KKTC ve Maraş konusu
Maraş uzun bir süredir gündeme gelmeyen bir konudur. Fakat oldukça önemlidir. Bu bölge KKTC'nin ekonomik refahına da büyük katkılar yapabilir.
Kıbrıs’ta KKTC içinde bulunan Maraş (Varoşa) meselesi, Türkiye açısından yalnızca bir şehir ya da mülkiyet tartışması ve ekonomik değil; Doğu Akdeniz jeopolitiği, egemenlik, milli güvenlik ve uluslararası hukuk başlıklarının kesiştiği stratejik bir konudur. Bu nedenle izlenecek yol duygusal değil, uzun vadeli ve çok katmanlı olmalıdır.
Maraş bir pazarlık unsuru değil, Egemenlik Alanıdır. Türkiye ve KKTC açısından temel ilke şu olmalıdır:
Maraş, Türkiye’nin ya da KKTC’nin “verebileceği” bir koz değil, egemenlik alanıdır.
Bu nedenle:
“BM kararları gereği açılmalı / iade edilmeli” söylemi tek taraflı ve eksik bir hukuki okumadır.
BM Güvenlik Konseyi kararları siyasi niteliklidir, bağlayıcı bir uluslararası mahkeme kararı değildir.
Türkiye, Maraş’ı müzakere masasında peşin taviz olarak görmemelidir. Kademeli ve Kontrollü Açılım (Fiilî Egemenlik İnşası) Türkiye’nin en doğru hamlesi olur. Bunu kademeli açılım + hukuki meşruiyet stratejisi olarak görmek yerinde olur.
Ne yapılmalı?
Maraş tamamen değil, aşamalı şekilde açılmalı.
Açılan alanlar:
KKTC idaresinde,
KKTC yasalarına tabi,
Türk güvenlik birimlerinin kontrolünde olmalıdır.
Neden?
Fiilî durum zamanla hukuki gerçekliğe dönüşür.
Uluslararası ilişkilerde sahada kurulan düzen, masada savunulur.
Unutulmamalıdır:
Uluslararası hukuk, çoğu zaman sahadaki güç dengesini sonradan meşrulaştırır.
Taşınmaz Mal Komisyonu (TMK) Merkezli Hukuk Stratejisi
Türkiye’nin elindeki en güçlü araçlardan biri olduğu gibi AİHM tarafından tanınan Taşınmaz Mal Komisyonu’dur.
Stratejik adımlar:
Rum mülk sahiplerine:
Tazminat
Takas
KKTC hukukuna göre geri dönüş seçenekleri sunulmalı.
Ancak KKTC egemenliği tanınmadan mülkiyet devri yapılmamalıdır.
Kazanım:
Türkiye, “hukuk tanımayan ülke” algısını kırar.
Rum-Yunan tezleri zayıflar.
AİHM nezdinde Türkiye’nin eli güçlenir.
Maraş’ı Doğu Akdeniz Stratejisinin Bir Parçası Haline Getirmek:
Maraş konusu, Doğu Akdeniz enerji denklemiyle birlikte okunmalıdır.
Türkiye şunu net biçimde göstermelidir:
Kıbrıs’ta çözüm yoksa:
Enerji projeleri yok,
Tek taraflı Rum-Yunan girişimleri yok,
İsrail GKRY Yunanistan hattı üzerinden Türkiye’yi dışlayan denklemler yok.
Maraş burada bir mesajdır:
“Bizi masadan dışlarsanız, sahada yeni gerçeklikler kurarız.”
İki Devletli Çözüm Tezini Maraş Üzerinden Güçlendirmek. Maraş’ın KKTC yönetiminde açılması, şu mesajı verir:
“Kıbrıs’ta iki ayrı egemen halk ve iki ayrı devlet vardır.”
Bu bağlamda:
Federal çözüm artık fiilen bitmiştir.
Türkiye, Maraş’ı açarak iki devletli çözüm tezini geri dönülmez hale getirebilir.
Uluslararası Tepkilere Karşı Soğukkanlılık
ABD, AB ve BM’den gelecek tepkiler:
Büyük ölçüde retorik ve kınama düzeyinde kalacaktır.
Bugüne kadar:
Ne ciddi bir yaptırım uygulanmıştır,
Ne de Türkiye geri adım atmak zorunda kalmıştır.
Türkiye şu çizgiyi korumalıdır:
Sert ama hukuk temelli
Kararlı ama çatışmacı olmayan
Sahada güçlü, masada sakin
Türkiye’nin Menfaatine Olan Net Yol Haritası
Özetle Türkiye için en doğru yol:
Maraş’ı peşin taviz olarak vermemek
KKTC egemenliğinde kademeli açılım
Taşınmaz Mal Komisyonu üzerinden hukuk üretmek
Maraş’ı Doğu Akdeniz enerji ve güvenlik stratejisiyle entegre etmek
İki devletli çözümü fiilen güçlendirmek.
Uluslararası baskılara karşı geri adım atmamak.
Kıbrıs’ta Maraş meselesi şunu öğretir:
Toprak vererek barış sağlanmaz; egemenlik kurarak müzakere edilir.
Türkiye, Maraş’ta geri çekilen değil, düzen kuran taraf olmalıdır.
