Türkiye'nin yanı başında milli güvenliğini ve üniter yapısını hedef alan ayrılıkçılığı meşrulaştırma girişimi ve jeopolitik tehdit
(SÖZDE ORTA DOĞU BARIŞ VE GÜVENLİK FORUMU-MEPS 2025)
Giriş
Duhok’ta, Kürdistan Amerikan Üniversitesi (AUK) ev sahipliğinde düzenlenen 6. Orta Doğu Barış ve Güvenlik Forumu (MEPS 2025), Türkiye Cumhuriyeti'nin üniter yapısını ve ulusal güvenliğini doğrudan hedef alan, terörizmi ve ayrılıkçılığı diplomatik zeminde yasallaştırma ve uluslararası alanda kabul ettirme girişimlerinin kritik bir zirvesi olarak değerlendirilmelidir. Forum, Türkiye'nin terörle mücadeledeki kırmızı çizgilerini aşarak, sınır aşan bir Kürt siyasi entegrasyonu ekseninde, Ankara'ya yönelik jeopolitik bir çevreleme harekatının kurumsallaşmasına hizmet etmiştir. Forumdaki kilit aktörlerin (IKBY liderliği, SDG/YPG Komutanı Mazlum Abdi, DEM Parti temsilcileri ve ABD'li yetkililer) geçmiş ve mevcut beyanları, bu girişimin basit bir akademik toplantıdan öte, Milli Türk Devleti'nin varlığına yönelik stratejik bir tehdit oluşturduğunu göstermektedir.
Bu kritik toplantıya katılanlar ve konuşanlar, Kürdistan Bölgesel Yönetimi (KBY) Başkanı Neçirvan Barzani, KBY Başbakanı Mesrur Barzani ve eski Başkan Mesud Barzani gibi IKBY'nin en üst düzey liderliğini temsil eden isimlerdi. Toplantı, Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) Duhok kentinde dün 18 Kasım'da başladı. Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani de çok sayıda lider, diplomat ve akademisyen ile birlikte foruma katıldı. Forumun en dikkat çeken gelişmelerinden biri, Suriye Demokratik Güçleri (SDG) Genel Komutanı Mazlum Abdi ile Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi Dış İlişkiler Ofisi Eş Başkanı İlham Ahmed’in katılımcılar arasında yer almasıydı. Türkiye'nin terör örgütü olarak kabul ettiği PKK'nın Suriye uzantısı olan Suriye Demokratik Güçleri (SDG) Genel Komutanı Mazlum Abdi (Mazlum Kobani), 19 Kasım 2025 Çarşamba günü Duhok’taki Kürdistan Amerikan Üniversitesine ulaştı ve forum kapsamında bir konuşma gerçekleştirdi. Gazeteci Amberin Zaman, Mazlum Abdi’nin katılımını “tarihi” olarak nitelendirmiştir. Türkiye'den hakkında yakalama kararı bulunan eski siyasetçi Osman Baydemir'in de Abdi'ye üst düzey görüşmelerde eşlik etmesi, sınır aşan siyasi entegrasyonun bir kanıtıydı. Türkiye'deki Kürt siyasi hareketini temsilen Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Diyarbakır Milletvekili Cengiz Çandar da forumda konuşmacı olarak yer aldı. Ayrıca, ABD'nin Erbil Başkonsolosu Wendy Green'in katılımı, foruma uluslararası bir destek ve meşruiyet sağlamıştır. IKBY İçişleri Bakanı Reber Ahmed ve Duhok Valisi Ali Tatar gibi yerel yetkililer de forumun organizasyon ve siyasi ajandasına destek veren önemli isimlerdi. Eski Başbakan Ahmet Davutoğlu ve AKP Milletvekili Ferhat Nasıroğlu'nun ise, Abdi'nin varlığı nedeniyle konferanstan ayrılmaları, hassasiyet göstergesi olarak değerlendirlebilir.
I. Uluslararası Diplomaside Terörizmin Meşrulaştırılması: Mazlum Abdi Faktörü
MEPS 2025'in, Türkiye'nin güvenlik algısı açısından en kritik boyutu, terör örgütü PKK'nın Suriye uzantısı olarak kabul edilen Suriye Demokratik Güçleri (SDG) Genel Komutanı Mazlum Abdi (Mazlum Kobani)'nin foruma katılımı ve aldığı diplomatik destektir. Abdi'nin Duhok'a ulaşması ve foruma katılması, Türkiye'nin terörle mücadeledeki kırmızı çizgilerinin Kürdistan Bölgesel Yönetimi (KBY) tarafından açıkça ihlal edildiğini göstermektedir. Abdi'nin, KBY Başkanı Neçirvan Barzani, Başbakan Mesrur Barzani ve eski Başkan Mesud Barzani dahil olmak üzere IKBY'nin en üst düzey protokolleri tarafından kabul edilmesi, Abdi'nin uluslararası platformda üst düzey bir siyasi figür olarak meşrulaştırılması amacını taşımaktadır. Rûdaw'ın aktardığına göre, forum öncesi “Başbakan Mesrur Barzani, Kürdistan Amerikan Üniversitesinde Mazlum Abdi ile bir araya geldi” (Rûdaw, "MEPS25- Mazlum Abdi Duhok'ta"). Bu kabul, PKK/YPG uzantılı bir yapının liderine verilen açık siyasi destektir ve terörizmin diplomatik bir araç olarak kullanılmasının kurumsallaşması anlamına gelmektedir.
