Köşe Yazısı

12 Eylül’den bugüne “Vatan Savunması” söylemi kime hizmet etti?

İsmail Türk
İsmail Türk
3 dk Sesli Dinle 2

Türkiye’nin yakın tarihindeki en büyük kırılmalardan biri olan 12 Eylül’ü hâlâ tam olarak konuşabildiğimizi söylemek zor. Çünkü mesele yalnızca bir darbe değil; o darbeye giden psikoloji, o psikolojiyi üreten mekanizma ve sonunda kimin kazandığı meselesidir.

12 Eylül’den bir gün önce de, bir ay önce de, bir yıl önce de ülkücü camiada hâkim olan ruh hâli şuydu:

“Bir ihtilal olsa da bu kan dursa…”

Sokaklar kan gölüydü. Gençler sabah evden çıkarken helalleşerek gidiyordu. Bu yüzden 13 Eylül sabahı Hergün gazetesinin “Hoş Geldin Şanlı Türk Ordusu” manşeti bir manipülasyon değil, dönemin samimi beklentisinin ifadesiydi. O gün “oh be, ordu yönetime el koydu” diyenlerin büyük kısmı bunu gerçekten yüreğinden söylüyordu.

Ancak silah sesleri arasında duyulup kaybolan bir uyarı vardı. Galip Erdem, o günlerde şöyle diyordu:

“Her iki tarafın da kaybedeceğini, şimdilik hiç hesaba katmadığımız üçüncü bir tarafın kazanacağını biliyorum.”

Bugün artık biliyoruz ki Galip Erdem haklıydı. Ülkücüler de kaybetti, devrimciler de… Kazanan ise ne sokaktaki gençlerdi ne de bu ülkenin evlatları. Kazanan; çatışmayı yöneten, etki–tepkiyi hesaplayan, kavgayı stratejik araç olarak kullanan üçüncü taraftı.

Kenan Evren’in yıllar sonra söylediği “Biz darbe yapma kararını 2,5 yıl önce aldık” cümlesi, 12 Eylül’ün bir sonuç değil, önceden planlanmış bir süreç olduğunu açıkça gösteriyordu. Yani kavga olduğu için darbe yapılmadı; darbe yapılabilsin diye kavga sürdürüldü.

Bunu yalnızca analizler değil, kavganın merkezindeki isimler de söyledi. Hasan Albay, “İki taraf kavga ettiği için darbe yapılmadı, darbe yapılması için kavgaya itildik” derken; Muhsin Yazıcıoğlu Mamak’tan çıktıktan sonra şunu itiraf ediyordu:

“Karşı tarafın liderlerinin ev adresleri bize servis ediliyordu. Onlara da bizim bilgilerimiz veriliyordu. Kirli bir oyunun içine itilmiştik.”

Bu ifadeler, “komünizmi biz durdurduk”, “Sovyetleri biz parçaladık” gibi sonradan üretilmiş masalları da boşa çıkarıyor. Çakar almaz silahlarla süper güçleri durdurduğumuzu düşünmek, kahramanlık değil; küresel bir senaryoda kullanılmışlık gerçeğidir.

Peki bugün?

Bugün ABD’nin, özellikle Donald Trump döneminde açıkça ortaya koyduğu stratejiye baktığımızda şunu görüyoruz:

Çin’i ve Rusya’yı çevrelemek için bölgesel kuşaklar oluşturmak, yerel aktörleri “milli refleksler” üzerinden sahaya sürmek.

Bu tabloya baktığımızda şu soru kaçınılmaz hâle geliyor:

12 Eylül öncesinde “vatan savunması” gerekçesiyle kullanılan milliyetçi refleks ile bugün benzer gerekçelerle yürütülen politikalar arasında yapısal bir benzerlik yok mu?

Bugün kendisini ülkücülüğün temsilcisi olarak sunan Milliyetçi Hareket Partisi, iktidarla birlikte ABD’nin bölgesel çıkarlarıyla uyumlu politikalara destek verdiğinde bunu da “devlet bekası” olarak sunmuyor mu?

Eğer ölçü niyet değil sonuç ise, tarih yarın şu soruyu sormayacak mı:

Bu çizgi, 12 Eylül öncesi sürecin güncellenmiş bir versiyonu değil mi?

Buradan rahatsız edici ama kaçınılmaz bir soruya geliyoruz:

Eğer her Amerikan uyumlu hamle “vatan savunması” sayılıyorsa, yarın tarih Recep Tayyip Erdoğan için de “günün ülkücüsü” mü diyecek?

