Savaşın İlk Cephesi Siber Uzay mı Olacak? ABD–Çin Rekabetinde Güney Çin Denizi Senaryosu
Realist perspektiften küresel güç mücadelesi, istihbarat operasyonları ve Pasifik'te olası askerî çatışmanın jeopolitiği
Büyük güçler arasındaki savaşlar her zaman ilk kurşunun sıkılmasıyla başlamaz. Uluslararası sistemde savaş ihtimali, güç dağılımındaki değişimler, güvenlik ikilemleri, istihbarat faaliyetleri ve devletlerin birbirlerinin stratejik kapasitelerini sınama girişimleriyle şekillenir. Bugün ABD ile Çin arasındaki rekabeti değerlendirirken temel soru, iki devletin savaşı isteyip istemediğinden ziyade, değişen güç dengelerinin hangi koşullarda askerî çatışma riskini artırabileceğidir. Bu çerçevede Güney Çin Denizi, olası bir ABD–Çin çatışmasının en kritik coğrafyalarından biri olarak öne çıkmaktadır. Bölgenin önemi yalnızca deniz ticaret yollarından veya enerji kaynaklarından kaynaklanmamaktadır. Güney Çin Denizi, Çin'in bölgesel askerî üstünlük arayışı ile ABD'nin Pasifik'teki ittifak sistemini ve denizlerde hareket serbestisini koruma stratejisinin kesiştiği jeopolitik bir alandır.
Kenneth Waltz'ın yapısal realizmi açısından bu rekabet, uluslararası sistemdeki güç dağılımının dönüşümüyle ilişkilidir. John Mearsheimer'ın saldırgan realizmi, yükselen büyük güçlerin kendi bölgelerinde hâkimiyet kurma eğilimlerini açıklarken neoklasik realizm, bu yapısal rekabetin devletlerin tehdit algıları, iç siyasal kurumları, istihbarat değerlendirmeleri ve askerî kapasiteleri aracılığıyla nasıl somut politikalara dönüştüğünü anlamamızı sağlar. ABD'nin kritik altyapılarında yaşanan sorunlar, Çin bağlantılı siber casusluk soruşturmaları, Asya-Pasifik'teki askerî hareketlilik ve son dönemde kamuoyuna yansıyan tanımlanamayan hava olayları bu teorik çerçevede birlikte incelenebilir.
13 Kasım 2026 tarihinde ABD Federal Havacılık İdaresinin (FAA) ülke çapında uçak kalkışlarını geçici olarak durdurması, kritik altyapı güvenliğini yeniden gündeme taşımıştır. Hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen iletişim sorunları nedeniyle binlerce uçuş iptal edilmiş veya gecikmiştir. FAA, olayın iletişim sistemlerinden kaynaklandığını açıklarken yetkililer siber saldırı bulgusu bulunmadığını belirtmiştir. Bu gelişme elbette ki ABD'nin Çin tarafından siber saldırıya uğradığını kanıtlamamaktadır. Ancak modern devletlerin sivil iletişim, ulaştırma ve enerji sistemlerine olan bağımlılığını görünür kılmıştır. Askerî açıdan güçlü bir devletin bile kritik altyapılarındaki teknik arızalar nedeniyle ciddi operasyonel sorunlarla karşılaşabilmesi, ulusal güvenliğin artık yalnızca askerî kapasite üzerinden değerlendirilemeyeceğini göstermektedir.
Fakat ABD'nin Çin bağlantılı siber faaliyetlere ilişkin endişeleri yalnızca teorik değerlendirmelerden oluşmamaktadır. Adalet Bakanlığı ve FBI tarafından yürütülen soruşturmalar, ekonomik casusluk, teknolojik bilgi edinme, telekomünikasyon sistemlerine erişim ve kritik altyapı ağlarına yönelik faaliyetleri kapsamaktadır. 20 Aralık 2018'de açıklanan APT10 soruşturmasında Zhu Hua ve Zhang Shilong adlı iki Çin vatandaşı, küresel ölçekte siber casusluk faaliyetleri yürütmekle suçlanmıştır. İddianamede teknoloji şirketleri, kamu kurumları ve bilişim hizmet sağlayıcılarının hedef alındığı belirtilmiştir. Ancak iddianame düzenlenmesi mahkûmiyet anlamına gelmemektedir; iki sanık hakkında doğrulanmış kesinleşmiş mahkûmiyet bilgisi bulunmamaktadır.