Neçirvan Barzani'nin konuşmasında SDG'ye yönelik övgüleri, Türkiye'nin güvenlik endişelerini tamamen görmezden gelmektedir. Barzani, "Mazlum Abdi ve Suriye Demokratik Güçleri hakkında: Suriye'de terörle mücadelede büyük bir rol oynadılar." (Kurdistan24, "President Barzani Calls for Constitutional Implementation") diyerek, SDG'ye meşru bir bölgesel güvenlik aktörü statüsü kazandırma çabasını pekiştirmiştir. Bu durum, Türkiye'nin Suriye'deki askeri operasyonlarının ana gerekçesi olan terör tehdidini uluslararası alanda sulandırma ve SDG'yi kabul edilebilir bir muhatap haline getirme stratejisinin bir parçasıdır. Mazlum Abdi'nin forumdaki ana odak noktası, Suriye'de kalıcı bir Kürt siyasi statüsü elde etme hedefidir. Abdi, 10 Mart Anlaşması'nı tarihi bir dönüm noktası olarak nitelendirerek, “Daha önce Kürt sorunu görmezden geliniyordu. Şimdi, 10 Mart anlaşması bunu açıkça ele alıyor. Kürtlerin ve tüm Suriyeli toplulukların hakları, yeni bir anayasal çerçevede garanti altına alınmalıdır” (Kurdistan24, "SDF Commander Mazloum Abdi Calls for Dialogue") demiştir.
Mazlum Abdi'nin Açıklamalarından Önemli Alıntılar ve Ayrılıkçı Ajanda:
Mazlum Abdi'nin forum ve ilgili görüşmelerdeki beyanları, Suriye'de Türkiye'nin ulusal güvenliğini tehdit eden özerk/federal bir yapı kurma hedefini net bir şekilde ortaya koymaktadır. Bu açıklamalar, hem SDG'nin meşruiyetini tesis etme hem de Ankara'nın kırmızı çizgilerini zorlama amacı taşımaktadır:
- “Kürtlerin ve tüm Suriyeli toplulukların hakları, yeni bir anayasal çerçevede garanti altına alınmalıdır.” (Kurdistan24, "SDF Commander Mazloum Abdi Calls for Dialogue") - Suriye'de yeni bir anayasa ile özerkliği hukuki zemine oturtma hedefi.
- “10 Mart anlaşması bunu açıkça ele alıyor.” (Kurdistan24, "SDF Commander Mazloum Abdi Calls for Dialogue") - Türkiye'nin karşı çıktığı Kürtler arası siyasi bir anlaşmaya atıf yaparak, diplomatik ağırlık kazandırma çabası.
- “Daha önce Kürt sorunu görmezden geliniyordu.” (Kurdistan24, "SDF Commander Mazloum Abdi Calls for Dialogue") - Kürt meselesinin artık uluslararası alanda tanındığı ve çözülmesi gereken bir konu olduğu iddiası.
- "Merkeziyetçi bir sistemin Suriye'nin geleceğini ilerletmeyeceğine inanıyoruz." - Türkiye'nin üniter modelini dolaylı olarak reddeden ve federalizmi savunan pozisyon.
- "Uluslararası koalisyonun IŞİD'e karşı mücadelemize verdiği destek hayati önem taşımaktadır." - SDG'nin uluslararası askeri ve siyasi desteğini pekiştirme girişimi.
- "Türkiye'nin güvenlik endişelerini anlıyoruz, ancak bunlar diplomatik yollarla çözülmelidir, askeri müdahaleyle değil." - Türkiye'nin askeri operasyonlarına karşı çıkarak, diplomatik masada SDG'nin muhatap alınması talebi.
- "Rojava'daki [Kuzey ve Doğu Suriye] yönetimimiz, Suriye'deki tüm etnik ve dini gruplar için bir modeldir." - Kendi kurdukları özerk yapının meşruiyetini ve bölgesel kapsayıcılığını iddia etme çabası.
- "Suriye hükümeti, haklarımızı tanıma konusunda daha ciddi adımlar atmalıdır." - Şam'a karşı siyasi baskı uygulayarak, özerklik taleplerini kabul ettirme amacı.
- "Kürtler arası birliğin sağlanması, bölgemizin geleceği için en önemli adımdır." - Mesrur Barzani'nin çağrısını destekleyerek sınır aşan siyasi entegrasyonu pekiştirme.
- "Türkiye'deki barış süreci, tüm bölgenin istikrarı için kritiktir ve biz desteklemeye hazırız." - Türkiye'nin iç siyasetine müdahale ve barış sürecinde dolaylı olarak yer alma isteği.
- "Suriye'de kalıcı bir barış, adil temsiliyet ve anayasal hakların garanti altına alınmasına bağlıdır." - Kürt halkının haklarının tanınmadığı sürece çatışmanın devam edeceği yönünde dolaylı tehdit.
