hatta birbirine karıştığı tartışmalı süreçlere sahne oluyor. Son günlerde CHP İstanbul İl Başkanlığı’na kayyum atanması meselesi de tam da bu çerçevede değerlendirilmesi gereken kritik bir gelişme. Bu kararın siyasi, içtimai ve hukuki boyutları yalnızca CHP tabanını değil, Türkiye’nin demokrasi anlayışını da derinden ilgilendiriyor.

Hukuki Boyut

Kayyum uygulamaları esasen şirketler hukukunda ve belediyelerde görülen bir müessesedir. Belediyelere kayyum atamalarının yasal dayanağı 5393 sayılı Belediye Kanunu’na ve özellikle terörle bağlantılı suçlamalara dayandırılır. Ancak bir siyasi partinin il başkanlığına kayyum atanması, Anayasa’da güvence altına alınan siyasi partilerin iç işleyişine müdahale etmeme ilkesine aykırılık tartışmasını doğurur.

Anayasa’nın 68. ve 69. maddeleri siyasi partilerin kuruluşunu, faaliyetlerini ve denetimini düzenler. Burada partilerin kapatılması veya faaliyetlerinin sınırlandırılması, ancak Anayasa Mahkemesi kararı ile mümkündür.

Dolayısıyla idari ya da yargı organları üzerinden bir il başkanlığına kayyum atanması, hukuk tekniği açısından tartışmalı, hatta “yetki gaspı” olarak değerlendirilebilir.


Siyasi Boyut

CHP, Türkiye’nin en köklü siyasi partisi. Onun İstanbul İl Başkanlığı ise, hem üye sayısı hem de stratejik önem bakımından partinin en güçlü kalesi. Buraya kayyum atanması:

Muhalefetin kurumsal kapasitesini zayıflatma girişimi olarak algılanır.

İktidar-muhalefet dengesi bağlamında, demokratik rekabetin eşit şartlarda yürütülmediğine dair güçlü bir kanaat doğurur.

Ayrıca bu tür adımlar, muhalefetin mağduriyet söylemini güçlendirerek tabanı mobilize etme etkisi de yaratabilir.


İçtimai (Toplumsal) Boyut

Türkiye toplumunda kayyum kavramı, özellikle Güneydoğu’daki belediyelerle özdeşleşti. Bu nedenle CHP’ye kayyum atanması, toplumsal hafızada yeni bir kırılma yaratır.

Seçme-seçilme hakkının dolaylı biçimde ihlali olarak algılanır.

Partililerde ve geniş toplum kesimlerinde “iradeye müdahale” duygusunu derinleştirir.

Bu durum, zaten kutuplaşmış olan siyasal atmosferi daha da keskinleştirebilir.

Aynı zamanda siyaset kurumuna olan güveni zedeler, çünkü “sandıkla gelenin sandıkla gitmesi” ilkesi gölgelenmiş olur.

CHP İstanbul İl Başkanlığı’na kayyum atanması, hukuk devletinin sınırlarını zorlayan, siyasi rekabeti tartışmalı hale getiren ve toplumsal barışı sarsma potansiyeli taşıyan bir adımdır. Demokratik sistemlerde partilerin iç işleyişi, yalnızca o partinin organları ve nihayetinde seçmen iradesi tarafından şekillendirilmelidir. Devletin veya yargının müdahalesi, hukuki kılıfa büründürülse dahi, demokratik meşruiyet açısından ciddi bir sorun teşkil eder.

Bugün yaşananlar, yarın kimin başına geleceğini kimsenin bilemeyeceği bir sürecin kapısını aralayabilir. Dolayısıyla mesele yalnızca bir partiye yönelik değildir; doğrudan doğruya Türkiye demokrasisinin geleceğini ilgilendirmektedir.

Bu Yazıyı Paylaş