Fakat Çin istihbarat görevlisi Yanjun Xu hakkında yürütülen ekonomik casusluk soruşturmasında ise somut bir yargı kararı verilmiştir. Xu, Amerikan havacılık sektörüne ait ticari sırları elde etmeye yönelik faaliyetler nedeniyle 2021'de suçlu bulunmuş, 2022'de 20 yıl hapis cezasına çarptırılmış ve 2024'te temyiz mahkemesi kararı onamıştır. Bu dava, ekonomik casusluk ile ulusal güvenlik arasındaki ilişkiyi net bir şekilde ortaya koymaktadır. Havacılık teknolojileri gibi çift kullanımlı alanlarda elde edilen bilgiler yalnızca ticari değer taşımamakta, aynı zamanda askerî ve stratejik kapasite bakımından önem kazanabilmektedir.
Yine 25 Mart 2024'te açıklanan APT31 soruşturmasında yedi Çin vatandaşı, siyasetçileri, kamu görevlilerini, şirketleri ve gazetecileri hedef alan siber faaliyetlere katılmakla suçlanmıştır. Mart 2025'te açıklanan i-Soon ve APT27 bağlantılı soruşturmalar ise Çin'in devlet kurumlarıyla ilişkili olduğu ileri sürülen özel siber hizmet sağlayıcılarının faaliyetlerini gündeme taşımıştır. Bu dosyalarda iddianameler açıklanmış olmakla birlikte bütün sanıklar hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet kararları bulunmamaktadır.
HAFNIUM soruşturmasında ise Microsoft Exchange sistemlerindeki güvenlik açıklarının kullanıldığı siber faaliyetler ele alınmıştır. Xu Zewei'nin 2025'te İtalya'da tutuklanması ve 2026'da ABD'ye iade edilmesi, soruşturmanın somut hukuki sonuçlarından biridir. Ancak iade edilmesi, suçlu bulunduğu anlamına gelmemektedir. 2026 yılında QTFY ve Flax Typhoon faaliyetlerine yönelik operasyonlarda FBI ve Adalet Bakanlığı, siber faaliyetlerde kullanılan alan adlarına el koymuş ve bazı araçların işleyişini engellemiştir. Bu müdahaleler, mahkûmiyet kararlarından farklı olarak siber altyapıların etkisizleştirilmesine yönelik teknik ve hukuki sonuçlardır.
7 Şubat 2024 tarihinde CISA, NSA ve FBI tarafından yayımlanan ortak güvenlik bildirisinde ise Volt Typhoon olarak tanımlanan Çin devlet destekli siber aktörlerinin ABD'nin iletişim, enerji, ulaşım ve su altyapılarındaki sistemlere erişim sağladığı açıklanmıştır. Kurumlar, bu faaliyetlerin olası bir kriz sırasında kritik altyapı işlevlerini aksatabilecek erişimlerin önceden elde edilmesi amacı taşıdığını değerlendirmiştir. Salt Typhoon faaliyetleriyle ilişkilendirilen telekomünikasyon sızmaları da ABD'nin haberleşme güvenliğine yönelik endişelerini artırmıştır. Bu faaliyetlerle bağlantılı olduğu belirtilen kişi ve şirketlere yönelik yaptırımlar, Washington'un siber istihbarat tehditlerine karşı ekonomik ve hukuki araçları da kullandığını göstermektedir.
Bütün bu dosyalar birlikte değerlendirildiğinde Çin bağlantılı siber faaliyetlerin ekonomik bilgi edinme, siyasal istihbarat toplama ve kritik altyapılara erişim sağlama gibi farklı boyutları bulunduğu görülmektedir. Ancak bu faaliyetlerin tamamını doğrudan savaş hazırlığı olarak tanımlamak doğru değildir. İstihbarat operasyonları barış dönemlerinde de yürütülmektedir. Asıl stratejik soru, bu kapasitelerin olası bir askerî kriz sırasında nasıl kullanılabileceğidir.