- "Kürtler, Orta Doğu'da barışın ve istikrarın anahtarıdır." - Kürtlerin bölgesel siyasi ağırlığını ve stratejik önemini vurgulama.
- "Ne yazık ki, Kürtler Suriye'deki anayasal süreçlerin dışında bırakılmıştır ve bu kabul edilemez." - Uluslararası diplomatik süreçlere dahil olma ve dışlanmışlığı sona erdirme talebi.
- "Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin desteği, Kuzey ve Doğu Suriye için hayati önem taşımaktadır." - IKBY'nin SDG'ye yönelik siyasi ve lojistik desteğinin altını çizme.
- "DSG, IŞİD'e karşı mücadelede uluslararası toplumun güvenini kazanmıştır." - Türkiye'nin terör örgütü tanımlamasını uluslararası arenadaki başarılarla çürütme girişimi.
Bu diplomatik meşruiyet hamlesi, ABD'nin de onayıyla güçlenmiştir. ABD Erbil Başkonsolosu Wendy Green'in forumu ve KBY liderliğini öven açıklaması, Abdi'nin kabul edildiği bu platformun ABD tarafından desteklendiğini göstermiştir. Green, "Kürdistan Bölgesi Başbakanı Mesrur Barzani’yi Duhok’ta forumu topladığı için takdir ettiğini" ve "Iraklı ve Kürt liderlerin geleceğe dair içgörülü yansımalarını dinlemekten özellikle memnun olduğunu" (Kurdistan24, "US Consul General Praises PM Barzani") belirtmiştir. Bu durum, Türkiye'nin terörle mücadeledeki en büyük müttefiki olması gereken ABD'nin, Türkiye'nin çıkarlarına aykırı bir siyasi ajandayı diplomatik olarak onayladığını teyit etmektedir.
II. Barzani Liderliğinin Sınır Aşan Kürt Siyasi Entegrasyonu ve Üniter Yapıya Tehdidi
MEPS 2025, sadece SDG'nin meşrulaştırılması değil, aynı zamanda Türkiye'deki siyasi hareketlerle IKBY ve DSG arasındaki sınır aşan entegrasyonun kurumsallaşması açısından da hayati bir tehdit oluşturmuştur. KBY liderliğinin, Barzani ailesinin bu forumdaki açık ve birleşik mesajları, Türkiye'nin ulusal güvenliğini hedef alan bu ajandayı pekiştirmiştir.
Neçirvan Barzani, Mesrur Barzani ve Mesud Barzani'den Önemli Alıntılar:
- "Kürt partileri bir an önce birbirlerine yakınlaşmalı. Daha fazla tartışılması gereken bazı konular olabilir, ancak mevcut olan şu ki herkes birbirine yakın olmak istiyor." (Mesrur Barzani - Rûdaw, "Başbakan'dan Kürt birliğine vurgu") - Sınır aşan Kürt birliği hedefine en üst düzeyde destek.
- "Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ve Suriye Kürtleri Ulusal Konseyi (ENKS) yetkililerinin MEPS’e katılımının ‘iyiye işaret’ olduğunu kaydederek, Orta Doğu'da barışın gerektiği gibi uygulanması temennisinde bulundu.” (Mesrur Barzani - Rûdaw, "Başbakan'dan Kürt birliğine vurgu") - SDG'ye açık diplomatik onay ve meşruiyet kazandırma.
- "Mazlum Abdi ve Suriye Demokratik Güçleri hakkında: Suriye'de terörle mücadelede büyük bir rol oynadılar." (Neçirvan Barzani - Kurdistan24, "President Barzani Calls for Constitutional Implementation") - Türkiye'nin terör örgütü tanımlamasına karşı çıkış.
- "Bölgesel Yönetim her zaman o sürecin [Türkiye'deki barış süreci] başarısı için yardım etmeye hazırdır, çünkü süreç Türkiye'nin tüm bileşenlerine hizmet eder." (Neçirvan Barzani - Kurdistan24, "President Barzani Calls for Constitutional Implementation") - Türkiye'nin iç siyasetine doğrudan müdahale ve arabuluculuk rolüne soyunma.
- "A new model of governance must be implemented in Syria... We do not believe that system [strong central administration] can lead the country's future forward." (Neçirvan Barzani - Kurdistan24, "President Barzani Calls for Constitutional Implementation") - Suriye'de federalizmi savunma ve merkeziyetçiliği reddetme.
- "Dünyadaki hiçbir federal sistemde, Kürdistan Bölgesi'ne şu anda yapılan gibi bir sistem ve davranış yoktur." (Neçirvan Barzani - Kurdistan24, "President Barzani Calls for Constitutional Implementation") - Irak'taki merkeziyetçiliği eleştirerek, IKBY'nin özerkliğini en üst düzeye çıkarma talebi.
- "Bağdat'taki güçlü bir Kürt, hem Irak hem de Kürdistan Bölgesi için bir garantidir." (Neçirvan Barzani - Kurdistan24, "President Barzani Calls for Constitutional Implementation") - Federal hakları koruma ve merkezi hükümette Kürt siyasi gücünü pekiştirme hedefi.
