Köşe Yazısı

Dün “Diktatör” Dedikleri Coğrafyaya Bugün Bakın…

İsmail Türk
İsmail Türk
2 dk Sesli Dinle 0

Dünya siyaseti bazen öyle büyük ikiyüzlülükler üretir ki, yıllar geçtikçe haklı ile haksızın yer değiştirdiğini görürsünüz. Dün televizyon ekranlarından “insan hakları”, “özgürlük”, “demokrasi” söylemleriyle meşrulaştırılan müdahalelerin ardından bugün dönüp Ortadoğu’ya baktığımızda; geriye parçalanmış devletler, milyonlarca mülteci, iç savaşlar, mezhep çatışmaları ve yok olmuş şehirler görüyoruz.

Elbette hiç kimse Saddam Hüseyin’i, Muammer Kaddafi’yi ya da Beşar Esad’ı kusursuz liderler olarak anlatmıyor. Bu isimlerin sert yönetim anlayışları, baskıları ve kendi toplumlarıyla yaşadığı problemler yıllarca tartışıldı. Ancak bugün dönüp baktığımızda insan ister istemez şu soruyu soruyor:

Amerika’nın “özgürlük getireceğiz” diyerek müdahale ettiği ülkeler gerçekten daha mı insani, daha mı huzurlu, daha mı yaşanabilir hale geldi?

Irak’a demokrasi götürme iddiasıyla girildi. Sonuç ne oldu? Bir milyondan fazla insanın hayatını kaybettiği söylenen, yıllarca süren terör, mezhep savaşı ve parçalanmış bir ülke… Libya’da Kaddafi’nin devrilmesi “bahar” olarak sunuldu. Bugün Libya, kabileler ve silahlı gruplar arasında bölünmüş durumda. Suriye’de yıllardır süren vekâlet savaşları milyonlarca insanı yerinden etti, şehirler harabeye döndü.

En acı olan ise şudur: Bu operasyonların bir kısmına bölge ülkeleri de destek verdi. Dün aynı masada oturanlar, birbirlerinin yıkımına alkış tuttu. “Demokrasi geliyor” denilerek coğrafyanın kapıları dış müdahalelere açıldı. Oysa sonuç; daha fazla gözyaşı, daha fazla yoksulluk ve daha fazla bağımlılık oldu.

Bugün birçok insan şu gerçeği daha net görüyor: Enerji kaynakları, stratejik bölgeler ve küresel hesaplar; çoğu zaman insan hakları söyleminin önüne geçti. Demokrasi kavramı ise kimi zaman müdahalelerin ambalajı haline getirildi.

Ortadoğu’nun en büyük problemi yalnızca otoriter yönetimler değildi. Asıl problem; bölgenin kendi kaderini kendisinin belirleyememesi, dış güçlerin hesaplarının sürekli bu coğrafyada uygulanmasıydı. Çünkü güçlü ve bağımsız bir Ortadoğu istemeyen küresel anlayış, zaman zaman “özgürlük”, zaman zaman “terörle mücadele”, zaman zaman da “insan hakları” kavramlarını kullanarak bölgede yeni dengeler kurdu.

Bugün Irak’ın, Libya’nın, Suriye’nin haline bakıp şu soruyu sormak herkesin hakkıdır:

Gerçekten bu halklar daha mı mutlu oldu?

Dün “diktatör” denilerek hedefe konulan liderlerin yönettiği ülkelerde insanlar en azından devlet otoritesinin, güvenliğin ve temel düzenin var olduğunu söylüyor. Bugün ise milyonlarca insan can güvenliği endişesiyle yaşamak zorunda kalıyor.

Ortadoğu’nun ihtiyacı yeni savaşlar değil; adalet, kalkınma, eğitim, bilim ve kendi iradesiyle ayakta durabilecek güçlü devlet yapılarıdır. Bu coğrafya artık başkalarının senaryolarının sahnesi olmaktan kurtulmalıdır.

Çünkü görünen o ki; dışarıdan gelen her “kurtarıcı”, geride daha büyük bir enkaz bırakmıştır.

Bu Yazıyı Paylaş