Bu olaylarla birlikte aynı anda konuşulan başka bir mesele de bulunmaktadır. Tanımlanamayan hava olayları, uzaylılar… Yani bu uzaylılar meselesi bir söylemden mi ibaret yoksa yabancı bir devlete ait gelişmiş yeni bir teknoloji mi?
Bu bağlamda ABD'de son dönemde gündeme gelen bir diğer gelişme, Alaska'da görüntülenen ve kamuoyunda ahtapot veya denizanası biçimli tanımlanamayan hava cismi olarak tanımlanan nesnedir. 15 Haziran 2026 tarihinde Anchorage yakınlarında kaydedilen görüntüler, kasım ayında sosyal medyada yeniden yayılmıştır. Görüntüde aşağıya doğru uzanan parçaları bulunan koyu renkli bir cismin havada hareket ettiği görülmektedir. Olayın Joint Base Elmendorf-Richardson askerî üssüne yakın bir bölgede kaydedilmiş olması, çeşitli ulusal güvenlik yorumlarının ortaya çıkmasına neden olmuştur.
Ancak mevcut görüntüler cismin ne olduğunu kesin olarak belirlemeye yeterli değildir. Yerel değerlendirmelerde ahtapot biçimli büyük bir uçurtma ihtimali öne çıkarken, görüntünün askerî teknolojiye veya dünya dışı bir varlığa ait olduğunu gösteren doğrulanmış radar, sensör veya bağımsız gözlem verisi bulunmamaktadır. Burada istihbarat açısından üç hipotezin birbirinden ayrılması gerekir.
Birinci hipotez, cismin yabancı bir devlete ait teknoloji olmasıdır. Modern istihbarat faaliyetlerinde insansız hava araçları, yüksek irtifa balonları ve çeşitli keşif platformları kullanılabilmektedir. Dolayısıyla tanımlanamayan bir hava cisminin yabancı teknoloji olma ihtimali, ulusal güvenlik kurumlarının inceleyebileceği meşru bir hipotezdir. Bununla birlikte bir nesnenin askerî üs yakınında görüntülenmesi, onun Çin'e, Rusya'ya veya başka bir devlete ait olduğunu kanıtlamaz. Böyle bir değerlendirme için radar izleri, uçuş özellikleri, elektronik sinyaller, teknik kalıntılar veya başka bağımsız veriler gerekir. Alaska'daki söz konusu nesne için bu tür kanıtlar kamuoyuna sunulmamıştır.
İkinci hipotez, hava savunma sistemlerinin tespit kapasitesinin sınanmasıdır. Devletler, rakiplerinin erken uyarı, radar ve hava savunma sistemlerinin hangi koşullarda tepki verdiğini öğrenmek amacıyla keşif faaliyetleri gerçekleştirebilir. Böyle bir faaliyetin amacı yalnızca bilgi toplamak değil, rakibin tespit ve karar verme süreçleri hakkında operasyonel veri elde etmek olabilir. Bu ihtimal realist açıdan önemlidir. Çünkü uluslararası sistemde askerî üstünlük, yalnızca sahip olunan silah sistemlerinin sayısıyla değil, rakibin savunma kapasitesine ilişkin bilgiyle de bağlantılıdır. Ancak Alaska'daki cismin böyle bir amaçla kullanıldığına ilişkin doğrulanmış kanıt bulunmamaktadır. Askerî üs yakınlığı, tek başına bir hava savunma testi yapıldığını göstermemektedir.
Üçüncü hipotez ise nesnenin sıradan bir cismin yanlış tanımlanmasıdır. Büyük bir uçurtma, balon, insansız hava aracı veya görüntüleme koşullarından kaynaklanan bir algı hatası, olağan dışı bir nesne izlenimi yaratabilir. Pentagon bünyesindeki AARO'nun geçmiş UAP incelemeleri, birçok olayın sıradan nesnelerle açıklanabildiğini, bazı vakaların ise veri yetersizliği nedeniyle çözümsüz kaldığını göstermektedir. Bu nedenle Alaska'daki görüntülerin değerlendirilmesinde, doğrulanmış veriler bakımından sıradan bir nesnenin yanlış tanımlanması ihtimali özellikle araştırılmalıdır. Ancak görüntünün kesin olarak uçurtmaya ait olduğu da henüz kanıtlanmış değildir. Bu üç hipotez, istihbarat analizinde kullanılan alternatif açıklamaların karşılaştırılması yöntemine uygundur. Burada amaç en dikkat çekici açıklamayı seçmek değil, her hipotezin hangi kanıtlarla desteklendiğini ve hangi verilerin eksik olduğunu belirlemektir.