- "IKBY'nin küresel profilini yükseltmek için önemli bir araç haline geldiği... dünya standartlarında politika tartışmalarına ev sahipliği yapabilen güvenli, açık ve dinamik bir ortam." (MEPS 2025'in kurumsal hedefi - Kurdistan24, "US Consul General Praises PM Barzani") - IKBY'yi bağımsız bir diplomatik merkez olarak konumlandırma.
- “Kürdistan Bölgesi anayasasını hazırlamak.” (Neçirvan Barzani - Kurdistan24, "President Barzani Calls for Constitutional Implementation") - IKBY'nin hukuki ve siyasi bağımsızlığını pekiştirme yolunda net bir hedef.
- “KDP olarak seçim sonuçlarının değiştirilmesini kabul etmeyiz.” (Mesrur Barzani - Rûdaw, "Başbakan'dan Kürt birliğine vurgu") - Irak merkezi siyasetindeki KDP gücünü ve federal hakları koruma kararlılığını vurgulama.
- "Kurdistan Democratic Party is the largest party today in Iraq." (Mesrur Barzani - Kurdistan24, "Full Transcript: Prime Minister Masrour Barzani's Interview") - Kürt siyasi gücünün Irak'taki merkezi siyasetteki ağırlığını iddia etme.
Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Milletvekili Cengiz Çandar, Türkiye'deki barış sürecinin IKBY'nin dış desteği olmadan ilerleyemeyeceğini açıkça itiraf etmiştir: “Kürdistan Bölgesi Hükümeti olmadan Türkiye'deki barış süreci ilerleyemezdi.” (Kurdistan24, "Kürdistan Bölgesi Hükümeti olmasa barış süreci ilerleyemezdi"). Çandar'ın bu ifadesi, Türkiye'nin iç siyasi meselesi olan bir çözüm sürecinin, Türkiye'ye karşı siyasi ajandaları olan bir dış aktöre (IKBY) bağımlı hale getirildiğini kanıtlamaktadır. Bu durum, IKBY'nin Türkiye'nin iç siyasetine müdahale ve Kürt siyasi hareketini sınır ötesinden konsolide etme rolünü pekiştirmektedir. Çandar'ın barış sürecine dair dile getirdiği ön şartlar, doğrudan Türkiye'nin üniter devlet yapısını ve hukuk sistemini hedef almaktadır. Talep edilen adımlar, PKK lideri Abdullah Öcalan ile Görüşme'nin sağlanması ("Süreç Komisyonunun önümüzdeki haftalarda İmralı'ya gidip Abdullah Ölcalan ile görüşmesinin ihtimali olduğunu... Bu iyi ve harika bir adım olacak."), Selahattin Demirtaş'ın Serbest Bırakılması ("Selahattin Demirtaş'ın... Serbest bırakılmalı çünkü Demirtaş artık bir sembol. Serbest bırakılması sürece güven verecek."), ve PKK'nın Yeniden Tanımlanması ve Af çıkarılması ("Meclise bir yasa sunulmalı ve PKK yeniden tanımlanmalı. PKK'lilerin geri dönmelerine, yeniden topluma entegre olmalarına ve normal hayatlarına dönmelerine izin verilmeli.") gibi adımlardır (Kurdistan24, "Kürdistan Bölgesi Hükümeti olmasa barış süreci ilerleyemezdi"). Bu talepler, terör örgütü mensuplarına yönelik genel af ve terörizmin siyasi bir mücadele aracı olarak meşrulaştırılması çabasıdır.
Bu entegrasyon çabalarının bir diğer kanıtı, hakkında yakalama kararı bulunan eski siyasetçi Osman Baydemir'in, Mazlum Abdi'ye üst düzey görüşmelerde eşlik etmesidir. Bu durum, Türkiye'deki yasadışı siyasi hareketlerle SDG/IKBY arasındaki sınır ötesi bütünleşmenin ulaştığı derinliği göstermekte ve Türkiye'nin hukuk devleti ilkesini ve sınır güvenliğini alenen ihlal eden bir eylemdir.
III. Osman Baydemir ve Merkeziyetçi Türk Devleti Algısının Reddiyatı
Forumda Mazlum Abdi'ye eşlik eden ve Türkiye'de hakkında yakalama kararı bulunan eski siyasetçi Osman Baydemir'in de dahil olduğu Kürt siyasi figürlerinin açıklamaları, Türkiye'nin ve Irak'ın merkeziyetçi ulus-devlet yapısını eleştiren ve adem-i merkeziyetçilik/federalizm modelini dayatan bir ortak vizyonu yansıtmıştır.
Osman Baydemir'in Açıklamalarından Önemli Alıntılar:
- “Bu topraklarda Kürtlerin varlığı, kimliği ve hakları kabul edilmeden Orta Doğu'da kalıcı barış olmaz.” - Kürt ulusal haklarının tanınmasını bölgesel barışın ön koşulu yapma.
- “Türkiye'nin, kendi içindeki Kürt sorununu demokratik ve siyasi yollarla çözmesi, tüm bölgenin huzuruna katkı sağlayacaktır.” - Türkiye'ye yönelik, sorunu kendi belirledikleri "siyasi yollarla" çözme baskısı.
