Sürgünün Acısından Ortak Vatana: Çerkezler ve Aidiyet Meselesi
21 Mayıs 1864, Çerkezler için sıradan bir tarih değildir. Çarlık Rusyası’nın Kafkasya’daki askerî hâkimiyetinin ardından yüz binlerce insanın ata topraklarından koparıldığı, Karadeniz kıyılarında açlık, hastalık ve ölümle yüzleştiği büyük bir trajedinin sembolüdür. Akademik çalışmalar, 1864’te doruğa ulaşan sürgünün çok büyük bölümünün Osmanlı topraklarına yöneldiğini ve yolculuk sırasında çok sayıda insanın hayatını kaybettiğini ortaya koyuyor.
Bu acıyı unutmak da küçümsemek de mümkün değildir. Çerkezlerin tarihî hafızalarına, kültürlerine, geleneklerine ve atalarının yaşadığı büyük acıya sahip çıkmaları en doğal haklarıdır. Ancak tarihin bir başka tarafını da unutmamak gerekir.
O insanların önüne Osmanlı kapısı açıldı.
Devlet, bütün imkânsızlıklarına rağmen yüz binlerce muhacirin iskânı, iaşesi ve hayata yeniden tutunması için büyük bir yük üstlendi. Trabzon ve Samsun gibi şehirler büyük göç dalgasının başlıca giriş noktaları hâline gelirken, devlet göçmenlerin ve yerli halkın karşı karşıya kaldığı ağır şartları yönetebilmek amacıyla Muhacirin Komisyonu başta olmak üzere çeşitli mekanizmalar oluşturdu. Çerkezler Anadolu’dan Rumeli’ye ve Osmanlı coğrafyasının başka bölgelerine kadar geniş bir alana yerleştirildi.
Fakat bu hikâyeyi yalnızca “Osmanlı Çerkezlere kucak açtı” diye anlatmak da eksik kalır. Çünkü Çerkezler bu ülkeye yalnızca sığınmadılar; zaman içinde bu toprakların savunmasına, devletine ve toplumuna da katkıda bulundular. Nitekim tarih çalışmalarında Osmanlı topraklarına yerleşen Çerkezlerin bu coğrafyayı vatan olarak benimsedikleri ve Millî Mücadele döneminde de mücadeleye katıldıkları belirtilmektedir.
İşte üzerinde durmamız gereken esas nokta budur: Ortak vatan.
Bugün Türkiye Cumhuriyeti’nin vatandaşları arasında köken üzerinden bir hiyerarşi kurmak ne kadar yanlışsa, etnik kökenlerden yeni siyasi sınırlar ve ayrı egemenlik alanları üretmeye çalışmak da o kadar yanlıştır.
Bir insan Çerkez olabilir, Türk olabilir, Kürt olabilir, Boşnak, Arnavut, Gürcü veya Laz olabilir. Atalarının dilini öğrenebilir, kültürünü yaşatabilir, sürgününü anabilir, türküsünü söyleyebilir. Bunların hiçbiri Türkiye Cumhuriyeti’ne aidiyetle çelişmek zorunda değildir.
Fakat kültürel kimlik başka, etnik kimliği siyasi ayrışmanın aracına dönüştürmek başkadır.
Bugün sayıları sınırlı da olsa Çerkez kimliğini ortak vatandaşlığın karşısına yerleştiren, meseleyi kültürel haklardan çıkarıp etnik milliyetçilik üzerinden siyasi ayrışmaya taşıyan anlayışlarla karşılaşıyoruz. Burada itirazımız Çerkezliğe değil, kimliği ayrılıkçı siyasetin malzemesi yapan anlayışadır. Aynı ölçüyü hangi etnik kökenden gelirse gelsin herkes için savunmak gerekir.
Türkiye’nin farklı köklerden gelen vatandaşlarının ana dillerini, geleneklerini ve tarihlerini yaşatmaları bu ülkenin zenginliğidir. Ancak kültürel farklılığın siyasi parçalanmaya gerekçe yapılması bambaşka bir meseledir.
Çerkezlerin tarihini anlatırken Rusya’nın Kafkasya’da yaptıklarını unutmayacağız. İnsanların ata topraklarından nasıl koparıldığını da unutmayacağız. Ama ölümden kaçan insanlara Osmanlı’nın açtığı kapıyı, Anadolu insanının paylaştığı ekmeği ve sonraki kuşakların bu ülkenin kuruluşunda ve savunmasında verdiği mücadeleyi de unutmayacağız.
Çünkü tarih tek taraflı okunmaz.
Benim anlayışıma göre vefa da burada başlar. Ancak vefayı bir etnik topluluğa yöneltilmiş borçlandırma dili olarak değil, ortak tarihe ve ortak vatana karşı karşılıklı sorumluluk olarak görmek gerekir. Devlet vatandaşının kültürüne, hukukuna ve onuruna sahip çıkar; vatandaş da ülkesinin birliğine, bağımsızlığına ve ortak geleceğine sahip çıkar.
Çerkez kökenli vatandaşlarımız bu ülkenin misafiri değildir. Yüzyılı aşkın zamandır bu toprağın evladıdır. Şehidiyle, askeriyle, devlet adamıyla, sanatçısıyla, çiftçisiyle, işçisiyle bu ülkenin tarihinin içerisindedir.