Tanımlanamayan hava olaylarının ulusal güvenlik açısından ikinci bir boyutu da bu olayların kamuoyunda yarattığı belirsizliktir. Bir görüntünün sosyal medyada uzaylı istilası, gizli askerî teknoloji veya yaklaşan savaşın işareti olarak sunulması, olayın kendisinden bağımsız biçimde toplumsal güvenlik algısını etkileyebilir. Bu noktada psikolojik harp ve dezenformasyon kavramları önem kazanmaktadır.
Devletler veya devlet dışı aktörler, kamuoyundaki belirsizliklerden yararlanarak korku, güvensizlik veya kurumsal şüphe yaratmaya çalışabilir. Ancak belirli bir görüntünün böyle bir operasyon kapsamında yayıldığını söyleyebilmek için koordineli hesap faaliyetleri, finansman bağlantıları, yönlendirme mekanizmaları veya başka somut kanıtlar gerekir. Alaska'daki görüntülerin Çin veya başka bir devlet tarafından yürütülen psikolojik harp operasyonunun parçası olduğuna ilişkin doğrulanmış bir bulgu bulunmamaktadır. Bununla birlikte görüntünün haziran ayında kaydedilmiş olmasına rağmen kasım ayında yeniden gündeme gelmesi, dijital ortamda eski olayların yeni krizlerle ilişkilendirilerek farklı anlamlar kazanabildiğini göstermektedir.
FAA'nın 13 Kasım'daki uçuş durdurmasıyla uzaylı iddiaları arasında kurulan bağlantı da bu açıdan önemlidir. Resmî açıklamalar iletişim sistemlerindeki teknik sorunlara işaret ederken, sosyal medyada olayın tanımlanamayan hava cisimleriyle ilişkilendirilmesi, kanıtlanmamış bir nedensellik anlatısının oluşmasına yol açmıştır. Siyaset bilimi açısından burada incelenmesi gereken mesele, yalnızca yanlış bilginin yayılması değildir. Devletlerin kriz dönemlerinde kamuoyuna güvenilir bilgi sunabilme kapasitesi de siyasal meşruiyetin önemli bir unsurudur.
Peki, bütün bu gelişmeler neden Güney Çin Denizi'ndeki olası bir çatışma senaryosuyla birlikte değerlendirilmelidir? Çünkü modern askerî operasyonlar yalnızca savaş gemilerine, uçaklara ve füze sistemlerine değil; uydu haberleşmesine, enerji altyapısına, lojistik merkezlerine, limanlara ve veri ağlarına da bağımlıdır. Çin açısından Güney Çin Denizi, kıyı güvenliğinin, deniz ticaretinin ve Pasifik'e erişimin önemli bir parçasıdır. ABD açısından ise bölge, müttefiklerinin güvenliği, denizlerde seyrüsefer serbestisi ve Asya-Pasifik'teki askerî varlığının sürdürülebilirliği bakımından stratejik öneme sahiptir. Çin'in bölgedeki askerî ve sahil güvenlik faaliyetleri, özellikle Filipinler ile yaşanan deniz yetki alanı anlaşmazlıkları nedeniyle gerilimi artırmaktadır. Çin, tartışmalı sulardaki faaliyetlerini egemenlik iddiaları çerçevesinde savunurken Filipinler, bu faaliyetlerin bir bölümünü kendi egemenlik haklarına yönelik müdahale olarak değerlendirmektedir.
Realist teorinin güvenlik ikilemi tam olarak bu noktada ortaya çıkmaktadır. Bir devletin kendi güvenliğini artırmak amacıyla attığı adımlar, diğer devlet tarafından tehdit olarak algılanabilir. Böylece tarafların savunma amacıyla geliştirdiklerini savundukları askerî kapasiteler, karşılıklı güvensizliği ve çatışma riskini artırabilir.