- “Diyarbakır'da, Erbil'de, Kobani'de halkımızın iradesi birdir ve bu irade tanınmalıdır.” - Sınır aşan Kürt ulusal birliğini ve siyasi iradesini vurgulama.
- "Kürt halkının kaderi, artık kendi ellerindedir ve bu, geri dönülmez bir yoldur." - Ayrılıkçı eğilimlerin kararlılığını ve geri dönüşü olmayan bir aşamaya ulaştığını iddia etme.
Neçirvan Barzani, Suriye'deki çözümün merkeziyetçi bir yapıyla mümkün olamayacağını savunarak, “Suriye gibi pek çok farklı topluluğa, etnik kökene ve dini çeşitliliğe sahip bir ülkede, kapsayıcı bir yönetim olmalıdır. Herkesin ihtiyaçlarını karşılayan ve herkese eşit vatandaşlık garantisi veren bir anayasa olmalıdır” (Kurdistan24, "Full Transcript: Prime Minister Masrour Barzani's Interview") demiştir. Bu, DSG'nin savunduğu özerk/federal bir yapının meşrulaştırılması ve bölgesel bir Kürt federasyonunun zeminini hazırlama çabasıdır. Daha da net bir ifadeyle: “A new model of governance must be implemented in Syria... We do not believe that system [strong central administration] can lead the country's future forward.” (Kurdistan24, "President Barzani Calls for Constitutional Implementation").
Aynı baskı, Irak'taki merkezi hükümete de uygulanmıştır. Hem Mesrur Barzani hem de Neçirvan Barzani, Irak merkezi hükümetinin KBY'ye yönelik muamelesinin “anayasal olmadığını, aksine çok merkeziyetçi olduğunu” (Kurdistan24, "President Barzani Calls for Constitutional Implementation") vurgulamışlardır. Neçirvan Barzani, “Dünyadaki hiçbir federal sistemde, Kürdistan Bölgesi'ne şu anda yapılan gibi bir sistem ve davranış yoktur” (Kurdistan24, "President Barzani Calls for Constitutional Implementation") diyerek, federal sistemin en uç ve merkeziyetçi olmayan bir yorumunu dayatmıştır. Bu, Kürt siyasi hareketinin ulus-devlet yapısını zayıflatma ve yerel/bölgesel özerkliği en üst düzeye çıkarma yönündeki stratejik hedefini teyit etmektedir. Mesrur Barzani'nin ise, IKBY'de yeni kabine kurulduktan sonraki ilk görevin “Kürdistan Bölgesi anayasasını hazırlamak” (Kurdistan24, "President Barzani Calls for Constitutional Implementation") olacağını eklemesi, bölgenin hukuki ve siyasi bağımsızlığını pekiştirme hedefini ilan etmiştir.
Bu talepler, IKBY İçişleri Bakanı Reber Ahmed’in, forumda “Kürt halkı hâlâ haklarına tam anlamıyla sahip değil. Tüm halklar ve bileşenler haklarını elde etmeden Ortadoğu’da kalıcı bir barış mümkün değildir” (Rûdaw, "İçişleri Bakanı: Kürtler haklarına kavuşmadan Ortadoğu’da barış sağlanamaz") şeklindeki ifadesiyle desteklenmiştir. Bu, Kürt ulusal haklarının tanınmasını bölgedeki her türlü istikrarın ön koşulu haline getirmekte ve Türkiye'nin üniter yapısını dolaylı olarak hedef alan bir siyasi ajandayı kurumsallaştırmaktadır.
IV. Uzun Vadeli Türkiye'ye Yönelik Tehdit ve Tarihsel Bakış Açısı
MEPS 2025'teki ifadeler, sadece anlık siyasi hamleler değil, aynı zamanda bu aktörlerin Türkiye'nin milli devlet ilkesine yönelik uzun yıllara dayanan olumsuz bakış açılarının ve ayrılıkçı ideolojilerinin bir yansımasıdır. Cengiz Çandar'ın, “Kürt sorununun tarih boyunca Türkiye'de inkar edildiğini” (Kurdistan24, "Kürdistan Bölgesi Hükümeti olmasa barış süreci ilerleyemezdi") belirtmesi, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucu felsefesini ve ulus-devlet kimliğini reddeden bir bakış açısının sürdüğünü göstermektedir. Çandar'ın: "Kürtlerin tek yolu hakları için mücadele etmekti." (Kurdistan24, "Kürdistan Bölgesi Hükümeti olmasa barış süreci ilerleyemezdi") ifadesi, ayrılıkçı taleplerin meşru bir direniş olarak kodlanmaya devam ettiğini teyit etmektedir.
Cengiz Çandar'ın Beyanlarından Önemli Alıntılar:
- “Mazlum Abdi, ‘SDG Başkomutanı General Mazlum Abdi’ olarak tanıtıldı ve Türkiye’ye de yönelik çok yapıcı bir barış konuşması yaptı.” (bianet) - SDG'nin diplomatik meşruiyetini ve Türkiye'ye yönelik barış mesajlarının varlığını vurgulama.