Bu nedenle 21 Mayıs’ın bize bırakması gereken mesaj yeni ayrılıklar üretmek değil, sürgünün ne büyük bir felaket olduğunu hatırlayarak bir vatana sahip olmanın kıymetini bilmektir.
Kafkasya’dan koparılan insanların torunlarının bugün özgürce yaşadığı ülke Türkiye’dir. Kültürlerini yaşatmaları haktır; ortak vatana aidiyet ise hepimizin müşterek sorumluluğudur.
Atalarımızın hangi dağdan, hangi ovadan, hangi köyden geldiği tarihimizdir.
Türkiye Cumhuriyeti ise ortak vatanımız ve ortak geleceğimizdir.
Yazarın Diğer Yazıları
- Çevreye hizmet edeni alkışlamak da bir vatan borcudur!
- Trabzon Meydanı'ndan Türkiye'ye verilen mesaj!
- Milletin Parası Yurt Dışında, Peki Devlet Ne Yapıyor?
- OKTAY SARAL’IN GÖREVDEN ALINMASI VE KARDEŞLİĞİMİZİN SINAVI
- Büyük servetlerin arkasındaki karanlık ilişkiler ve milletin sahipsiz bırakılan alın teri!
- Devlet, Mafya ve Görünmeyen Savaşlar: Türkiye'de Yaşananları Dünyadan Bağımsız Okuyabilir miyiz?
- Siyasette Bazen Bir Kişi Gider, Bir Parti Kurulur!
- "Ne Mutlu Türk'üm Diyene!" Bir Irk Değil, Bir Aidiyet Beyanıdır
Yorumlar
- Alp Demir
40 yıldır devam eden bu kürt isyanının, ülkenin diğer etnik gruplarını zehirlemeyeceğini mi ummuştunuz. Sadece Çerkesler değil, başkaları da zehirlendi. Sakık iti kafkaslardan ve balkanlardan gelenler geldikleri yere geri gitsinler dediğinde, devletin sesi duyulmadı. Hukukun da sesi duyulmadı. Türk milliyetçilerinin de sesi duyulmadı. Ortada bir Türk/Kürt/Arap ortaklığı lafı gezdirirsen, bu ülkede yaşayan diğer etnik kökenli insanlarımızın dışlandığı, incitildiği hiç kimsenin aklına gelmedi. Unutmayın hem kurtuluş savaşında hem de terörle mücadelede bütün insanlarımız can ve mal kaybına uğradılar. Burada Çerkeslere özel konuşmuyorum. Buna romanlar, tatarlar, boşnaklar ve bizde kalmayı tercih eden arnavutlar, hepsi dahildir. Sen devletin en üst kademesinden Türk/Kürt/Arap dersen, diğerleri de biz bunların içinde yokuz diyecektir. Böyle düşünmelerinden doğal bir şey olabilir mi? Kimse kalkıp, biz onları zaten Türkten sayıyorduk demesin. Türkten sayıyorsan etnik köken ayrımı yapamazsın. Sakık itinin ve benzerlerinin, konuşmasına izin veremezsin, onun cezasını kendi ellerinle kesmen gerekir. Kestiniz mi ? Hayır. Herif hala konuşuyor, hala millet vekili, hala köpekliğine devam ediyor. DEM diye bir kürt ırçı partisi olabiliyorsa, diğerlerinin de olabilir demektir. Tek bir savcı harekete geçmiyor. Ne bekliyordunuz ki ? Bu gün Çerkesler, yarın boşnaklar, öbür gün romanlar isyan eder. Şeyh Said heykeli diktirirsen, Çerkes Ethem heykelinin önünü açarsın. Kollektif hakları konuşturamazsın. Kürt için konuşturuyorsan, diğerleri de konuşur. Bütün bu pislik hükümet eliyle organize edilmiştir. Ve kürtler hak iddia edebiliyorsa, diğerleri de edebilir. Ya anayasaya uyacak ve hiç kimseye izin vermeyeceksin, ya da izin verip sonunda zırlamayacaksın. PKK teröristlerini içeriye alırken, diğer etnik kökene sahip insanlarımızın da terörden can ve mal kaybı yaşadıklarını, onların da bu isyandan herkes kadar acı çektiğini unutmayacaksın. Çerkesler Osmanlı'ya Türk Devleti olduğu için sığındı. Bu gün ortada bir Türk Devleti mi kaldı? Türk yoksa, Çerkes de olmayacak, roman da olmayacak, boşnak da olmayacak, arnavut da olmayacak, azeri de olmayacak, tatar da olmayacak. Bunların tamamı Türk var diye burada. Ve bunların hiç birisi de dağdan ovaya inmiş ilkel yaratıklar değiller. Türk dağılmaya başlayınca onlar da dağılır. Niye diyoruz Türkler bu ülkenin temel direğidir, köküdür diye. İşte bundan diyoruz. Dağılıyoruz ve bunun sebebi de iktidar ve kürtlerdir. Kimse kendi elleriyle ektiği bu zehri başkalarının üzerine atmaya kalkışmasın. Kendiniz ettiniz, kendiniz buldunuz. Ve bu kafa ile giderseniz de, Yugoslavya olmaktan kurtulamayacağız.
- ADSIZ
Türk milleti saygılıdır ama Hasa. Seymen gibi (çerkes asıllı )avrupada toplantılarda Türkler kürtlere ve çerkeslere soy kırım yaptı yapıyor demesini neye yoralım