Güney Çin Denizi'ndeki gerilimi ABD–Çin savaşı açısından önemli kılan bir diğer unsur, Filipinler'in ABD ile savunma ittifakıdır. Çin ile Filipinler arasında yaşanabilecek ölümcül bir askerî çatışma, Washington'un ittifak yükümlülüklerini gündeme getirebilir. Böyle bir durumda başlangıçta iki bölgesel aktör arasında ortaya çıkan kriz, büyük güçlerin doğrudan karşı karşıya geldiği bir güvenlik sorununa dönüşebilir. Tayvan meselesi de bu jeopolitik tablodan bağımsız değildir. Tayvan Boğazı'nda başlayabilecek bir kriz, Filipinler'in kuzeyindeki Luzon Boğazı ve Güney Çin Denizi üzerinden daha geniş bir deniz ve hava harekât alanına yayılabilir. Benzer şekilde Güney Çin Denizi'nde yaşanabilecek askerî çatışma, Tayvan çevresindeki kuvvet dengelerini etkileyebilir. Bu nedenle olası savaşın başlangıç coğrafyasını kesin biçimde öngörmek mümkün olmasa da Güney Çin Denizi'ni başlıca çatışma senaryolarından biri olarak değerlendirmek stratejik açıdan anlamlıdır.
Tüm bu veriler birlikte değerlendirildiğinde olası savaşın ilk aşaması siber operasyonlar ve kritik altyapılar üzerinden olabilir. ABD Adalet Bakanlığının Çin bağlantılı siber faaliyetlere ilişkin dosyaları, olası bir askerî çatışmada siber sistemlerin neden önemli olabileceğini göstermektedir. Volt Typhoon'un kritik altyapı sistemlerine erişim sağladığına ilişkin resmî değerlendirmeler, Salt Typhoon'un telekomünikasyon ağlarını hedef alması ve diğer siber soruşturmalarda ortaya çıkan teknik kapasite, siber alanın büyük güç rekabetindeki önemini artırmaktadır. Olası bir ABD–Çin çatışmasında siber faaliyetler; haberleşme sistemlerinin aksatılması, askerî lojistiğin zorlaştırılması, istihbarat akışının etkilenmesi veya kritik altyapıların geçici olarak işlev kaybetmesi gibi sonuçlar doğurabilir. Ancak bu senaryolar, mevcut siber faaliyetlerin mutlaka askerî saldırıya dönüşeceği anlamına gelmez. İstihbarat kapasitesi ile askerî harekât kararı birbirinden farklıdır.
Tanımlanamayan hava olayları da aynı analitik disiplinle ele alınmalıdır. Yabancı teknoloji ihtimali, hava savunma sistemlerinin sınanması hipotezi ve sıradan nesnelerin yanlış tanımlanması olasılığı, birbirinden farklı kanıtlar gerektirmektedir. Bu nedenle bir UAP görüntüsünü Çin'in siber faaliyetleriyle doğrudan ilişkilendirmek, ancak iki olay arasında somut operasyonel bağlantı ortaya konulması hâlinde mümkün olabilir.
Diğer taraftan, ABD'nin Orta Doğu'daki askerî ve diplomatik gelişmelere yoğunlaşması, Asya-Pasifik açısından ayrı bir stratejik tartışma yaratmaktadır. İsrailli istihbarat yetkililerinin Washington temasları ve İran konusundaki diplomatik görüş ayrılıkları, Washington'un birden fazla güvenlik alanında kaynak ve dikkat dağılımı yapmak zorunda olduğunu göstermektedir. Realist açıdan büyük güçlerin temel sorunlarından biri, askerî ve ekonomik kaynaklarının sınırsız olmamasıdır. Bir bölgede artan askerî angajman, başka bir bölgede kullanılabilecek kuvvetleri ve stratejik esnekliği etkileyebilir. Bununla birlikte ABD'nin Orta Doğu'ya odaklanması, Çin'in Güney Çin Denizi'nde mutlaka askerî harekâta girişeceği anlamına gelmez.