- “Mazlum Abdi ve İlham Ahmed’in Duhok’ta düzenlenen ve IKBY Başbakanı Mesrur Barzani’nin organize ettiği MEPS Forumu’na katılmaları ve bunun bir gün önce IKBY Başkanı Neçirvan Barzani tarafından duyurulması çok önemli bir diplomatik ve siyasi gelişmeye işaret ediyor.” (bianet) - IKBY'nin inisiyatif alarak SDG'yi meşrulaştırmasının kritik önemini belirtme.
- “Gerek Mazlum Abdi ve İlham Ahmed, gerekse de Mesrur Barzani, Türkiye’deki sürece büyük destek verdiklerini açıkladılar.” (bianet) - Sınır aşan aktörlerin Türkiye'nin iç siyasetindeki sürece müdahil olma isteği.
- “Türkiye’den davet bekliyorlar. Bir süre sonra onları Türkiye’de görmek şaşırtıcı olmayabilir.” (bianet) - SDG/YPG liderlerinin Ankara'ya davet edilmesi ihtimalini dile getirerek Türkiye'ye diplomatik baskı uygulama.
- “Şam ile temel anlaşmazlık, yönetim modeli üzerinde. Suriyeli Kürtler, ademi merkeziyetçi bir Suriye’nin ülkenin geleceğini güvence altına alacağını vurguluyorlar.” (bianet) - SDG'nin federalizm/adem-i merkeziyetçilik talebini teyit etme.
- "Temel konu, SDG’nin orduya entegrasyonu değil. Anayasal konularda anlaştıkları takdirde bu zaten olacak." (bianet) - Önceliğin anayasal özerklik/federalizm olduğunu, askeri entegrasyonun ikinci planda kaldığını belirtme.
- “Feshedilmiş PKK’nin askeri varlığı IKBY topraklarında. O nedenle, sürecin hızla ilerlemesi ve olumlu sonuçlanması konusunda çok istekliler ve bu konuda gereken katkıyı verme düşüncesindeler.” (bianet) - IKBY'nin, kendi topraklarındaki PKK varlığı nedeniyle Türkiye'deki barış sürecine acilen müdahil olma isteği.
- “Ben, Türkiye-IKBY ilişkilerine benzer bir ilişkinin, gelecekte pekala Türkiye ile Suriyeli Kürtler arasında da mümkün olabileceği, Türkiye’deki sürecin başarısının bütün bölgeye olumlu bir etki yapacağı üzerinde durdum.” (bianet) - SDG'nin IKBY gibi resmi muhatap olabileceği tezini savunma.
- "Kürdistan Bölgesi Hükümeti olmadan Türkiye'deki barış süreci ilerleyemezdi.” (Kurdistan24, "Kürdistan Bölgesi Hükümeti olmasa barış süreci ilerleyemezdi") - Türkiye'nin iç siyasetindeki sürecin dışsal bir aktöre bağımlılığını kanıtlama.
Mesrur Barzani'nin, Kürdistan Demokrat Partisi'ni (KDP) sadece Kürtlerin değil, “Kürdistan’da yaşayan herkes için bir şemsiye” (Kurdistan24, "Full Transcript: Prime Minister Masrour Barzani's Interview") olarak tanımlaması, IKBY'nin sınır aşan bir Kürt ulusal kimliğinin ve çok etnikli bir özerk yapının lideri olma iddiasını pekiştirmekte ve Türkiye'deki Kürt vatandaşlar üzerindeki siyasi etkisini artırma çabası olarak algılanmaktadır. Ayrıca, Barzani'nin, KDP'nin 1.100.000'den fazla oyla Irak'taki en büyük parti olduğunu iddia etmesi ("Kurdistan Democratic Party is the largest party today in Iraq"), Kürt siyasi gücünün Irak'taki merkezi siyasetteki ağırlığını artırma arayışını göstermektedir.
Forumun ev sahipliği ve konumu da bu stratejik hamlenin bir parçasıdır. Duhok Valisi Ali Tatar'ın forum sayesinde Duhok'un "Ortadoğu'nun dikkat merkezine" (Kurdistan24, "US Consul General Praises PM Barzani") yerleştiğini ve "Bu olay, Duhok'a tüm Orta Doğu'da seçkin bir isim vermiştir" (Kurdistan24, "US Consul General Praises PM Barzani") demesi, IKBY'nin, terör örgütü liderlerini ağırlama pahasına, bölgesel bir diplomatik merkez ve siyasi meşruiyet kapısı olma stratejisini yansıtmaktadır. Bu durum, Türkiye'nin bölgesel stratejik derinliğini tehdit eden bir gelişmedir.
V. Sonuç: Terörizmi ve Ayrılıkçılığı Yasallaştırma Girişimi Olarak MEPS 2025'in Değerlendirilmesi ve Türkiye'deki Çözüm Süreci ile Bağlantısı
6. Orta Doğu Barış ve Güvenlik Forumu (MEPS 2025), Türkiye Cumhuriyeti'nin Milli Üniter Devlet yapısına yönelik çok boyutlu, kurumsal ve uluslararası destekli bir ayrılıkçılığı ve terörizmi yasallaştırma girişiminin kritik bir zirvesidir. Bu zirvede ortaya konulan birleşik siyasi ajanda, Türkiye'ye yönelik jeopolitik bir çevreleme ve üniter devlet yapısına karşı siyasi bir cepheleşme olarak algılanmaktadır.