Bu bir hakaret değil; tarih yazımının soğuk ve acımasız sorusudur.

12 Eylül’ü dosdoğru yazmak; ne ülkücülerin çektiği zulmü inkâr etmektir ne de verilen mücadeleyi küçümsemek. Asıl saygı, acıyı kutsallaştırmadan ve hatırayı ideolojiye kurban etmeden gerçeği konuşabilmektir.

Yeni kuşaklara gerçeği söylemezsek, aynı tuzağa tekrar düşeriz.

Ve “üçüncü taraf” her defasında kazanır.

Sorgulamak beyne zarar vermez.

Sorgulamamak, millete pahalıya mal olur.

Kısa Not – 12 Eylül ve “Hergün” Gazetesi Meselesi

12 Eylül gecesi MHP ve Hergün gazetesinin “basıldığı” yönündeki iddialar, dönemin gazete basım–dağıtım teknikleri bilinmeden yapılan yorumlardır. O yıllarda günlük gazeteler öğleden sonra en geç 16.00’ya kadar hazırlanır, demoları alınır ve gece dağıtıma yetişmesi için aynı gün baskıya girerdi.

Dolayısıyla 12 Eylül günü hazırlanan ve basılan gazete, fiilen 13 Eylül sayısıdır. Nitekim 12 Eylül darbesi gerçekleştiğinde bu gazete dağıtıma çıkmamış, satılmamış, fiilen okura ulaşmamıştır.

Bu nedenle “12 Eylül gecesi basılan gazete” iddiası, teknik ve fiili gerçeklikle örtüşmemektedir.

Yazarın Diğer Yazıları

Yorumlar

UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik yorumları onaylanmamaktadır.

  • Alp Demir

    Türk milleti sadece üçüncü taraf kazandığında rahat yüzü görüyorsa, bunu sorgulaması gerekenler siyasetçilerdir. Evet 12 Eylül bütün milletin oh be dediği bir süreçti. Bu gün olsa millet yine aynı şeyi söyler. Eskiden bir ordu vardı. Siyasetçiler sapıttığı zaman hadlerini bildiriyordu, şimdi artık o da yok diye sızlananların sayısı oldukça yüksektir. 12 Eylül'den sonra sokaklarda tık yoktu. Korku bitmişti, insanlar işlerine okullarına rahatça gidiyordu. Çünkü sokaktaki Türk askeriydi, ABD askeri değil. Selamlaşır, şakalaşırdık o askerlerle. Herkes siyaset konuşmayı bırakır, işine gücüne, ailesine, hobilerine odaklanırdı. Mutlu ve huzurlu zamanlardı. Mutsuz olanlar siyasetçiler ve ideolojik çevrelerdi. Halk memnundu. Peki bu bizim başımıza niye geliyor? Siyasetçilerin yüzünden geliyor, işte işin bu tarafında hiç yalan yok. Çok daha zor şartlar altında Atatürk'e bunu niye yapamadılar? Yaptırmazsan yapamazlar. Zurnanın zırt dediği yer burası işte. Yaptırmazsan, yapamazlar. Kimseden bir Atatürk olması beklenemez. Ancak siyasetten beklenen, oy uğruna etnisite, din, mezhep işlerini karıştırmamasıdır. Bu günün siyasetçilerinin başka bir malzemesi ve liyakati yok. Bunlar futbol maçı oynar gibi karşı karşıya taraf olup, birbirlerinin üzerinden iktidar olma peşinde koştukları sürece emperyalizmin arka bahçesi olmaktan da kurtulamayacağız. Türkiye'nin ideolojik sapkınlıklardan artık kurtulması ve Cumhuriyetin kuruluş ilke ve felsefesine bütün tarafların lafta değil özde uyması tek çıkar yoldur. Ama o zaman bu milletin karnını doyurmak ve taleplerini karşılamak zorunda kalacakları için, bu işe hiç yanaşmıyorlar. Atatürk'ün en büyük özelliklerinden biri yüksek ahlak sahibi olmasıydı. Yüksek ahlak çok zor bulunan bir hazinedir. Atatürk'ün hiç oy sorunu olmamıştır. Çünkü o yalan söylememiş, yapamayacağı şeyi vaat etmemiş ve çalmamıştır.

  • Birol Alp

    Kalemine sağlık İsmail abim.. Belçika'dan selam ve dua

Bu Yazıyı Paylaş