Avrupa ülkelerinin vatandaşlarına yönelik acil durum hazırlığı tavsiyeleri de benzer biçimde değerlendirilmelidir. Almanya'nın on güne kadar, Norveç'in yedi günlük ve Avrupa Birliği'nin en az 72 saatlik temel ihtiyaç hazırlığına yönelik tavsiyeleri, devletlerin krizlere karşı toplumsal dayanıklılığı artırma yaklaşımını yansıtmaktadır. Bu politikalar doğrudan ABD–Çin savaşının yaklaştığını göstermemektedir. Ancak kritik altyapıların, tedarik zincirlerinin ve sivil yaşamın güvenlik planlamasındaki öneminin arttığını ortaya koymaktadır.
Teoriler elbette ki geleceğin belirsizliğini ortadan kaldırmaz; ancak güç ilişkilerini, stratejik eğilimleri ve yapısal dinamikleri analiz ederek henüz gerçekleşmemiş siyasal gelişmelerin olasılıklarını öngörmemize imkân tanır. Bu perspektiften realist teori bize üç olası savaş senaryosu gösterir. Birinci senaryo, doğrudan askerî çatışma yaşanmadan sürdürülen stratejik rekabettir. Çin, Güney Çin Denizi'ndeki varlığını artırırken ABD, bölgesel ittifaklarını ve caydırıcılık kapasitesini güçlendirmeye devam eder. Siber istihbarat faaliyetleri, ekonomik rekabet ve diplomatik baskılar sürer; ancak taraflar doğrudan askerî çatışmanın maliyetlerinden kaçınır.
İkinci senaryo, sınırlı bir bölgesel çatışmadır. Çin ile Filipinler arasında yaşanabilecek ölümcül bir deniz olayı veya ABD ile Çin askerî unsurları arasındaki bir karşılaşma, tarafların sınırlı güç kullanmasına neden olabilir. Böyle bir durumda savaşın genişlemesini önlemek, askerî caydırıcılık kadar kriz iletişimine ve diplomatik müzakerelere bağlı olacaktır. Üçüncü senaryo ise Güney Çin Denizi ve Tayvan çevresini kapsayan daha geniş bir askerî çatışmadır. Bu senaryoda deniz ve hava kuvvetlerinin yanı sıra siber sistemler, uzay tabanlı iletişim altyapıları, lojistik ağları ve ekonomik yaptırımlar da çatışmanın temel unsurları hâline gelebilir. Bu üç senaryo arasında kesin bir olasılık yüzdesi vermek için yeterli veri bulunmamaktadır. Ancak Güney Çin Denizi'ndeki askerî karşılaşmalar, ittifakların güçlenmesi ve kritik altyapılara yönelik siber tehditler, kriz yönetiminin neden giderek daha önemli hâle geldiğini göstermektedir. Sonuç olarak, ABD ile Çin arasındaki rekabet, yalnızca iki devletin askerî üstünlük mücadelesi değildir. Bu rekabet, deniz ticaret yollarının kontrolü, teknolojik kapasite, istihbarat üstünlüğü, siber güvenlik, bölgesel ittifaklar ve küresel ekonomik düzenin geleceği üzerinde yürütülen çok boyutlu bir güç mücadelesidir.
Yazarın Diğer Yazıları
- Dünya Neden Aynı Anda Sokağa Çıkıyor? Küresel Meşruiyet Krizi, Devletin Dönüşümü ve Yeni Siyasal Düzen
- The Struggle for Power in Brazil: Historical Power Structures, Political Polarization, and Global Competition
- To whom does the Republic of France belong?
- Fransa’da Cumhuriyet Kime Aittir?
- Aliyev Sonrası Azerbaycan’ın Siyasi Provası: Siyasal İslam mı?
- The War Extending to Riyadh: Iran’s Regional Strategy, Saudi Arabia’s Defense Dilemma, and the Future of Oil
- Riyad’a Uzanan Savaş: İran’ın Bölgesel Stratejisi, Suudi Arabistan’ın Savunma Açmazı ve Petrolün Geleceği
- Rusya Almanya'yı Vuracak mı? Belarus'tan Berline'e Bir Savaş Senaryosu