Forum, SDG Komutanı Mazlum Abdi'nin üst düzey kabulüyle terör örgütü liderliğini diplomatik muhatap haline getirmiş; KBY liderliğinin çağrılarıyla sınır aşan Kürt birliği ve Suriye'de federalizm hedeflerini kurumsallaştırmış; ve DEM Parti temsilcilerinin ön şartlarıyla Türkiye'nin iç siyasetine ve hukuk sistemine müdahale etme çabalarını açık etmiştir. ABD'nin diplomatik onayı ve üst düzey Kürt liderlerin ortak beyanları, Türkiye'ye yönelik jeopolitik bir çevreleme harekatının başarıyla uygulandığını göstermektedir. Eski Başbakan Ahmet Davutoğlu ve AKP Milletvekili Ferhat Nasıroğlu'nun, Abdi'nin varlığı nedeniyle forumdan ayrılmaları, KBY'nin siyasi manevrasıyla Türkiye'nin diplomatik olarak izole edildiğini tescillemiştir. Forumdaki temel söylemler, Kürt ulusal haklarının anayasal garanti altına alınması ve merkeziyetçi ulus-devlet yapılarının adem-i merkeziyetçilik veya federalizm ile değiştirilmesi hedeflerini taşımaktadır. Bu durum, Türkiye'nin "yıkılmasına/parçalanmasına zemin hazırlayacak" potansiyel riskleri barındırmakta ve Ankara’yı, ulusal güvenlik stratejisini köklü bir şekilde yeniden tanımlama zorunluluğuyla karşı karşıya bırakmaktadır.
VI. Türkiye'deki "Barış Süreci"nin Hayaleti ve MEPS 2025'in Tekrarlanan Ajandası
MEPS 2025'teki diplomatik ve siyasi girişimler, Türkiye Cumhuriyeti'nin ulusal mutabakat ve TBMM'nin izni alınmadan yürütülen ve terör örgütü PKK lideri Abdullah Öcalan ve onun kanlı örgütü ile doğrudan temas kurularak yönetilen geçmişteki "çözüm/barış süreci" deneyiminin hayaletini taşımaktadır. O dönemde, devletin üst düzey yetkililerinin Öcalan ve KCK/PKK yöneticileri ile yaptığı görüşmeler, sürecin meşruiyetini halk nezdinde sorgulatmış ve terörizmin siyasi bir muhatap olarak kabul edilme riskini beraberinde getirmiştir. DEM Parti Milletvekili Cengiz Çandar'ın Duhok'taki forumda dile getirdiği talepler –özellikle Öcalan ile Görüşme'nin sağlanması ve PKK'ya Af çıkarılması– bu karanlık sürecin tekrar canlandırılması yönündeki sınır ötesi siyasi baskının doğrudan bir yansımasıdır. Çandar'ın, "Kürdistan Bölgesi Hükümeti olmadan Türkiye'deki barış süreci ilerleyemezdi" tespiti, geçmişteki sürecin IKBY ve sınır ötesi Kürt siyasi hiyerarşisine ne kadar bağımlı olduğunu ve bu dış aktörlerin Türkiye'nin iç işlerine müdahale etme arzusunu açıkça kanıtlamaktadır.
Duhok Zirvesi'nde SDG Komutanı Mazlum Abdi'nin, KBY liderliği tarafından Devlet Protokolü ile ağırlanması ve Abdi'nin "Türkiye'deki barış süreci için destek vermeye hazırız" şeklindeki beyanları, terör örgütü uzantılarının, Türkiye'deki iç siyasi süreçlere doğrudan müdahil olma ve yön verme gayretinin güncel bir tezahürüdür. Mazlum Abdi'nin aldığı uluslararası meşruiyet, Türkiye'nin terörle mücadeledeki stratejik hedeflerini ve PKK/YPG'nin terörist niteliğini uluslararası alanda sulandırma amacı gütmektedir. Bu, Türkiye'yi, terörle mücadelede uluslararası izolasyon riskiyle karşı karşıya bırakmakta ve geçmişteki süreçte olduğu gibi, terörist gruplarla masaya oturma baskısını artırmaktadır.
