Köşe Yazısı

Gurbetin Değiştirdiği İnsan ve Dünya Vatandaşlığı Üzerine

İsmail Türk
İsmail Türk
3 dk Sesli Dinle 1

Gurbet insan karakterini değiştirir mi? Bu sorunun cevabını ararken karşılaştığım bazı gözlemleri sizlerle paylaşmak istiyorum.

Bugün Avrupa’da yaklaşık 6 milyon Türk kökenli insan yaşamaktadır. Bunun dışında Amerika’dan Avustralya’ya, Rusya’dan Orta Asya ülkelerine kadar dünyanın dört bir yanında kendi vatanından uzakta hayat kurmaya çalışan milyonlarca insan bulunmaktadır. Elbette bu sadece Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için geçerli değildir. Rusya’ya gittiğinizde Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Özbekistan vatandaşlarını da yoğun şekilde görüyorsunuz. Özellikle hizmet sektöründe çalışanlar, küçük esnaflık yapanlar, taksicilik, büfecilik veya çeşitli ticari faaliyetlerle hayatlarını sürdüren insanlar dikkat çekiyor.

Bu insanlarla sohbet ettiğinizde çoğu zaman benzer cevaplar alıyorsunuz. Kaç yıldır buradasın diye soruyorsunuz, 18 yıldır, 20 yıldır cevabını veriyorlar. Kimisi artık memleketine gitmeye vakit bulamadığını söylüyor, kimisi gitmek istemediğini ifade ediyor. Yıllar içinde zevkleri değişmiş, refleksleri değişmiş, olaylara bakış açıları değişmiş. Aslında sadece yaşadıkları ülkenin vatandaşı olmamışlar, bir anlamda dünya vatandaşı haline gelmişler.

Tam da burada ikinci soru ortaya çıkıyor. Dünya vatandaşı olmak kötü bir şey mi?

Ben öz benliğini, kültürünü ve köklerini unutmadan dünya vatandaşı olmanın kötü bir şey olduğunu düşünmüyorum. Aksine farklı kültürleri tanımak, farklı insanlarla yaşamak ve dünyaya daha geniş bir pencereden bakabilmek önemli bir kazanımdır. Ancak bütün bunları yaparken insanın kendi kimliğini, geçmişini ve değerlerini koruyabilmesi gerekir.

Gurbet olgusuna bir de geçmiş ve bugün açısından bakmak gerekiyor. Eskiden başka ülkelere giden insanların büyük çoğunluğu ekonomik mecburiyetlerle yola çıkıyordu. Bırakın konforlu yaşamayı, evine ekmek götürmekte zorlanan insanların oluşturduğu bir kitle vardı. İnsanlar daha iyi bir gelecek kurabilmek için ailelerinden, memleketlerinden ve alıştıkları hayattan vazgeçmek zorunda kalıyorlardı.

Bugün ise tablo kısmen değişmiş durumda. Elbette hâlâ ekonomik sebeplerle göç edenler var. Ancak çağımızda insanların önemli bir bölümü aç kalmamak veya yoksulluktan kurtulmak için değil, daha konforlu yaşamak, daha özgür bir hayat sürmek, çocuklarına daha farklı imkânlar sunmak gibi gerekçelerle başka ülkelere yöneliyor. Bir başka ifadeyle ekonomik zorunlulukların yerini zaman zaman yaşam kalitesi arayışı almış durumda.

Daha küçük bir kesim ise insan hakları, demokrasi, hukuk güvenliği veya siyasi sebeplerle yaşadığı ülkeyi terk etmeyi tercih ediyor. Üstelik bu durum sadece Türkiye’ye özgü değildir. Dünyanın birçok ülkesinde benzer nedenlerle insanlar doğdukları topraklardan ayrılarak başka ülkelerde yeni bir hayat kurmaya çalışmaktadır. Bu benim kişisel gözlemim ve tespitimdir.

Eskiden yurt dışında yaşayan vatandaşlarımız, bulundukları ülkelerde önemli birer lobi gücü olarak görülürdü. Sayıları arttıkça hem ekonomik hem de siyasi anlamda etkili olacakları düşünülürdü. Bugün hâlâ bunun belirli ölçülerde devam ettiğini söylemek mümkündür ancak eskisi kadar güçlü ve organize olduklarını düşünmüyorum.

Çünkü lobi faaliyetleri yürütmek, yaşadığınız ülkenin karar mekanizmalarında etkili olabilmek ve toplum içerisinde söz sahibi olmak belirli bir ekonomik güç, sosyal çevre ve örgütlenme kapasitesi gerektirir. Gördüğüm kadarıyla insanların büyük bölümü artık daha iyi yaşamanın, geçimini sağlamanın ve geleceğini güvence altına almanın mücadelesini veriyor.

Sosyal yaşamdan uzaklaşmış, arkadaş çevresi daralmış, toplumla bağı zayıflamış insanların güçlü lobi faaliyetleri yürütmesi veya ciddi sosyal sorumluluk projeleri üretmesi kolay görünmüyor. Böyle olunca da gurbetçilerin ülkelerine katkısı çoğu zaman siyasi veya sosyal etkiden ziyade ekonomik destek şeklinde ortaya çıkıyor.

Bugün dünyanın birçok ülkesinde çalışan milyonlarca insanın kendi memleketlerindeki ailelerine gönderdiği dövizler, o ülkelerin ekonomileri açısından önemli bir kaynak oluşturmaktadır. Belki de gurbetçinin bugün en görünür katkısı budur.

Sonuç olarak gurbet insanı değiştiriyor. Kimi zaman alışkanlıklarını, kimi zaman düşünce dünyasını, kimi zaman da hayata bakışını dönüştürüyor. Ancak asıl mesele değişmek değil, değişirken kendin olarak kalabilmektir. İnsan dünyanın neresinde yaşarsa yaşasın, köklerini unutmadan, öz benliğini koruyarak ve yaşadığı topluma da değer katarak var olabildiği ölçüde hem kendisine hem de vatanına faydalı olabilir.

Bu Yazıyı Paylaş