Türkiye'nin geçmişteki "çözüm süreci"nden aldığı en büyük ders, terör örgütü ile yapılan gizli pazarlıkların ve ulusal güvenlik risklerinin göz ardı edilmesinin, üniter yapıya ve kamu düzenine yönelik tehditleri derinleştirdiğidir. MEPS 2025'te sergilenen bu sınır aşan siyasi birlik, Türkiye'nin Güneydoğu sınırında IKBY ve SDG/YPG'nin entegre olduğu, yarı-bağımsız bir Kürt siyasi koridoru oluşturma hedefini pekiştirmektedir. Bu koridor, sadece jeopolitik bir çevreleme değil, aynı zamanda Türkiye Cumhuriyeti'nin "tek millet, tek bayrak, tek vatan, tek devlet" ilkesine dayanan üniter yapısına yönelik uzun vadeli bir tehdit oluşturmaktadır. Forumdaki aktörlerin federalizm ve adem-i merkeziyetçilik vurguları, bu tehdidin sadece Suriye veya Irak ile sınırlı kalmayıp, Türkiye'deki yönetim modelini de hedef aldığını göstermektedir. Dolayısıyla, MEPS 2025, Türkiye'nin terörizmle mücadeledeki ulusal stratejisini ve kırmızı çizgilerini yeniden ve daha sert bir şekilde belirlemesi gerektiğini vurgulayan, geçmiş hataların tekrarlanma riskini barındıran kritik bir uyarıdır. Terörizmle mücadele, TBMM'nin tam yetki ve denetiminde ve uluslararası hukuka uygun şekilde, terörist unsurları muhatap almadan yürütülmelidir.
VII. Teorik Çerçevede MEPS 2025'in Analizi: Ulus-Devletin Sınır Aşınımı ve Post-Westphalian Tehdit
MEPS 2025, sadece bölgesel bir siyasi buluşma değil, aynı zamanda ulus-devletin Batıphalia (Westphalian) egemenlik modelinin Orta Doğu'da nasıl aşındığına dair derin bir vaka çalışması sunmaktadır. Batıphalia egemenliği, devletin kendi sınırları içindeki mutlak otoritesini ve dış müdahaleye karşı dokunulmazlığını temel alır. Ancak Duhok'taki bu zirve, sınır aşan etno-siyasal ağların (IKBY, SDG/YPG, DEM Parti) Türkiye, Irak ve Suriye gibi üniter devletlerin egemenlik alanlarını nasıl doğrudan tehdit ettiğini göstermektedir.
Genişletilmiş Analiz: SDG Komutanı Mazlum Abdi'nin, Türkiye'nin terörist olarak gördüğü bir yapının lideri olarak, bir başka komşu ülkenin (Irak) yarı-özerk bir bölgesinde (IKBY) en üst düzeyde ağırlanması, Devletler Hukuku'nun temel ilkesi olan Devletlerin Egemen Eşitliği ve İç İşlerine Karışmama prensiplerinin kasıtlı olarak ihlal edildiğini simgeler. Türkiye'nin ulusal güvenliğini ilgilendiren bir aktörün bu şekilde meşrulaştırılması, IKBY'nin, Türkiye'ye karşı sınır aşan bir siyasi ve güvenlik ajandasının aracı olarak kullanıldığına işaret eder. Bu durum, Türkiye'nin sınırdışı askeri operasyonlarını (Pençe ve Barış Pınarı harekatları gibi) uluslararası hukukun tanıdığı meşru müdafaa hakkı çerçevesinde daha da güçlendirme zeminini oluşturmaktadır.
Post-Westphalian Tehdit Kavramı: MEPS 2025'te dillendirilen federalizm, adem-i merkeziyetçilik ve Kürt ulusal haklarının anayasal garanti altına alınması talepleri, klasik ulus-devlet yapısını etnik özerkliğe dayalı coğrafi parçalanma yoluyla dönüştürmeyi hedefler. Bu, geleneksel askeri tehditlerin ötesinde, hukuki ve siyasi araçlarla ulus-devletin çekirdeğini hedef alan Post-Westphalian bir tehdit olarak analiz edilmelidir. SDG'nin ve DEM Parti'nin talepleri, egemen devletlerin (Türkiye ve Suriye) anayasal süreçlerine ve idari yapılarına dışarıdan veya içeriden, sınır aşan bir etno-siyasal ağ tarafından yapılan bir müdahaledir. IKBY'nin kendisi de, Irak'ın merkeziyetçi yapısına karşı federalizmi en üst düzeye çıkarma çabası içinde olduğu için (Neçirvan Barzani'nin "Dünyadaki hiçbir federal sistemde, Kürdistan Bölgesi'ne şu anda yapılan gibi bir sistem ve davranış yoktur" alıntısı), bu tehdidin bölge genelinde bir domino etkisi yaratma potansiyeli vardır.
VIII. Hukuki ve Siyasi-Etik Boyut: Terörle Mücadele ve Diplomatik İzolasyon
Türkiye'nin terör örgütü olarak kabul ettiği SDG/YPG'nin liderinin diplomatik düzeyde kabul görmesi, uluslararası terörizmle mücadele hukuku açısından önemli bir çelişkiyi ortaya çıkarmaktadır. Türkiye, PKK/YPG'nin terörist niteliğini kanıtlamak için NATO, ABD ve AB nezdinde çaba gösterirken, IKBY'nin bu tutumu, Türkiye'nin güvenlik endişelerini görmezden gelen siyasi-etik bir ihlal teşkil etmektedir.
Yazarın Diğer Yazıları
Yorumlar
Sitemizde deneyiminizi iyileştirmek, içerik ve reklamları kişiselleştirmek ve ziyaretleri analiz etmek için çerezler kullanılmaktadır. Siteyi kullanmaya devam ederek çerez kullanımını kabul etmiş olursunuz. Gizlilik Politikası
